bước một
TÌM ĐƯỜNG NỞ HOA
Cuộc sống như một con đường dài. Có người thấy đời là bể khổ đầy “khóc lóc nghiến răng”, là những quán không cô quạnh, cằn cỗi, tàn lụi. Có người thì lại thấy từng bước chân đi là từng bước hoa nở ngay trong nhà tù như Mẹ Lê Thị Thành đã bảo con:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
Lý do gì lạ thế?
NHÌN SAO THẤY VẬY
Một người đàn bà trở về nhà vào ban đêm. Chung quanh nhà thật tối. Bà ta đang bước vào thì thình lình nhìn thấy một con rắn khủng khiếp vắt ngang ngay qua cửa. Trong cơn hốt hoảng cùng độ, bà vội chạy ngay tới nhà kho tìm được một cái xẻng. Rồi bà ta dùng hết sức mình đâm trúng được con rắn đứt ra thành nhiều khúc. Tạm gạt xác nó ra một bên, bà đi vào nhà và thay đồ đi ngủ. Nhưng bà không làm sao ngủ nổi, vì cơn hốt hoảng vẫn còn. Tóc dựng ngược, da nổi gai ốc, mồ hôi nhễ nhãi. Và hình ảnh con rắn cứ bò tới bò lui, mỗi lần chợp được mắt thì lại mơ thấy con rắn đang nhào tới làm bà nhảy thót dậy.
Sáng hôm sau thức giấc với vẻ mặt mệt mỏi, bơ phờ vì thiếu ngủ, bà ta vội ra chôn con rắn cho khuất mặt. Trời ơi, có rắn gì đâu! Đó chỉ là cái ống nước tưới vườn mà người nào đó chưa kịp cuộn lại. Cái ống nước bị chặt đứt làm nhiều khúc. Lại phải mất công tốn tiền đi mua cái ống khác. Rõ khổ!
Một truyện thật khác thê thảm hơn xảy ra thực. Một ông bố đi về khuya. Đứa con gái cưng muốn giỡn bố tí cho vui, bèn chui vào trong tủ áo nằm sẵn, đợi bố về là đóng vai ngáo ộp dọa bố chơi. Ong bố vừa bước vào phòng thì thấy có tiếng động và tiếng khò khè đáng sợ, ông nghĩ ngay trong đầu: “chắc là không ổn rồi, thời buổi này cướp giật nhan nhản!” Thế là ông lùi ra rút súng thủ thế, đợi đúng lúc “tên cướp” vừa thò đầu ra là ông bắn liền mấy phát. Bật đèn lên nhận diện “thủ phạm” thì ông hét lên rồi té xỉu xuống. Ong đã bắn chết đứa con gái cưng của ông!
Nhân vật chính trong phim Người Mưa (Rain Man) cứ mỗi lần thấy trời mưa là khóc và hay phản ứng bất thường. Lý do sâu xa là vì anh đã gặp phải một chuyện thê thảm cùng độ trong lúc trời mưa. Hình ảnh của chuyện buồn được liên kết với cảnh trời mưa gần như thành một. Cho nên mỗi lần gặp trời mưa là cuốn băng u ám lại tự động quay lại trước mắt.
NHỮNG MẮT KÍNH ĐỘC HẠI
Phản ứng tự động trên là do hình ảnh có sẵn trong đầu, đã ẩn sâu trong máu, đợi đúng lúc đúng chỗ là bật lên. Riết rồi trở thành như một thứ tâm bệnh có tên tây là “phobia”, luôn sợ một loại gì đặc biệt.
Cùng một sự việc xẩy ra mà mười người phản ứng mười cách khác nhau, tùy theo mắt nhìn của người ấy. Như vậy trong cuộc đời, mỗi người đang mang sẵn trong mình một số mắt kính khác nhau. Những mắt kính này có uy quyền điều khiển mọi phán đoán và hành động của ta, tùy theo là mắt kính hoa hồng hay mắt kính xám xịt. Hình ảnh trong tiềm thức đóng vai trò then chốt trong cuộc sống. Hình ảnh này được ấn sâu do những kinh nghiệm trong đời, do những cách đào tạo.
David Burns trong cuốn “Feelings Good: The New Mood Therapy” có nói: “Cái nhìn lệch lạc của chúng ta trở thành những tay đồ tể ác độc, mà chúng ta trở thành tù nhân cho chúng”. Và nhà tâm lý William James thì khẳng định: “Hạnh phúc không tùy thuộc nhiều vào việc xẩy ra cho chúng ta, mà tùy vào cái xẩy ra trong chúng ta”.
Nhìn trời mưa mà chỉ thấy cảnh thê thảm. Nhìn ống nước mà thấy rắn. Nhìn con gái cưng mà chỉ thấy thằng cướp. Tất cả là vì đã có sẵn hình ảnh trong đầu, in trí, ám ảnh. Đó là những mắt kính lệch, thành những niềm tin sai lạc, nên nhìn mọi sự cũng lệch lạc theo, phát sinh biết bao điều tác hại.
Vậy thì làm thế nào để tìm lại được mắt kính đúng đắn để thấy được sự thật an vui của cuộc đời, để có thể ngóc đầu lên khỏi cảnh thê lương?
SỰ THẬT GIẢI THOÁT
Không hiểu từ hồi nào, hoa hồng được coi là biểu tượng của tình yêu, của hạnh phúc. “Sống không tình yêu là chết mà biết thở”, một nghệ sĩ nào đã hát như thế. Vào những dịp lễ hay ngày kỷ niệm đặc biệt mà được tặng một bó hồng thì cảm động rướm nước mắt. Tình yêu được diễn tả và vun tưới bằng hoa hồng, là một thứ tình yêu sờ thấy được, cảm thấy được...
Nói cách khác, nhìn qua mắt kính hoa hồng, tình yêu được hiện lên nguyên hình gần ý nghĩa nhất, rõ nét nhất. Và bỗng thấy hoa hồng nở khắp nơi: từng bước, từng việc, từng cảnh vật.
Ay vậy mà xem chừng hạnh phúc đang xa tầm tay với của nhiều người. Con đường tìm hạnh phúc sao có vẻ “chân lấm tay bùn” quá vậy! Phương cách xây dựng tình yêu gia đình sao mà long đong lận đận đến thế! Có đủ màn “khóc lóc nghiến răng” ngay trên cõi đời này, chứ có phải đợi gì mãi đến đời sau mới thấy khi phải xuống hỏa ngục. Càng tìm xem ra càng mất, càng xây xem ra càng đổ! Có cái gì thật mâu thuẫn khi con người ngày nay được đầy đủ vật chất nhất, thì lại là lúc hụt hẫng nhất. Có cái gì khao khát sâu xa mà không làm sao nhìn thấy rõ.
Ai mà chỉ cho phương cách giải quyết được cơn đói khát tinh thần, con đường làm nở hoa hồng tình yêu hạnh phúc đích thật, thì quả là một đáp ứng thời điểm không thể nào mua bán bằng tiền của được.
Phương cách làm nở hoa như vậy được gọi là đường tu đức hay linh đạo. Cốt lõi của Đường Nở Hoa Lê Thị Thành trước hết và trên hết chưa phải là tìm ra những tài liệu, những vết tích, mà là con mắt thấy, nhìn ra được sự thật như Chúa Giêsu đã nói: Sự thật giải thoát con.
Một lần sau khi bị tra tấn đánh đập tàn nhẫn, máu me dính đầy áo, Mẹ Lê Thị Thành được cô con gái út tên là Nụ vào nhà tù thăm. Con thấy mẹ như vậy thì òa khóc. Nhưng người mẹ tỏ ra rất can đảm và bình tĩnh nói với con:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
TRUYỆN FORREST GUMP
Phim Forrest Gump, tạm đọc là Phó Gẫm, thật ăn khách và đang là một hiện tượng, một điềm thời gian. Đến tháng 6.1995 phim đã lời được 660 triệu tiền Mỹ. Một thành công bất ngờ. Người ta ùn ùn rủ nhau đi xem cho bằng được, rồi còn mua băng hình về xem đi xem lại hoài. Có điều gì lạ vậy? Thực ra thì chả có gì hấp dẫn theo tiêu chuẩn của nhiều người.
Phó Gẫm nhà ta là một chú bé tàng tật và xem ra chậm trí nữa, bị mọi người coi thường, trừ cô bé Diên-Nhi (Jenny) là có cảm tình rõ. Theo tiêu chuẩn bình thường thì chắc đời nó sẽ chẳng ra làm sao. Vậy mà nó thành công mới lạ. Diên-Nhi đã là yếu tố chính giúp nó chẳng những khỏi chân tê liệt mà còn lên được đại học, chuyên môn thể thao, chơi banh thật giỏi với cái tài chạy nhanh phá kỷ lục. Đội banh trường nó đoạt giải nhất, huy hoàng. Diên-Nhi bảo chạy là chạy, khỏi cần hỏi tại sao. Cứ để ý vào tác động đang làm, thế thôi. Cũng như sau này nó trở thành vô địch bóng bàn giải toàn quốc, và nổi danh quốc tế, được tổng thống Nixon cử đi chơi bên Tàu để lấy cớ mà ve vãn ngoại giao.
Chơi banh bốn năm thì Phó Gẫm “tốt nghiệp” đại học. Có người rủ rê, Phó Gẫm bèn vào lính, phải đi đánh nhau ở Việt Nam thời thập niên ‘60. Nhiều người sợ hãi về cuộc chiến ghê rợn này, nhưng Phó Gẫm thì vẫn nhìn thấy những nét đẹp. Những đêm mưa đi hành quân qua bùn lầy phải tựa lưng vào thằng bạn Mỹ Đen dễ thương là Búp-Ba mà ngủ. Những lúc chợt mở mắt thức dậy thì hai đứa bàn chuyện tương lai về lại Mỹ đi đánh tôm mê ly lắm, hoặc nhìn lên bầu trời đầy sao đẹp quá. Bầu trời Việt Nam ban đêm đã đẹp mà ban ngày còn đẹp hơn nhiều. Cả một bầu trời trong xanh cao vút với núi rừng bao la in hình xuống mặt nước thành một bức tranh không họa sĩ nào vẽ nổi.
Nó làm đàng hoàng cái đang làm. Đó là “triết lý” sống của nó. Chả phải tìm lý lẽ cao siêu nào cả. Và rồi nó thành anh hùng cứu được bạn bè đồng đội, trong đó có cả trung úy Đan. Búp-Ba tử trận. Đan thì bị cụt hai chân. Còn Phó Gẫm chỉ bị một vết thẹo nhỏ đàng sau.
Sau khi được giải ngũ, Phó Gẫm giữ lời hứa với Búp-Ba, về lại vùng Alabama mua một tầu đánh tôm. Oi cái nghề lam lũ mà kỳ thú. Nhất là nhớ lại những lần thằng Búp-Ba kể về những món tôm nấu theo kiểu món lạ miền Nam ngon thèm nhỏ rãi. Những lúc nhìn mặt trời rắc hàng triệu hạt kim cương trên mặt biển mênh mông, Phó Gẫm thấy mình sao mà giầu có quá, sung sướng quá.
LỐI NHÌN CỦA PHÓ GẪM
Phó Gẫm chấp nhận được cuộc sống và biết nhìn những nét đẹp mà hưởng được thú sống. Trái lại, Diên-Nhi thì bất mãn ngay từ nhỏ với gia đình, mẹ mất sớm mà ông bố thì say rượu đập đánh hoài. Diên-Nhi phải bỏ nhà ra đi, và lớn lên trong tâm trạng cứ phải đi tìm ý nghĩa và hạnh phúc đời sống, mà cũng mong nổi danh nữa. Mãi mà chẳng thấy. Cho đến một ngày tàn tạ với một thân xác mang bệnh nan y thì tìm lại được Phó Gẫm. Vậy mà Phó Gẫm vẫn giữ một tình yêu, như mối tình hai đứa còn nhỏ, không một lý do gì làm giảm bớt tình yêu. Rồi hai đứa cưới nhau, có một đứa con trai. Sau đó ít lâu Diên-Nhi chết. Cuộc đời Phó Gẫm vẫn tiếp tục một lối nhìn, một lối sống, chấp nhận và bình thản, yên vui, với bất cứ gì xẩy đến.
Mở phim là một chiếc lông chim bay bay, rồi rơi vào đúng chỗ Phó Gẫm đang ngồi. Phó Gẫm nhặt lấy ép vào tập sách. Kết phim cũng bằng hình ảnh chiếc lông chim bay bay. Thì ra hạnh phúc cũng giống như vậy. Hạnh phúc thật mong manh nhưng cũng thật tròn đầy, trong tầm tay, ở ngay trước mặt, tại sao lại phải mải miết đi tìm mãi đâu như Diên-Nhi, hay như biết bao người đang miệt mài chạy theo những con đường chẳng dẫn tới đâu.
Có cái gì là định mệnh đâu! Chẳng ai sinh ra mang số xui, số đen, hay số may, số đỏ cả. Bất cứ gì xẩy đến với mình, dù mong manh, thì hãy biến nó thành niềm hạnh phúc. Thế thôi. Đời sống cũng giống như một hộp sô-cô-la, khó mà biết nó có cái gì bên trong. Biết thưởng thức là quan trọng. Biết nhìn cuộc sống với đủ màu sắc kết thành cầu vồng, như mẹ Phó Gẫm vẫn bảo: “Chết cũng là một phần của đời sống”.
