6

CÂU KINH TÔI ĐỌC GIỮA ĐỜI THA HƯƠNG

Chỉ với bốn câu kết của thi tập Câu Kinh Tôi Đọc Giữa Đời Tha Hương, nhà thơ Trần Thu Miên đã vẽ lên được một bức tranh sinh động diễn tả trọn những trăn trở rã rời của cuộc sống ly hương ngổn ngang đầy oan trái. Kết mà như mở, mọi tính toán xếp đặt xem ra tạm ổn mà vẫn như chưa nắm bắt được gì. 

Đêm nằm nghe vợ thở dài

chuyện nhà tan tác, chuyện ngoài tả tơi

sáng mai ngoác miệng nhìn đời

lo cơm áo, đã rã rời xác thân.

THỜI ĐIỂM CÂU KINH NGHE RẤT TỘI TÌNH

Đúng thế. Sáng dậy pha ly cà-phê uống, chưa kịp "ngoác miệng nhìn đời", mình đã thấy đầy trang báo toàn tin tức mây đen u ám. Vụ hai chủng tộc, hai tôn giáo ở Kosovo cắn giết nhau tận lực, và vụ 14 học sinh choai choai chết ở Denver một cách phi lí chưa xong, thì lại xẩy ra vụ 23 ông bà già bị chết vì xe lật trên chuyến đi giải trí ở sòng bạc bên Mississippi. Về tuổi già chả biết làm gì thì lại được các "tổ chức" khéo cò mồi dụ khị cho đời bớt tẻ nhạt, may ra thêm chút nhựa sống chăng. Tất cả nghe ra thật tội tình mà chẳng sao tìm được câu giải đáp. Đặc biệt đối với người Việt tha hương, những ray rứt chới với như trùng trùng điệp điệp, không sao diễn ra được cho rõ nét. Thì đây, Trần Thu Miên đã bộc lộ, đã gợi trúng tim đen nhiều người. Những rung động trong Câu Kinh Tôi Đọc Giữa Đời Tha Hương là chính những giằng co trằn trọc bên trong mỗi người.

Có gì trong tuyết trắng

làm cay mù mắt anh

đường chiều về hoang vắng

và lòng mình lạnh tanh...

Có gì trong ngõ tối

mà nghe lòng hoang vu

bước chân dường như mỏi

đời nhục nhằn chưa nguôi...

Có gì trong bước chân

mà nghe lòng nặng trