NỢ LÒNG

Ông bà xưa dạy:

       "Đêm tháng Năm chưa nằm đã dậy,

        Ngày tháng Mười chưa cười đã tối."

 Thực tế đời mình, tôi cũng đã nghiệm thấy đúng thế. So với mười hai tháng của năm thì tháng Năm với tháng Mười quả có điểm đặc biệt thật rõ nét về sự dài ngắn của ngày đêm, hơn những tháng khác. Đó là: tháng Năm đêm ngắn ngày dài và tháng Mười thì ngày ngắn đêm dài.

Thuở chưa theo đạo, tôi vẫn biết tâm đắc về lời dạy nầy của ông bà xưa lắm! Vì hiểu ngoài việc ghi lại kinh nghiệm về thời gian dài ngắn của ngày đêm tức thuộc "vũ trụ quan", ông bà xưa còn gói ghém trong đấy bài học về "nhân sinh quan" để nhắn nhủ với mình.

Được theo đạo rồi, tôi càng biết tâm đắc hơn nữa lời dạy nầy. Bởi lẽ tháng Năm là tháng hoa Đức Mẹ và đầu tháng Mười thì lễ Kính Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu: tôi tha thiết yêu Đức Mẹ và cũng thiết tha yêu Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu nên cảm như có một sự dun rủi nhiệm mầu sao đấy cho ông bà xưa không kết những tháng khác để nói truyền kinh nghiệm cùng nhắn nhủ, mà kết tháng Năm với tháng Mười... (Cũng có lý do của việc tôi tha thiết yêu... Chả vì ba má tôi đi tập kết giao tôi cho ngoại nuôi nên tôi lớn lên thiếu vắng tình thương nhất là tình mẫu tử. Thì Đức Mẹ Maria với hình ảnh Mẹ đứng dang tay như để đón tôi vào lòng, khiến tôi cứ thích chạy đến với Mẹ luôn. Rồi quen ông xã có đạo được anh đưa viếng Dòng Kín (số 33 Cường Để, Sài Gòn) thấy tượng Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu tuyệt đẹp, đầy hoa hồng, nằm thanh thản cách chi nên tôi chỉ có muốn đi tu. Nhưng ngỏ lời thì anh bảo tôi đi tu là phạm tội giết người vì anh sẽ héo hon chết mất. Cho nên để kỷ niệm, sanh cháu gái đầu lòng tôi xin cho con được có tên Thánh kép: Marie Thérèse...)

Lại thêm đời tha hương sống tạm dung ở Mỹ - xứ sở của thời tiết quanh năm đủ cả bốn mùa - tôi càng thấy tâm đắc lời dạy nầy gấp vạn lần hơn: do nhờ mình được có thêm những hiểu biết cùng kinh nghiệm mới về tháng Năm với tháng Mười. Điều mà hoàn cảnh bên quê nhà nhất là việc tôi sống nơi vùng khí hậu quanh năm chỉ có hai mùa mưa nắng (tuổi nhỏ ở Bến Tre, lớn lên ở Sài Gòn) nên tôi đâu làm sao có cái kinh nghiệm đầy ý nghĩa của hai tháng nầy.

Tháng Năm ở Mỹ thuộc mùa Xuân và là tháng đã muôn hoa khoe sắc đẹp xinh mà khí hậu còn thật tuyệt vời. Tháng Năm ở Mỹ cũng là tháng của lễ hội: "Mother's Day" cho các bà mẹ và "mùa Prom" cho giới trẻ tiệc tùng mãn khóa, ra trường, bãi trường... Do đó sống ở Mỹ thì tháng Năm: tháng hoa Đức Mẹ tha hồ cho mình hái "hoa đời" muôn sắc đẹp tươi dâng kính Mẹ. Cũng như dễ dàng cho mình kiếm những "hoa lòng" dâng Mẹ qua việc nhín nhịn tiêu xài (lễ hội đương nhiên có tiêu xài ăn diện, sắm sửa...) để có dôi ra khoản tiền an ủi xứ nghèo người khổ; hoặc hãm bớt vui chơi giải trí (thời tiết quá đẹp và chậm tối thường mời gọi cái tôi thích hưởng thụ lao vào thưởng ngoạn) để có thời giờ đi đàng Thánh Giá chiêm ngắm Chúa Giêsu con Mẹ chịu nạn chịu chết cứu độ nhân trần, lần chuỗi Mân Côi dâng Mẹ kính yêu...

