bước tám

CON NHÀ GIẦU

Trước cửa tiệm Werlein bán nhạc khí và dạy nhạc ở Metairie, khu nhà giầu vùng New Orleans, có đề một câu xanh rờn: “con nhà giầu mà không biết nhạc thì chỉ là một đứa trẻ nghèo nhất”.

Đối với những người biết nhạc và mê nhạc thì câu này đúng quá sức. Quả thực, con nhà giầu mà không biết nhạc thì tư cách cằn cỗi làm sao ấy. Nét nhạc làm cho con người thanh thoát hơn, dễ coi hơn. Chả vậy mà những người có tâm hồn nghệ sĩ đều sống nghèo một cách thật giầu. Họ là những nhạc sĩ, họa sĩ, ảnh sĩ, văn sĩ, thi sĩ v.v.

Thậm chí có anh nghệ sĩ nghèo nọ nằm ngủ vệ đường bị cảnh sát hốt, khi hỏi địa chỉ đâu, thì anh ta đưa danh thiếp có in chữ đàng hoàng: khách sạn ngàn sao. Cảnh sát sực nhận ra một điều gì bèn vụm tay xin vái “sư phụ”, vì thường người giầu lắm mới dám đốt tiền bước vào khách sạn 5 sao. Vậy mà tay này lấy bầu trời đầy sao làm địa chỉ chứ có thèm nhốt mình vào hộp này phòng nọ đâu.

Giầu hay nghèo nghĩa cũng tương đối lắm, tùy cái nhìn và cái thấy thôi. Cứ thử nghĩ coi: bầu trời cao vút kia, rừng xanh bát ngát kia, chả được trao ban cho con người làm gia sản là gì? Của ta đấy. Ay vậy mà con người chả khoái như vậy, lại hè nhau đi chặt cây, phá  núi rừng của Pocahontas để làm những cái hộp nhỏ xíu gọi là nhà, chui rúc chen lấn nhau gọi là phố. Tranh nhau từng vuông đất nhỏ rồi định rõ của tao, của mày, của nó. Chứ không còn là của ta nữa! Đứa nào đụng tới cái “của” đã phân ranh là bị phang liền.

PHONG TỤC KHÂU GHÉP MỀN

Người Amish ở Bắc Mỹ có một phong tục khác cũng rất đáng chú ý: người đàn bà nào cũng biết khâu ghép mền. Con gái lớn lên là mẹ dạy cách khâu ghép mền. Gồm những miếng vải mầu sắc khác nhau, được cắt thành những ô vuông nhỏ, rồi khâu ghép với nhau từng chín miếng một theo một chiều hướng sao cho coi được am hợp với nhau, mầu sắc đừng có “chửi” nhau. Rồi cứ từng những tấm chín miếng mà ghép lại thành một tấm mền lớn dùng để đắp cho ấm.

Lần đầu tiên mà thấy loại mền này trưng bày thì ai cũng tưởng là một bức tranh thời trang. Nhiều người thấy đẹp liền bắt chước ra chợ mua vải đủ mầu về cắt ra những miếng vuông rồi mới khâu ghép lại. Coi cũng được.

Thực ra người Amish không có ý làm tranh nghệ thuật gì cả. Mà đi mua vải mới về cắt ra thì lại càng tếu, mất hết ý nghĩa đạo lý. Họ chỉ lấy quần áo cũ thôi. Không bao giờ vất đi gì cả. Niềm tin của họ thành phong tục là tất cả những gì xem ra đã bỏ đều có thể trở thành hữu ích. Vì thế họ thu những đồ cũ cắt ra thành từng mảnh vuông nhỏ, rồi khâu ghép lại. Những gì xem ra đã bị loại bỏ, những mầu sắc xem ra rời rạc, đều được xếp đặt theo một trật tự nào đó rất “ăn ý” với nhau, thành những tấm mền thật đẹp, trông như một bức tranh nghệ thuật.

Họ đang ghép lại những mảnh đời, thành bức tranh cuộc đời mầu sắc đi liền với nhau một cách tài tình. Nghệ thuật sống đơn sơ có thế mà nhiều người không nghĩ ra, để rồi những mảnh đời của mình cứ bị “thợ xây loại bỏ” hoài không sao chấp nhận nổi, để rồi những chuyện xung khắc đời mình xẩy ra như những mầu sắc trắng đen đỏ vàng cứ làm mình điên cái đầu chỉ tìm cách trốn chạy thôi.

Hôm nay nhìn tấm mền khâu ghép của người Amish, ai mà chả thấy thở phào sung sướng. Đúng là bức cầu vồng rồi, gồm đủ chua cay đắng ngọt. À ra thế. Dân này biết cách làm giầu và sống giầu có thật. Họ nhận được tất cả, biến chế tất cả thành những gì đẹp đẽ nhất. Bác sĩ thần kinh mà mò đến dân này thì chỉ có chết đói thôi!

NGƯỜI BIẾT LÀM GIẦU

Mẹ Teresa bên xứ An có lần đi nhiều nơi trên đất Mỹ liền tuyên bố một câu xem ra rất ngược đời: không có nước nào trẻ con nghèo bằng nước Mỹ.

Trẻ Mỹ có nhiều tiền mà nghèo mới lạ. Quá nhiều đồ chơi đến chán mứa, đâm rửng mỡ chơi súng thiệt đi bắn giết tùm lum. Chúng nghèo tình gia đình bởi cha mẹ bận quá, mải đi kiếm tiền không còn giờ cho con. Chúng nghèo tình anh em bởi cha mẹ không dám sinh thêm sợ không hy sinh nổi. Chúng nghèo tình thiêng bởi giáo dục đạo đức tơ lơ mơ, khoán cho mấy tay tài phiệt bán hàng trên Tivi dạy dỗ luân lý giùm!

Gia đình Thánh Lê Thị Thành chắc là không thuộc loại nhiều tiền. Nhưng vẫn theo được truyền thống “nghèo của giầu lòng” của dân mình. Giầu vì biết đón nhận vẻ giầu sang của tình thương.

Quê hương của bà Lê Thị Thành ở vùng Phát Diệm có nghề dệt chiếu cải, kết hoa dệt chữ bằng những sợi cói được nhuộm nhiều mầu khác nhau, rất giống kiểu khâu ghép mền của dân Amish. Vừa là kế sinh nhai mà vừa là nghệ thuật sống nữa. Đâu cần phải theo bà Bender vào mãi tận gia đình Amish mới học được nghệ thuật này. Dân mình cũng có phong tục còn hay hơn vậy từ lâu đời.

Ngay từ nhỏ mẹ Lê Thị Thành đã được học nghệ thuật dan dệt cuộc đời, chằng chịt ràng buộc bằng những sợi dây do những người thân yêu,  ghép lại bằng đủ mọi mầu sắc đôi khi có cảm tưởng xung khắc nhau. Hoàn cảnh nào cũng tìm cách biến cải được. Rắc rối khác biệt mấy rồi cũng đi vào đường lối nhịp nhàng, kết thành hoa thành chữ, có ý có nghĩa. Sống như vậy mà không giầu sang hạnh phúc nữa thì thôi. Còn ai sống giầu hơn được không?

Hơn nữa, Thánh Lê Thị Thành đã vớ được viên ngọc mà có lần Cha Đắc Lộ nói tới khi lần đầu tiên rao giảng Tin Mừng Đức Tin khi đặt chân lên Ba Làng Thanh Hóa rồi qua Hảo Nho Phát Diệm. Đó là đức tin khám phá ra Chúa Trời Đất. Trước hết, biết kiếm tìm cho gia đình thứ gia sản này mới là điều cần thiết, còn mọi sự khác Chúa sẽ lo cho. Về sau con cái không khoe mẹ tôi làm giám thị hãng cà-vạt, hay nhân viên ngân hàng lương năm bao nhiêu, mà chỉ  thuật lại vỏn vẹn:

“Mẹ chúng tôi rất chăm lo việc dạy dỗ các con. Chính người dạy chúng tôi đọc chữ và học giáo lý, sau lại dạy cách tham dự thánh lễ và xưng tội rước lễ. Người không để chúng tôi biếng nhác việc xưng tội. Khi chúng tôi lơ là, người thúc giục chúng tôi bằng được mới thôi. Người cho chúng tôi nhập hội Con Đức Mẹ, vào ban thiếu nữ thưa kinh ở nhà thờ”.

Cách làm giầu của Thánh Lê Thị Thành đơn giản lắm, có thấy nói phải đi đường tu đức bao nhiêu bậc đâu. Mà là khám phá ra ngay cuộc sống thường ngày, qua bất cứ hoàn cảnh nào, dù gặp may mắn, hay ngay trong cả những lúc bị đánh đập.

Có lần quan đã dùng trò dã man là buộc ống quần áo của bà lại rồi vất rắn độc vào trong người bà làm cho bà hoảng sợ. Đây là trò quá ác độc, man rợ và đê tiện. Con rắn lành lạnh bò tới bò lui. Cơn sợ hãi tăng lên cùng độ. Nhưng bà luôn miệng cầu xin ơn Chúa:

“Giêsu, Maria, Giuse, xin ba Đấng cứu con”.

Và Bà can đảm đứng yên không nhúc nhích nên rắn không cắn mà từ từ bò ra. Bà đã cầu nguyện tha thiết và Chúa đã ban cho bà sức mạnh phi thường để chịu đựng những thử thách xem ra vượt quá sức của bà. Sau đó bà đã nói rõ bí mật này:

“Họ đánh đập dữ tợn lắm. Người thế gian không có sức nào mà chịu được, song khi tôi phải đòn thì tôi cầu xin Đức Mẹ phù hộ thêm sức mạnh cho tôi, nên tôi không cảm thấy đau đớn”.

Khi con cái thấy mẹ bị đánh quần áo bê bết máu thì khóc thương, thì bà lại an ủi:

”Con đừng khóc. Mẹ thấy hoa hồng đang nở đó con”.

CON NHÀ GIẦU

Mẹ Lê Thị Thành đang làm phép lạ, đang làm giầu đó. Niềm tin đơn sơ nhưng mãnh liệt, vì cảm nghiệm Chúa và Đức Mẹ luôn ở bên.

“Có Chúa chăn nuôi thì còn thiếu thốn chi.

Dù đi trong thung lũng tối,

sẽ không lo mắc nạn,

vì có Chúa ở cùng”

                             (Thánh Vịnh 23).

Thánh Phaolô cũng đã cảm nghiệm như thế: “Tôi có thể làm được mọi sự trong Chúa là sức mạnh cho tôi” (Phil 4:13).

Bà để Chúa với sự phù hộ của Đức Mẹ biến tất cả thành hoa hồng. Như người dân Phát Diệm dệt chiếu cải, như người Amish biến những mảnh rời rã vô nghĩa thành mền ấm áp nghệ thuật.

Và gia sản mẹ trối cho các con cũng không phải là vàng bạc hay chương mục nhà băng gì cả,  mà bằng một kho tàng lớn mối mọt trộm cướp không rớ tới nổi. Con cái của mẹ Lê Thị Thành mới thật là con nhà giầu theo đúng nghĩa.

“Có Chúa lo liệu cho mẹ, con cứ về nói cho anh chị em con chăm sóc việc nhà, sáng tối đọc kinh, dự lễ, siêng năng xưng tội rước lễ, đừng khi nào bỏ đọc kinh tối sáng và nhớ cầu nguyện cho mẹ vác thánh giá đến cùng. Chúng con phải thương yêu nhau, sống hòa thuận, và nhất là lo giữ đạo cho sốt sắng. Mẹ mà bỏ đạo, bỏ Chúa về với các con thì rồi mẹ cũng sẽ chết chứ có lột xác mà sống mãi với các con đâu. Nếu mẹ trung thành với Chúa thì mẹ sẽ sớm về với Người mà chờ đợi chúng con đoàn tụ trên thiên đàng. Lúc đó gia đình ta sẽ được hạnh phúc mãi mãi.”

Nữ tu An đi săn sóc những người tù có đạo cũng làm chứng:

“Bà Đê rất sốt sắng, không những bà đọc kinh sáng tối ở trong tù, mà ban ngày bà cũng hay lần hạt và ngắm đàng Thánh Giá. Sau khi bà vào tù mấy ngày, tôi đã tìm cách đưa cha vào giải tội và cho bà rước lễ”

Và lời cầu nguyện cuối cùng trước khi tắt thở là:

“Lạy Chúa, Chúa đã chịu đóng đinh chết vì con, Chúa định cho con thế nào, con xin chịu làm vậy theo thánh ý Chúa. Xin Chúa tha mọi tội lỗi cho con”.

Con xin phó dâng hồn xác con trong tay Chúa, xin ban cho con được tuân theo thánh ý Chúa trong mọi sự”.

LẠI NHỚN NHÁC TÌM

Quả thực, người Au Mỹ đang thừa tiền mà lại quá nghèo tinh thần và tình thương. Họ đang mệt mỏi và nhớn nhác đi tìm lối thoát, nhưng chỉ thích tìm của lạ thôi, chán những gì đã có. Nhiều người mò sang Nhật học thiền, tập vũ thái cực của Tàu, tập Yoga của An. Thậm chí sách viết về mật tông Tây Tạng như Hoa Sen Trên Tuyết, Hành Trình Về Đông Phương, Tử Thư, bán chạy hơn tôm tươi.

Thầy Nhất Hạnh bây giờ khá nổi tiếng. Người Mỹ đang nhớn nhác mà. Thầy rời Làng Hồng bên Tây qua Cali mở một ngày thiền ngoài trời mà thu hút cả hai ngàn người, mỗi người góp 75 tiền Mỹ để Thầy chỉ cho cách thiền ăn táo. Mà táo mỗi người phải mang theo sẵn.

Chậm lại, đừng hối hả. Tỉnh thức. Hít vào. Thở ra. Dõi theo hơi thở trở về chính tâm. Biết mình đang hít vào, đang thở ra. Ý thức mình đang ăn, và hưởng cái thú đang ăn táo, từng miếng nhai, từng vị ngọt, ý thức mình đang nuốt...

Thế là ăn xong một trái táo, ra về thơ thới hân hoan vì đã biết ... ăn táo, mà chỉ mất có 75 tờ xanh có hình ông Oắt-sinh-tần.

Sách và phim Băng May Phúc (The Joy Luck Club) của Amy Tan người Mỹ gốc Tàu, chàng Tom Hank trong Forrest Gump chôm bộn bạc khi giới thiệu một lối sống “tuy nghèo mà dzui”. Người Mỹ đang cần vui mà, vì đang rầu thối ruột nè.

LỐI NGƯỜI VIỆT LÀM GIẦU

Truyền thống Công Giáo Việt thì đơn giản lắm. Chẳng cần phải mất công tốn tiền nhiều như vậy mới tìm được nét vui, nét giầu.

Anh sĩ Mark Sindler đã từng lăn lộn nhiều năm trong cộng đồng người Việt vùng New Orleans. Anh tìm chụp những nét tiêu biểu của lối sống Việt Nam để giới thiệu cho người Mỹ. Mới đây trong Jazz Festival, một số tấm hình anh chụp được triển lãm trong khu vực sắc thái các dân.

Đây là hình chụp cảnh một gia đình Việt thật giầu: hai ông bà đứng trước bàn thờ trong gia đình, mặc áo dài khăn đóng chỉnh tề, chung quanh có vẻ chả có gì ngoài cái bàn ăn thô thiển và cái bộ sa-lông cũ rích, nhưng nét mặt ông bà rất hãnh diện và sung mãn, ra như bảo tên chụp hình rằng: ừ thì anh đã thấy chỗ chúng tôi đào vàng rồi.

Một tấm hình khác chụp cảnh một ông già đang cầu nguyện trong ngôi nhà thờ nhỏ. Tấm này chụp ngay trong những năm đầu mới sang Mỹ. Giữa những rối loạn tan hoang và tuổi già bơ vơ thừa thãi, hình ông cụ như một hiện thân của an bình, của niềm tin. Nhìn vào đó, ai mà chả cảm thấy lòng mình tĩnh lại thảnh thơi, mọi phiền não tan biến, ra như chả có gì trên đời có thể làm xao động nổi nữa. Ở giữa cơn bão vẫn có “mắt” tĩnh mà. Mark Sindler rất đắc ý về tấm hình này, anh đã lột được cõi tâm của người Việt, cho thấy được linh hồn giầu có của lớp dân tỵ nạn. Giầu có vì niềm tin.

CHỖ LUYỆN SỨC THẦN

Theo Thánh Lê Thị Thành và các thánh nhà ta thì đường tu đức hay cách luyện sức thần đơn giản lắm: nhớ đọc kinh sáng tối, xưng tội, dự lễ, rước lễ, lần chuỗi kính Đức Mẹ, ham mộ Thánh Thể. Chỗ luyện sức thần đấy. Công thức làm  món ăn thần chỉ có thế. Nhưng phải nhớ thêm gia vị mắm muối là tin, cậy, mến. Gia đình nào cũng có bàn thờ chiếm chỗ trang trọng ngay giữa phòng khách. Chỗ đào vàng đấy. Cũng chính ở chỗ này, người Việt Công Giáo đã nhận được sức chịu đựng phi thường. Mọi mảnh rời xem ra phi lí trong cuộc sống cũng sẽ được cái sức này biến đổi ghép lại thành những bức tranh đẹp, thành chiếu cải được cả.

Kinh đọc là một trong những nét tiêu biểu trong truyền thống sống đạo của người Việt. Chính thánh Ven (Théophane Vénard) cũng đã nhận xét như vậy, khi sang Việt Nam thấy giáo dân cùng đọc kinh rôm ran, cung giọng lên xuống như ca hát nhịp nhàng.

Những khám phá mới về tâm lý tu đức cho thấy kinh đọc, nhất là lần chuỗi, chính là một phương pháp tĩnh niệm. Đọc không nhất thiết để hiểu, mà để lòng mình trống ra cho Thần Khí tác động. Như hòa vào một nhịp hơi thở, một nhịp kinh, vượt qua không gian và thời gian. Lời cầu nguyện với cả nhiệm thể như thế này , cùng với tổ tiên, các thánh, thì lời cầu nguyện có một sức mạnh phi thường. Cứ xem một đoàn quân cùng giậm chân một nhịp qua một cầu gỗ, cầu có thể bị sập. Một nhóm người cùng hò dô ta mà kéo chiếc thuyền thật lớn cũng đi cái vèo. Linh mục Teilhard de Chardin, một nhà khoa học và thần học đã nói: Khi một nữ tu cầu nguyện với niềm tin trong một nhà nguyện ở sa mạc, thì xem ra trục vũ trụ xoay quanh từ điểm đó.