NHÌN THẤY CHÍNH MÌNH
Vậy chất ăn khách của Phó Gẫm là cho một cái nhìn về cuộc đời, khác với cái nhìn mọi người đang nhìn. Mọi sự xẩy ra vẫn cứ vậy thôi. Nhưng mình nhìn sao thì phản ứng vậy. Sở dĩ mình không hạnh phúc, hay la hét giẫy giụa là vì mình đang “bị” đeo một tầng kính nhìn do xã hội áp đặt. Bắt mình phải thế này, phải thế kia mới hạnh phúc. Như hồi Phó Gẫm còn tàng tật, chân phải kẹp sắt mới đi được, mọi người xem ra xa tránh và coi thường. Buổi đầu tiên đi học nó lết lên được xe chở học sinh, tìm chỗ mãi mới được Diên-Nhi cho ngồi bên cạnh. Câu đầu tiên mà Diên-Nhi hỏi là “chân mày làm sao vậy?”. Phó Gẫm trả lời tỉnh bơ: “Chẳng sao cả”.
Thì ra mọi người đã xếp hạng sẵn, cái gì là may, cái gì là xui. Bị què là xui. Bị đi lính đánh nhau nơi nguy hiểm là xui. Nhiều cái xui lắm.... Nếu nhìn như vậy thì cuộc sống đúng là bể khổ và khó lòng mà vui được. Điều gì đang xẩy ra thì là đang xẩy ra thôi. Có gì mà phải lý luận. Tại sao cứ phải ăn mặc đúng “tiêu chuẩn”.
Cứ tưởng tượng trời mùa hè ở New Orleans nóng hơn Sài Gòn, mà mấy dân đi làm thương mại cứ phải đóng đồ bộ dầy cộm và thắt cà vạt đến nghẹt thở, mồ hôi nhễ nhãi thật tội nghiệp. Nhưng xem ra không thể cưỡng lại cái “lệnh” vô hình này của xã hội được mới chết. Phải có áo Polo. Phải đi xe mốt mới.
Chẳng bù cho Phó Gẫm nhà ta: cũng mặc đồ bộ, nhưng lại mang đôi ba-ta cũ, chẳng giống ai. Nó cũng mong có một đôi giầy êm cỡ giầy hiệu S.A.S như cô y tá đang mang kia chứ. Nhưng có sao thì vui vậy. Thế thôi. Tại sao lại cứ phải “giống ai” để mà khổ, rồi lại lý luận: sinh ra là khổ, bệnh cũng khổ, già là khổ, chết là khổ!
Mâu thuẫn chưa? “Chẳng giống ai” mà sung sướng thì đó là chất ăn khách của Phó Gẫm. Ai muốn sống hạnh phúc phải mua cái nhìn như vậy: 660 triệu tiền Mỹ đấy! Thì ra, “thế giới sẽ hoàn toàn đổi khác, một khi bạn nhìn qua con mắt của Phó Gẫm”.
Cái đặc sắc của phim Phó Gẫm là làm cho những gì xem ra không đặc sắc thành đặc sắc, cho thấy những cái nhìn khởi sắc từ những gì chẳng mấy khởi sắc của đời sống mỗi người.
Vì thường những chuyện phim hay đưa ra những mẫu sống li kỳ, những mối tình oái oăm, những cách sống siêu vượt anh hùng, để tạo tính hiếu kỳ nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí. Vì ai cũng thấy nó xa lìa cuộc sống, chẳng có thực. Xem để mà quên cái thực tại ô trọc.
Còn chuyện Phó Gẫm thì thật gần gũi trong cuộc sống thực với những lẩm cẩm lỉnh kỉnh. Cũng trải qua ba thập niên của mấy đời tổng thống với những biến cố mà ai cũng biết, ai cũng phải đương đầu. Xem chuyện Phó Gẫm như xem chuyện chính đời mình, những chuyện vừa xảy ra lúc nãy, hay những chuyện xảy ra cách đây mấy năm, trong một cuộc đảo chính, trong một cuộc đổi đời... Thì ra người xem khám phá ra Phó Gẫm là chính mình. Với một cái nhìn mới và một con đường mới, một cách giải quyết mới, như Đường Nở Hoa Lê Thị Thành:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
NHẬN QUÀ MỘT TRIỆU
Cứ tưởng tượng coi, ai mà hôm nay trúng số độc đắc 60 triệu tiền Mỹ thôi, thì cuộc sống sẽ thay đổi như thế nào? Phương chi là 660 triệu.