Tháng Mười ở Mỹ thì thuộc mùa Thu và là tháng của tiết trời gay lạnh với âm u mưa, không vàng lá rụng thì lá trên cành cũng bị đổi màu hầu hết: từ màu xanh của sự sống sang màu vàng đỏ của sự chết. Do vậy ngày ngắn của tháng Mười: gợi tôi thấm hiểu về sự ngắn ngủi của kiếp người nên phải tranh thủ sống sao kẻo "chưa cười đã tối". Đêm dài của tháng Mười, nhất là những đêm khó ngủ giúp tôi biết thấp thỏm lo âu về một cõi chết miên viễn, để thêm ý thức quãng ngày ngắn ngủi của kiếp người mình hãy đang được sống: thì phải sống cho có ý nghĩa và đáng sống. Chớ đừng sống hoài sống phí hoặc sống mà tội nặng lỗi dầy: vừa làm gương mù gương xấu cho những người thân quen và vừa để linh hồn mình bị mất đi ơn cứu độ... Cũng chính nhờ biết thấp thỏm lo âu ấy nên tôi thấy Giáo Hội đặt lễ mừng kính Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu - vị Thánh có quãng ngày sống ngắn ngủi vì lìa đời lúc mới 24 tuổi nhưng lại là vị Thánh tiến sĩ khai sáng con đường thơ ấu thiêng liêng và là Thánh Bổn Mạng của các xứ truyền giáo - vào ngày đầu tiên của tháng Mười đã vô cùng ý nghĩa còn quá ư là tuyệt! Và cuốn "MỘT TÂM HỒN" tự truyện về cuộc đời nên Thánh của Thánh Nữ đã đến với "sự lòng" tôi như một vị cứu tinh. Vì nếu tôi chịu học theo gương của Thánh Nữ đã sống thì đương nhiên tôi sẽ sống tốt đời đẹp đạo, đâu phải lo chi việc mình sống hoài sống phí, sống mà tội nặng lỗi dầy làm gương mù gương xấu và mất đi ơn cứu độ.

Nhưng, tiếc một điều là lúc được cuốn "MỘT TÂM HỒN" trong tay (ngày 10-10-1995) thì tôi hãy còn bị u tối về nhiều nỗi lắm (tôi đã có đề cập trong bài "Sống Thánh Giữa Đời", đăng trên Nguyệt San "Trái Tim Đức Mẹ" không nhớ rõ số 267 hay 268 của tháng 3 hay tháng 4/2000 vì tôi đã bị lạc mất số báo nầy) nên dẫu biết là "cứu tinh" đấy, mà tâm trí đâu có chịu đầu phục hoàn toàn để chuyển thành hành động! Do đó tôi mới mắc cái... nợ lòng! Giờ thì đã đến lúc tôi thấy phải nói ra cho dù có bị hổ ngươi đến thế nào miễn được chia sẻ, để lòng thanh thản, là tôi chẳng quản...

Cũng xin thưa, duyên may tôi có cuốn "MỘT TÂM HỒN" nhờ một chủng sinh đã bỏ tu (cậu cũng là bạn đọc các cuốn "truyện đời" của tôi) giới thiệu và cho biết ở nhà sách của tòa báo Nguyệt San "Trái Tim Đức Mẹ" có bán. Tôi đã xin mua và nhận được sách đúng vào ngày... Song Thập: 10-10-1995. Và cũng xin thưa lúc ấy tôi chưa đọc được Kinh Thánh. Vì hễ mở Kinh Thánh ra đọc là bị nhức đầu nên có thể nói ngoài cuốn báo "Trái Tim Đức Mẹ" tháng tháng tôi đọc để được học hiểu thêm về đạo, thì cuốn "MỘT TÂM HỒN" là cuốn sách "tu đức" duy nhất tôi có để "gối đầu giường". Nhưng tôi... ngu ngơ đâu chịu "gối"! Lý do để tôi không chịu "gối" vì khi ấy mình còn u tối lắm, nên cho rằng có quá nhiều cách nhìn, nếp nghĩ, lối xử sự trong ấy chỉ có những người đi tu làm bà sơ sống như thế là phải, chớ người sống đời hôn nhân như tôi mà theo thì thiệt thòi, không khéo còn bị cười rằng chí dại nữa là khác...