Cứ thử đọc thật chậm những kinh đơn sơ như kinh: Chúng con lạy ơn Đức Chúa Thánh Thần thiêng sáng láng vô cùng... Kính mừng Maria đầy ơn phúc, Đức Chúa Trời ở cùng Bà... Lạy Cha chúng con ở trên Trời...Lạy Chúa, con sấp mình xuống trước mặt Chúa. Con tin thật Chúa ở khắp mọi nơi, thông biết mọi sự, hằng xem thấy con, hằng nghe lời con cầu nguyện...

Lời kinh vang lên cũng chính là lúc mắt đức tin thấy được Chúa đang hiện ra như đã hiện ra với Mai-sen trong sa mạc, vì thế mà mình sấp mình xuống thờ lạy. Hay đang thấy Đức Mẹ hiện ra như ở Fatima, Lộ Đức. Nghĩa là thấy được phép lạ Chúa và Đức Mẹ hiện ra trong mỗi buổi kinh.

Vì thế chẳng lạ gì khi mẹ Lê Thị Thành tâm sự:

“Họ đánh đập dữ tợn lắm. Người thế gian không có sức nào mà chịu được, song khi tôi phải đòn thì tôi cầu xin Đức Mẹ phù hộ thêm sức mạnh cho tôi, nên tôi không cảm thấy đau đớn”.

Bởi mẹ luôn cầm tràng chuỗi trong tay như tất cả các thánh tử đạo Việt Nam. Thần lực bởi đó chứ có phải sức riêng của mẹ đâu. Sức mạnh chịu được là do Chúa. Bất cứ phải làm gì, phải đương đầu với ai, mẹ Lê Thị Thành chỉ làm một dấu đơn sơ “Nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần. Amen”. Nhân danh Chúa thì không gì mà Chúa không làm được. Như Thánh Phêrô đã chữa cho một người khỏi què: “tôi không có vàng bạc gì cả, nhưng tôi có cái này cho anh: nhân danh Đức Kitô, anh hãy đứng dậy”.

NHỮNG BÀ “THỪA TÁC VIÊN THÁNH THỂ” ĐẦU TIÊN

Từ sau công đồng Vatican II, Hội Thánh mới có những thừa tác viên Thánh Thể giáo dân được phép đưa Mình Thánh Chúa cho bệnh nhân hay người tù. Nhưng thực ra trong mấy trăm năm bị bách hại, một số phụ nữ và nữ tu Mến Thánh Giá đã được cho phép ngầm trá hình đưa Mình Thánh vào tận nhà tù cho người Công Giáo. Điển hình nhất là vụ bà Anna Nghiêu và bà Anna Xin đưa Mình Thánh cho cha thánh Ven.

Cha Ven bị liệt vào hạng người tù không có thân nhân nên thường phải ăn cơm với muối. Biết thế, một người Công Giáo làm chủ tiệm cơm trại lính liền xuất hiện đóng vai trò một người chanh chua không ai dám đôi co. Bà nói oang oang lên rằng: một người Tây thông thái và hiền từ như vậy mà không cho đủ ăn, không khéo để ông ấy chết thì nhục nhã cho cả thành... Thế là bà ta đạt được như ý là được trao trách nhiệm nuôi ăn người đạo trưởng Tây này. Bà ta liền vội vã đến gặp cha trình ngay:

- Cha ơi, con đây.

Ngoài việc được chính thức ra vào thăm nom, mấy ngày sau bà Nghiêu làm theo ý Cha Ven là bưng đến cho ngài một khay trầu, có bà Anna Xin cùng đi. Họ đặt khay trầu trước mặt vị thừa sai. Cha Ven vạch các lá trầu ra thì thấy một chiếc hộp bằng sừng. Xúc động mở nắp ra thì Cha thấy chiếc bánh trắng nằm gọn đó. Bà Nghiêu dọn trà ra rồi trịnh trọng: Mời Cha xơi nước.

Cha Ven liền đỡ lấy Mình Thánh và rước lễ. Và cứ như vậy mỗi tuần Cha Ven đều được hai bà đưa “trầu” vào thăm nuôi.

Không thấy tài liệu nào nói rõ, nhưng rất có thể Thánh Lê Thị Thành với vai trò rất tích cực trong xứ đạo, cũng đã được trao nhiệm vụ đưa lén Mình Thánh cho những người trong tù, trong đó có cả Thánh Phạm Khắc Khoan là cha sở và hai thầy giúp xứ là Thánh Thanh và Hiếu.