Ngày 30 tháng 6.1995, Đức Tổng Giám Mục New Orleans chính thức thành lập giáo xứ mới cho người Việt Công Giáo gồm ba họ đạo vùng Phía Tây của sông Mississippi, tách ra từ một giáo xứ Việt Nam khác ở phía Đông. Giáo xứ mới này mang tên là Lê Thị Thành, thánh nữ duy nhất của Hội Thánh Việt Nam.
Khi phong thánh vào ngày 19 tháng 6 năm 1988, cả thế giới Công Giáo đã công nhận và giới thiệu một lối nhìn cuộc đời, một người mẫu thật hấp dẫn, không phải chỉ cho người Việt, mà cho toàn thế giới. Đúng là một giải pháp cho nhu cầu cấp bách của thời điểm bước sang thiên kỷ thứ ba của năm 2000.
Phong thánh hay thành lập một giáo xứ riêng cho người Việt mà lấy tên là Lê Thị Thành, Hội Thánh như đang tặng một món quà thật quá lớn: hơn 660 triệu nhiều. Sơ sơ mỗi gia đình vùng Phía Tây thành phố New Orleans cũng được ít là một triệu. Thích nhé, còn gì bằng? Và cách riêng mỗi người Việt đều trúng số cả rồi mà không biết đấy. Vé để quên đâu rồi cũng chưa biết chừng!
Nhưng mà được tặng số tiền như trên cũng chưa bằng được tặng một lối nhìn, lối khám phá ra kho tàng còn lớn lao hơn nhiều. Phim Phó Gẫm lời 660 triệu là do chỉ cho một cái nhìn. Với cái nhìn đảo ngược “chẳng giống ai” này, lại mới chính là điều làm cho con người hạnh phúc. Nếu so sánh vậy, thì người Việt đang phải được mọi người rủ nhau tìm đến học theo con đường sống hạnh phúc. Con đường này gọi là linh đạo Lê Thị Thành, đường nở hoa, đáng giá đồng tiền bát gạo:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
LINH ĐẠO LÊ THỊ THÀNH
Cái nhìn chính là niềm tin về cuộc đời. Cái nhìn đó là yếu tố then chốt làm cho một đời người hạnh phúc hay không.
Thực ra mà nói, đây đúng là điềm thời đại. Khi mà con người mệt mỏi với những nỗ lực làm cho mọi người ra “giống ai”, ít người tự hỏi: chẳng giống ai hay phải giống ai là giống ai? Ai là người đặt ra tiêu chuẩn, khuôn mẫu, nếu không phải là một áp đặt có sẵn do xã hội duy vật và nặc mùi Tam Điểm này bày ra và bắt mọi người tuân lệnh, như những tên nô lệ phải vâng lệnh những ông chủ ác ôn.
Thì ra khi mọi người ra sức làm cho ra giống ai, nghĩa là đã thi hành chỉ thị y như mẫu để tưởng sẽ được hạnh phúc thì lại thấy chẳng phải vậy. Lạc đường rồi! Đang đi ngược con đường một chiều, nguy quá! Hệ thống niềm tin của xã hội này đang bị chất vấn nặng. Một qui trình hay một công thức mà không đưa tới kết quả, thì công thức phải sai, phải tìm công thức khác. Con đường không dẫn tới hạnh phúc, thì là con đường lạc, phải tìm con đường khác, lối sống khác. Vậy mà ít người nhận ra như thế.
Đối với người Au Mỹ thì cái nhìn của Phó Gẫm đúng là cái nhìn mới về cuộc đời, nhưng lại là cái nhìn rất kiên trì từ lâu của người Á Đông, đặc biệt của người Việt Nam, tiêu biểu và kết tinh nơi Thánh nữ Lê Thị Thành.
Cái đặc sắc của linh đạo Lê Thị Thành nằm ở chỗ xem ra chẳng có gì đặc sắc. Thật gần gũi cuộc sống của mỗi người. Với những chuyện thật bình thường của một người bình thường và trong một gia đình bình thường. Không nhất thiết phải lên rừng ẩn tu mới tìm được hạnh phúc, hay phải có tài năng xuất chúng, lập được chương trình cứu tế này, hay tổ chức qui mô kia, mới đáng kể!