Vâng, xin được đan cử đoạn văn - cũng là món nợ lòng - khiến tôi cứ phải khắc khoải và ân hận suốt vì mình đã ngu ngơ không theo! Đấy, ở trang 219 và 220 cuốn "MỘT TÂM HỒN" (do Kim Thiếu dịch, Nguyệt San Trái Tim Đức Mẹ tái bản lần thứ hai ở Hoa Kỳ và có sửa chữa) Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu có viết:

"... Ngày kia đang giờ giải trí, chị giữ bàn xoay có việc cần vào xin một người ra giúp chị. Đã sẵn lòng ước ao được đi làm giúp, lại nghe chị gọi tên mình, con mừng quá. Nhưng con thấy chị bên con cũng thích đi, nên xếp việc đang làm lại cách chậm chạp để chị kia xếp việc mình xong mà đi trước con. Chị giữ bàn xoay thấy con thu xếp chậm chạp đã cười và nói: A! Tôi biết lắm! Chị chẳng muốn thêm hạt ngọc vào mũ triều thiên chị, chị làm rất uể oải.

Cả nhà đều tưởng là con ngại không muốn đi làm giúp chị.

Con không thể nói hết việc nhỏ mọn nầy đã giúp con tấn bộ và trở nên người khoan dung độ lượng dường nào! Nhân đó mà còn biết bỏ tính phô trương cậy mình mỗi khi được ai đoán hay đoán khéo cho con, vì như việc nhỏ mọn về nhân đức mà con làm đây đã có thể coi là việc trái, thì những việc trái, người ta cũng có thể nhầm mà cho là việc phải, việc nhân đức; khi ấy con lặp lại lời Thánh Phaolô rằng: "Tôi chẳng lo sự thiên hạ đoán xét tôi; chính tôi cũng chẳng dám đoán xét mình. Đấng đoán xét tôi là Chúa (1 Cor IV, 3-4)

Vâng, chính Đức Chúa Giêsu là Đấng đoán xét việc con. Con mong Chúa đoán xét con cách nhân từ hay đừng đoán xét cách nào hết, bởi vậy con hàng giè giữ chẳng dám đoán xét ai, một chỉ tưởng sự lành cho mọi người theo lời Chúa phán: "Bay đừng đoán xét ai thì bay sẽ chẳng phải Chúa đoán xét" (Luc VI, 37)

Thì đấy, ý của Thánh Nữ trình bày tỏ tường đâu đó, đọc là hiểu chín rõ mười. Hiểu Thánh Nữ sao mà tế nhị, tốt bụng, khéo nhường khéo nhịn và lành thánh đến thế! Cũng như hiểu Thánh Nữ giàu tâm tình yêu thương và tín thác nên đặt để mọi sự ở Đức Chúa Giêsu Kitô: nguồn mạch của yêu thương và là nguồn sức mạnh làm tiêu tan mọi oan uổng cùng sự ác trên thế gian nầy.