Sức thần mà Thánh Ven cũng như Thánh Lê Thị Thành và Các Thánh Tử Đạo Việt Nam lãnh nhận được từ kinh đọc luyện niềm tin, từ bí tích Thánh Thể. Vậy mà sao nhiều người lại bỏ con cá bắt con sằn sặt bằng những chuyện hiếu kỳ đâu đâu? Mình vẫn hát “Đây nhiệm tích vô cùng cao quí”. Có thật như vậy không. Cao quí cỡ bao nhiêu?

LỜI XÁC NHẬN CỦA VỊ CHA CHUNG

Trong buổi gặp gỡ giáo đoàn Việt Nam chiều ngày phong thánh, 19.6.1988, Đức Thánh Cha đã nói những lời xác quyết về cách làm giầu thật theo lối tổ tiên đức tin, như đường tu đức đơn giản của Thánh Lê Thị Thành:

“Cha chào anh chị em Việt Nam thân mến. Cha cầu chúc anh chị em can đảm như tổ tiên anh chị em. Cha luôn luôn mang anh chị em trong trái tim và Cha cầu nguyện cho anh chị em từng ngày.

Cha biết rằng anh chị em giữ mãi trong tâm hồn lòng trung thành sâu xa đối với quê hương Việt Nam của anh chị em, với dân tộc của anh chị em, với nền văn hóa của anh chị em.

Anh chị em có thể tin tưởng vào sự trợ giúp của các Thánh tiền bối để phát triển đời sống Kitô mà các ngài đã nêu lên những tấm gương quảng đại và trong sáng. Đến lần anh chị em, anh chị em cũng phải là những viên đá sống động trong tòa nhà của Hội Thánh.

Hãy đào sâu cuộc sống hiệp nhất với Chúa Kitô qua việc cầu nguyện. Hãy sống lòng tôn sùng Thánh Thể một cách sâu đậm. Hãy chạy đến nương nhờ sự trung gian hiền mẫu của Mẹ Maria, như trong thời kỳ cấm đạo, các tín hữu đã múc lấy nguồn năng lực để có thể trung kiên qua việc lần hạt Mân Côi. Hãy đào sâu sứ điệp Phúc Am, để biết làm chứng về Đức Tin của anh chị em. Hãy luôn khám phá vẻ đẹp của hồng ân Thiên Chúa trong bí tích Hòa giải. Hãy biết thứ tha như bao vị Tử Đạo đã làm gương đáng khâm phục. Hãy phát triển nơi anh chị em ơn phép Rửa tội. Anh chị em hãy giúp cho con cái sống trọn vẹn ơn làm con Thiên Chúa”.

TIẾT LIỆU DẠY THIỀN

Ngày nay người ta nói tới nhiều về Thiền. Thực ra thì Thiền có phải là của riêng Nhật hay Phật Giáo đâu. Thiền có nghĩa tĩnh niệm, là nhìn cho kỹ để mở mắt thấy. Giác ngộ gì? Thấy được sức sống đang hiển hiện. Trời đất chỉ có một hơi thở, một Thần Khí, một nguồn sung mãn. Chỉ cần bắt lại được vào nhịp sống đó, thì tìm lại an lạc. Linh mục dòng Tên người Ấn là Anthony De Mello thì gọi là Sadhana, vì thực ra chữ thiền do gốc Ấn Độ. Công Giáo thì gọi là chiêm niệm. Thánh I-Nhã gọi là Linh Thao. Thế thôi.

Nếu nói như vậy thì văn hóa Việt đã biết linh thao hay thiền từ khuya rồi. Hoàng Tử Tiết Liệu trong truyện thiêng bánh dầy bánh chưng, đã có thể lên ngôi sống đời hoàng vương giàu có nhờ biết linh thao: hòa nhịp vuông góc cạnh cuộc sống nhốt hộp của đất với dòng sinh khí Trời vô biên tròn đầy. Gọi là Tiết Liệu vì đã biết cách liệu cho hòa nhịp được tiết nhịp trời đất.

Con trăng có nhịp, con nước có nhịp, con người cũng có nhịp. Không đi được vào tiết nhịp trời đất là loạn ngay, mát dây, chạm điện tứ tung.

Ngày Tết là ngày người Việt tìm bắt lại nhịp này. Một năm với bao đợt sóng nhồi xuống tung lên dễ làm cho lòng người chao động và say sóng. Thì đây là lúc linh thao, nhìn kỹ để nhận ra đạo trời, để hưởng được niềm vui cuộc sống, để hòa nhập vào sức sống đất trời đang cựa mình đổi mới sang xuân. Dòng sinh lực ơn thánh đang tuôn chảy từng giây phút đây này qua mọi sự. Từng động tác, từng cảm giác, từng ngụm khí thở, quí báu chừng nào. Và bỗng thấy phép lạ của cuộc hiện hữu, đang được sống, đang giang rộng tay để lãnh nhận.