Qua những bổn phận thường ngày của một bà mẹ, Thánh Lê Thị Thành đã chu toàn, đã làm cho nở hoa từ những gì tầm thường nhất, như kiểu diễn tả của nhà văn Natalie Goldberg trong “Writing Down the Bones”:
“Hãy để mọi sự nở hoa: thi sĩ cũng như bài thơ, hãy góp phần làm đẹp vũ trụ”.
Đúng rồi còn gì. Từng cử chỉ nhỏ bé, từng bước đi, từng việc quét nhà, rửa chén, nấu cơm... tất cả là những lễ nghi cũng trọng thể bằng bất cứ lễ nghi nào khác. Thấy được từng bước đang nở hoa. Khác ở chỗ con mắt nhìn: thấy phép lạ trong mọi sự, thấy cuộc sống đầy vẻ kinh ngạc đang nhảy múa diễn ra mỗi phút giây. Mẹ Lê Thị Thành đã luyện được con mắt này:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
THẤY HOA HỒNG NỞ
Thánh Lê Thị Thành đúng là một người mẫu “tài tử” đóng một “phim” mới mà Đức Giáo Chủ Gioan-Phaolô II là “đạo diễn”, vị Giáo Chủ đã khám phá ra cái nhìn và lối sống Việt Nam kết tinh nơi một người đàn bà, quả là một đáp ứng cho cuộc đi tìm hạnh phúc thật cam go vất vả của thế giới ngày nay.
Mẹ Lê Thị Thành đại diện cho tất cả những người mẹ Việt Nam, và trở thành tiêu biểu một người Mẹ theo tròn nghĩa nhất. Mẹ Lê Thị Thành là mẹ của tôi, mẹ của bạn đó. Thế giới Công Giáo công nhận con đường Mẹ đã đi, thì cũng là tôn vinh lối sống Việt. Người Việt văn minh thật, vì có đường nở hoa, đường đơn giản, chắc chắn dẫn tới hạnh phúc, sao lại cứ phải đi tìm ở mãi chỗ nào?!
Phim chắc chắn phải ăn khách lắm. Nhưng phim này rất lạ, vì nói rất ít. Mẹ Lê Thị Thành có viết cuốn sách nào dạy nghệ thuật hạnh phúc đâu. Cũng như Chúa Giêsu và Mẹ Maria không hề viết lại một chữ nào. Quanh đi quẩn lại chỉ nhắc có mấy lời của mấy người con làm chứng. Rằng mẹ tôi thế này mẹ tôi thế kia. Mẹ luôn nhắc các con đọc kinh sáng chiều và đi lễ. Mẹ bảo phải vào hội đoàn sinh hoạt trong giáo xứ. Mẹ dạy chúng tôi học giáo lý và học viết chữ Việt. Mẹ theo dõi bảo ban ngay cả khi chúng tôi đã lập gia đình....
Thì ra những lời ghi lại chỉ là tượng trưng. Những lời không ghi lại thì vô vàn, và mới đáng kể. Mà ghi lại làm chi, vì cũng đại loại như vậy thôi. Có phải là một lý thuyết gì đâu. Nó chỉ là phản ảnh tâm huyết của một người mẹ. Con tim của mẹ làm sao mà ghi ra bằng lời được. Vậy chỉ có thể đọc được bằng con mắt của tâm. Kể chuyện về mẹ thì phải nhìn sâu vào cả một đời người. Sách nào viết cho cùng. Kho tàng nào chứa cho hết. Cứ nhìn vào chính người mẹ của mình thì cũng có thể khám phá ra pho sách “sống” này.
Tín điệp như thật rõ ràng: Hỡi những người đang tìm nét văn hóa Việt và đường tu đức Việt, đừng mất công bắt chước kiểu Au Mỹ, phải lo đào bới ở thư viện này hay moi móc di tích nọ.
Mình cứ việc đi về tận Phúc Nhạc vùng Phát Diệm bây giờ để thấy ngôi nhà thờ xứ có hộp xương thánh và đền Thánh Lê Thị Thành, khung cảnh làng quê, kiểu sinh sống của dân chúng chẳng khác xưa thời thánh nữ bao nhiêu.
Mình cũng có thể sang Paris ở trọ tại Hội Thừa Sai, 128 Rue du Bac, nơi đã đào tạo nhiều nhà truyền giáo, trong số đó 10 vị đã làm thánh tử đạo bên Việt Nam, 10 vị bên Triều Tiên. Phòng mình ở có thể là một trong 20 vị thánh đã từng ở. Mình có dịp vào thư viện và văn khố tìm tòi, đi lại những bước đã từng gây bao hứng khởi muốn “tung chân đi khắp sông hồ” loan báo tin vui lớn, lên xuống cầu thang nơi đã từng làm lễ nghi tiễn đưa các vị thừa sai ra đi “mút mùa lệ thủy” không hẹn ngày về, hoặc dạo quanh đài Đức Mẹ ở vườn sau hít thở làn không khí tĩnh lặng, nơi Thánh Ven (Vénard) đã từng ghi lại những trang nhật ký đầy cảm hứng trước khi lên đường sang truyền giáo tại Việt Nam.