Phần tôi lúc ấy tuy hiểu thế, nhưng thú thật là thấy phải... "kính nhi viễn chi" thôi! Chớ theo thì bị... đụng chạm quyền lợi lắm! Nhất là nghề tôi "ôm" cái tiệm làm "Hair & Nail" mà nhìn quanh chẳng có lấy một thợ trung thành! Cho nên nếu theo cách của Thánh Nữ thì hễ biết thợ muốn làm người khách nào cứ nhường cho làm, rồi lúc bị thợ lấy hết khách dẫn đi, khách đâu cho mình trả tiền tiệm?! Mặt khác nghề nầy cả chủ lẫn thợ đều cùng mong có khách để làm và hầu hết là làm ăn chia nên chủ được làm nhiều thì đỡ bị chia. Do đó nếu tiệm may mắn đắt khách, thợ muốn làm cứ nhường cho làm, chia rồi chủ vẫn... có ăn. Còn tiệm rủi ro vắng khách, thợ muốn làm cứ nhường cho làm là khó chấp nhận lắm! Bởi vậy Thánh Nữ dạy thì cám ơn Thánh Nữ, tôi vẫn cách của tôi là có nhường mà cũng có làm giành. Nhiều khi đã làm giành nhưng "sĩ diện" nên tôi còn tự bào chữa là người khách đó muốn mình làm!!! Chớ không như Thánh Nữ đã nhường còn bị hiểu oan, nói sai, đánh giá không đúng... vẫn cứ nhịn lời nín tiếng chẳng minh oan cũng chẳng buồn phiền, chẳng màng chi sĩ diện... Và tôi như thế, kiếm cho có được đồng tiền để làm chi? Để cũng chỉ cho gia đình mình sống ở mức tạm đủ, còn thì hướng về Việt Nam làm các việc vì yêu Chúa. Cụ thể là giúp nuôi ơn gọi cho Giáo Hội với giúp trẻ nghèo ăn học. Có thể nói tôi thiết tha lắm với việc nầy vì sẵn chịu khó làm và nhín nhịn để nuôi con mình ăn học thì cũng nên "gồng" thêm để giúp con người khác...

Chúa thương cho tôi được rước lấy bao buồn đau liên tiếp quanh việc mình thiết tha nầy! Có trẻ nghèo trải mười mấy năm tôi giúp cho ăn học thì lúc sắp tốt nghiệp đại học còn "dựng đứng" ra câu chuyện mẹ đau vô bệnh viện rồi mẹ chết và mẹ sống lại để vòi tiền, mà tôi lại ngây thơ tưởng thật "kéo" luôn chị bạn cùng góp vào để giúp! Có ơn gọi đã học xong đâu đấy chỉ còn chờ ngày chịu chức thì vướng chuyện tình cảm và có nguy cơ giũ áo! Có ơn gọi đã được thụ phong linh mục thì bị đồng tiền là cho tha hóa...

Cạnh tuổi đời ngày một thêm để tôi được hiểu đạo hơn và yêu Chúa hơn, trưởng thành hơn trong đức tin, đức cậy, đức ái nên tôi vốn đã biết nhìn ra cái sai của mình để ray rức lắm với món "nợ lòng" cùng Thánh Nữ! Thêm trước những việc buồn đau liên tiếp ấy giúp tôi biết nhìn lại để tự trách mình và thức tỉnh hơn. Giá như ngay từ lúc tiếp được lời dạy của Thánh Nữ, tôi cứ tâm phục ý phục vâng theo thì hay biết mấy: vừa được nhàn thân vừa không vướng phải nợ lòng!

Thôi thì ai cũng là con cái Chúa và làm việc nào cho ai cũng là làm cho Chúa. Từ nay còn được "ôm" cái tiệm đến bao giờ thì tôi chỉ có muốn mình phải học ở gương Thánh Nữ: sống trong nhường nhịn yêu thương nhau và tuyệt đối tín thác ở Thiên Chúa TÌNH YÊU.

Tuần rồi nhân ghé tiệm cô bạn, thấy cô chưa làm xong khách mà có khách bước vô thì nháy mắt bảo chờ mình, rồi xoay vào nói với người thợ (đang từ trong bước ra vì ế ẩm phải ngồi coi ti-vi suốt, nên muốn được đưa khách vào làm) rằng: "Bà khách muốn tôi..."

Cô bạn nầy, tôi biết đã từng có tậu nhà bên Việt Nam nhưng tậu phải chỗ bị lũ lụt cuốn phăng đi! Đổ tiền của về giúp cho em cháu làm ăn thì thành công đâu không thấy, chỉ thấy than là bị thâm vốn, vỡ nợ... nên cứ réo cô hoài...

Cho nên trước việc nầy, tôi đặt nghi vấn với cô có bao giờ nghĩ rằng đồng tiền kiếm được cách thiếu yêu thương (vì vừa làm giành với thợ vừa để khách phải chờ) là sẽ không được Thiên Chúa chúc phúc khi dùng chăng, trong khi tội lỗi thì mình vẫn phải bị mang?...

 Hoàng Thị Đáo Tiệp     California, 31/7/2006