Trời đã sẳn có đạo, có đường lối, có tiết nhịp như thế rồi, cứ việc hòa theo thôi là an vui hạnh phúc. Hòa mình vào từng cây xanh bãi cỏ trong hội đạp thanh hái lộc. Hòa nhập vào thiên nhiên, vạn vật, vào những gì đang thấy trước mặt. Tất cả đều lạ lùng. Hạnh phúc vuông tròn ở ngay trong tầm tay chứ có phải chạy tìm mãi nơi xa tắp nào như những hoàng tử khác, giống người Mỹ nhớn nhác bây giờ.  Gạo và đậu làm nhân có ngay trong nhà. Lá gói có ngay trong vườn. Vậy mà nhiều người Công Giáo cũng đang hồ hởi đi tìm nhân điện hỏa xà Kundalini, và những luân xa hiếu kỳ mãi tận đâu đâu, phải chi bộn bạc.

Tổ tiên mình đã để lại lối sống linh thao từ lâu. Cấy lúa, tát nước, làm mùa, dệt chiếu là linh thao. Giã gạo, rửa chén là linh thao. Vừa làm vừa ca hát vừa thiền đấy. An Tết là linh thao. Bưng bát cơm đầy, ăn táo cũng là linh thao, cần gì phải tốn tiền. Nhìn gió, ngắm trăng sao là linh thao. Mục đích của linh thao là để thấy Chúa trong mọi sự mà. Tổ tiên thì thấy ông Trời bao trùm vạn vật. Như vậy đời sống là một chuỗi cầu nguyện chứ không chỉ giới hạn trong nhà thờ hay phòng nguyện nào cả. Hàn Mặc Tử đã cảm nghiệm thấy như vậy:

Hãy cầu nguyện bằng trăm kinh mây gió

Hãy dâng cho một tràng chuỗi trăng sao.

GHÉP LẠI NHỮNG MẢNH ĐỜI

Một khi đã bắt lại được vào nhịp trời đất như hoàng tử Tiết Liệu rồi, thì dù mọi thăng trầm có xô đẩy tới trong năm, người Việt vẫn cảm thấy an nhiên bình thản. Người Amish có phong tục khâu ghép mền. Người Việt có lễ nghi bánh dầy bánh chưng, dân Phát Diệm của mẹ Lê Thị Thành có nghề dệt chiếu cải, chấp nhận cả các đối nghịch, dung hóa được hai cực âm dương thành điện lực, biến chế mọi sư thành vuông tròn tốt đẹp. Nhịp đạo Trời đã sẵn vậy mà.

Dù ai nói ngược nói xuôi

Ta đây cứ vững đạo Trời khăng khăng.

Ghép tranh nhiều mảnh là một trò giải trí bây giờ. Tiệm thường bán những bức 500 miếng và 1000 miếng, có khi hơn nữa. Càng nhiều càng khó thêm. Nhưng mà thú lắm. Đổ ra một đống các miếng hình thù lung tung, mầu sắc tùm lum, xem ra chẳng “ăn uống” gì với nhau cả. Nhưng chớ vội vàng. Phải từ từ, thong thả. Trước hết lấy tấm hình mẫu “master” ra mà ngắm đã. Viễn ảnh đấy. Thấy trước cảnh núi đồi hùng vĩ, hồ nước long lanh, hoa cỏ tươi thắm. Chỗ trũng đen, chỗ mặt trời sáng, chỗ cây xanh, chỗ hoa đỏ, núi xám... Bắt đầu ra manh mối phần nào rồi đó.

Cứ thế, cứ thế, mọi miếng sẽ đi liền với nhau một cách tài tình. Mà mình cũng có cảm tưởng đang là nghệ sĩ sáng tác nữa, ghép lại bức tranh đời mình. Miếng đen kia là lúc mình bị hành cách đây mấy năm. Miếng tím kia là chuyện “chó chết” cách đây sáu tháng. Miếng vàng kia là niềm vui bất ngờ cách đây một năm. Miếng đỏ kia là lúc mình gặp hên quá sức cách đây một tháng v.v.