Nhưng thực ra những điều đó chỉ giúp phụ thêm vào thôi. Vì chẳng có gì phải tìm đâu. Có chăng là một khúc xương của Thánh Lê Thị Thành để ở nhà thờ Phúc Nhạc hay ở nhà nguyện dưới hầm Hội Thừa Sai Paris. Một mẩu xương mà nói lên tất cả đạo sống: cái nhìn, niềm tin, của một người mẹ, của tinh thần Việt.
Bà Mẹ Việt Nam đấy. Dòng sữa mẹ như nước trong nguồn chảy ra từ những hy sinh quên mình. Quên mình cho đến chết, mà vẫn vui tươi:
“Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.
QUÁ NHIỀU PHÉP LẠ
Một người mẹ đã biến tất cả mọi chuyện buồn vui đắng ngọt của một đời làm vợ, làm mẹ, thành những màu sắc xanh đỏ tím vàng, và kết lại thành cầu vồng rực rỡ, thành một bó hoa hồng muôn màu muôn sắc. Chất keo gắn là tình Chúa, là mạch tim, là lòng mẹ bao la. Phép lạ là ở đó, có sức biến đổi tất cả, gắn liền tất cả. Có cần gì phải đi trên mặt nước được mới là phép lạ. Có cần gì phải bay lên không khí mới là phép lạ. Con cá, con chim, vốn làm chuyện đó một cách thường tình rồi. Con người cần làm nở hoa mới là phép lạ.
Quả là Thánh Lê Thị Thành đã làm quá nhiều phép lạ, còn phải tìm chứng liệu ở đâu nữa! Đây là một vài phép lạ điển hình:
Mẹ đã làm hoa hồng nở rộ, và rắc hoa hồng xuống cho đàn con của mẹ bây giờ. Mọi nẻo đường đều nở hoa. Từng bước chân đi là từng bước nở hoa.
Hoa nở trong bếp với bàn tay lam lũ thức khua dậy sớm lo cho chồng con từng miếng cơm, từng ngụm nước, từng manh áo.
Hoa nở lúc cho con bú mớm, mẹ không những chuyển cho con dòng sữa tươi ngọt bùi của mẹ, mà còn cho con hơi thở tình yêu, qua lời ru ca dao êm mát, dòng sinh mệnh dân tộc vẫn chuyển qua bao thế hệ với đầy vinh nhục, để con biết yêu quê hương, biết mình có cội có nguồn, có tổ có tiên.
Hoa nở trong nhà với lam lũ nuôi tằm, dệt chiếu, đan hoa đan chữ, đan dệt cuộc đời.
Hoa nở ngoài ruộng với mồ hôi nhễ nhãi “chồng cầy vợ cấy con trâu đi bừa” mà còn trông nhiều bề.
Hoa nở ngoài đường với những chén cơm cho người nghèo đói và dấn thân hết mình cho xứ đạo, liều lĩnh hỗ trợ các linh mục tu sĩ trong thời bị cấm cách.
Hoa nở trong buổi kinh đêm, lúc cảm nghiệm được chữ tình từ nguồn sinh lực làm nở hoa.
Tất cả đều có thể nở hoa, vì Thánh Lê Thị Thành biết nhìn và thấy được Chúa Tình Yêu đang có mặt, đang là sinh lực bật lên hoa lá. Những nụ hoa góp lại thành cảm nghiệm tròn dâng và niềm vui xốn xang rộn rã trong tim:
“Chẳng rõ từ thuở nào xa xôi, khi gặp mặt, Người lại đến gần như thế.
Mặt trời, sao đêm chẳng thể che kín hình Người nên tôi vẫn thấy chân dung.
Biết bao buổi sáng, biết bao buổi chiều, tôi nghe tiếng chân đi lại. Thiên sứ Người sai ra đi lẻn vào tim tôi, rồi bí mật gọi tên.
Không hiểu hôm nay vì sao đời lại xốn xang, rộn rã. Nguồn vui lâng lâng nhẹ lướt qua tim.