Hóa ra mình đang linh thao đấy. Có những miếng mình vùng vằng không muốn ghép vào, vì nhớ lại một chuyện trớ trêu quá, đã mười năm lận, thôi thì tạm bỏ ra một bên. Đợi cho đến gần xong thì mới thấy rằng thiếu miếng đó thì bức tranh hỏng bét, cả tấm hình lớn chỉ có cách vất đi thôi. “Hòn đá mà các thợ xây loại bỏ sẽ trở nên hòn đá góc tường” là vậy. Thế là chơi ghép tranh mà mình lại bắt lại được nhịp sức sống, ghép lại những mảnh đời: “Piecing lives back together”

BỨC TRANH GHÉP TÁM MIẾNG

Mang dòng máu Việt, Thánh Lê Thị Thành thấm nhuần đạo lý tổ tiên và làm chứng đạo sống ấy hài hòa với đức tin Công giáo. Người Việt quen ghép tranh vuông tròn, thì nay được Lời Chúa chỉ dậy ghép tranh tám miếng cho trọn những khốn cùng nhất. Những mảnh đời rời rã nay được nhận lại và ghép chung thành bức tranh “Tám Mối Phúc Thật” mà chính Chúa Giêsu thực tập và công bố trên đồi Bát Phúc nhìn xuống hồ Galilê thơ mộng. Thì ra nước hạnh phúc đang ở ngay đây rồi, gồm đủ mọi mầu sắc, mọi khía cạnh. Tám điều theo tiêu chuẩn người đời ai cũng sợ thì khi chấp nhận được, đem khâu ghép lại chẳng thành một bức tranh tuyệt vời sao, thành tấm mền đắp ấm áp cuộc đời.

Ai cũng sợ nghèo, sợ khóc, sợ bị làm khổ. Vậy mà đạo mình lại dạy “xin cho được lòng khó khăn” mới ghê. Ấy cũng tại niềm tin chưa sực nhận ra Chúa là Đấng giầu sang, toàn năng và đang có mặt tại đây. Miệng thì cứ nói tin mà lòng hình như chưa thấy vậy.

Nghèo như cảnh sinh Chúa nơi hang đá là cùng chứ gì. Khóc lóc như cảnh lạc mất đứa con cưng ba ngày, hay thấy con bị treo nhục nhã trên thập giá là cùng chứ gì. Vậy mà Đức Mẹ vẫn “ghi nhớ và tĩnh niệm trong lòng”. Vì tin vào lời Chúa: có Đức Chúa Trời ở cùng. Quyền lực Đấng Tối Cao bao phủ. Không gì mà Chúa không làm được. Đức Mẹ thấy rõ Chúa đang có mặt. Chính Ngài đang tác động, đang vần chuyển khâu ghép theo một hướng nhiệm mầu, để qua những lúc đen, vàng, đỏ, tím... một bức tranh ghép hiện lên đẹp quá: Chúa đã làm cho tôi muôn việc lạ lùng. Mọi mầu sắc đều lạ lùng, mọi chuyện đều đi liền với nhau, am hợp với nhau. Từ nay muôn thế hệ sẽ khen rằng tôi có phúc, tới tám phúc, trăm phúc, ngàn phúc, triệu triệu phúc, làm sao mà đếm cho hết được.

KHI MẸ TRUYỀN BỬU BỐI

Đức Mẹ biết chiêm ngắm và ghép tranh đời mình. Thánh Lê Thị Thành biết khâu ghép mền nhiều miếng. Những lúc gặp bóng đen. Những lúc gặp sóng lớn. Người mẹ Amish đã truyền nghề cho con khi bắt đầu khôn lớn. Tiết Liệu đã dạy người Việt ghép tranh vuông tròn bằng những gì đang có trong tầm tay. Quê mẹ Lê Thị Thành ở Phát Diệm dạy con dệt chiếu cải. Bây giờ đến lượt mình được dạy tập dệt ghép tranh của chính đời mình đây. Mà không phải tốn tiền đi đâu mua cả. Có Chúa gửi đến sẵn những miếng được cắt theo hình “thập giá” với đường cong queo ngòng ngoèo xem ra lung tung lắm.

Mình hãy ngồi thong thả. Miệng lâm râm lời kinh đêm: Lạy Chúa con, con sấp mình xuống trước mặt Chúa... Kìa Chúa đang hiện ra, Đức Mẹ đang hiện ra, đang bước tới. Những mảnh đời cũng đang ghép lại đây. Lạ lắm, thần lực Chúa như chất keo mầu gắn liền tất cả. Rồi mình sẽ giàu có thật, sẽ được khen là có phúc, đếm được tám phúc cơ, trăm phúc, ngàn phúc, triệu triệu phúc.

Ghép tranh nhiều mảnh thú lắm. Dệt chiếu cải tài tình lắm. Ghép lại những mảnh đời mà. Linh thao đấy. Tìm lại được chính mình, thành con nhà giầu. Hãy thử mà coi!

TRẦN CAO TƯỜNG

CON NHÀ GIẦU

VỀ MỤC LỤC