Dường như đã đến lúc dừng tay nghỉ việc. Trong không gian phảng phất hương vị mơ hồ lan tỏa từ hình bóng Người ngào ngạt”
(Tagore, Lời Dâng #46)
LÚA GIỖ TRỔ BÔNG
Từ một thân xác bị tiêu hủy, từ một mẩu xương còn lại, nở rộ những bông hồng. Con đường giỗ bông luôn theo một qui trình, một định luật, một công thức. Chúa đã nói: Hạt cây nếu không thối mục sẽ chẳng kết hoa sinh trái.
Những hy sinh, những quên mình, những thập giá trong cuộc sống của mỗi người chẳng bao giờ vô nghĩa lý, nhưng đang khơi mạch tình yêu. Mẹ Lê Thị Thành là biểu hiện trái tim Mẹ Việt Nam mãi mãi chuyển dòng sửa nuôi đàn con phiêu bạc như phảng phất lời ca của một bài hát:
Dòng tình yêu, do tấm bánh chịu bẻ trao,
Đòng khơi tim máu đào, nên suối trào
Tình yêu vui chết cho nhau.
Quê hương con có truyện trầu cau
Ngàn sau duyên thắm son mầu
Hy sinh đành quên mình cho nhau,
trung thành mãi còn thương nhau.
Cho trăm năm muối mặn gừng cay,
Mặn cay luôn vững duyên này.
Dẫu núi cao không ngại sông sâu,
Không ngại núi dài sông sâu.
Ngày 12 tháng 7 là ngày giỗ Thánh Lê Thị Thành tử đạo mà sinh vào một trời mới đất mới. Là ngày mẹ thành cây lúa giỗ bông. Mẹ đang thấy vườn hồng của mẹ mở rộng sang bên Mỹ, đã vượt ải Nam Quan, vượt sông Hồng, vượt vùng đất Thanh Hóa, Phát Diệm để vào Nam, vượt sông Hương, sông Đồng Nai, sông Cửu Long, và bây giờ vượt cả mũi Cà Mau: nước non ngàn dặm ra đi.
Một cách nào đó, những người con của mẹ đang mở mang bờ cõi như mẹ Huyền Trân, Ngọc Khoa, Ngọc Vạn. Các cộng đoàn xứ đạo ở hải ngoại đang nở rộ và vang lên lời kinh tròn dâng hoa hồng. Và riêng giáo xứ Lê Thị Thành ở New Orleans cảm ơn mẹ đã để xương mục trổ bông. Cánh đồng lúa xanh mơn mởn đã đến lúc ôm đòng đòng. Và lúa bắt đầu giỗ. Từ ngữ “giỗ” có lẽ bởi cái gốc này. Đúng là ngày giỗ bông kết trái, biểu hiện nơi đàn con bước theo được con đường của mẹ. Cảm ơn người mẹ đã để cho mọi nẻo bước nở hoa: Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con.
Cũng chỉ là một con đường thôi. Đường Nở Hoa Lê Thị Thành. Như Đức Maria, lòng mẹ là cây trúc tầm thường “bị” đục khoét cho trống rỗng ra, để hơi thở tình yêu Thần Khí Chúa thổi vào rung lên khúc sáo ân tình. Xin cho con cũng trở thành ống sáo như vậy, để mãi mãi dìu dặt cao dâng:
Khúc Sáo Ân Tình
Thân con cây trúc tầm thường
Được Người kén chọn yêu thương tràn trề.
Kiên trì đục cắt đam mê
Cho lòng rỗng trống tìm về nẻo Tin.
Lùa dao khoét lỗ luyện Kinh
Tác thành ống sáo cho tình dâng cao
Ghé môi Người thổi hơi vào
Hơi nồng Thần Khí xôn xao tuyệt vời
Sức thiêng cảm hứng đầy vơi
Tim con thức dậy rạng ngời niềm vui.
Người mang qua lũng qua đồi
Rung lên khúc sáo một trời yêu đương
Ân tình như nước thác nguồn
Ngày đêm tuôn đo xuống hồn ngất ngây
Hai tay nhỏ bé thế này
Mà sao vẫn thấy chưa đầy bao nhiêu!
Lặng nghe Trời giải nghĩa yêu
Hòa tan trầm bổng cung chiều chơi vơi
Vươn ngàn cánh nhạc lên khơi
Tình yêu chín mọng ru hời lòng con
No say Tình Chúa sắt son
Mắt con đẫm lệ mãi còn tạ ơn.
Dũng Lạc Cao Tường
TÌM ĐƯỜNG NỞ HOA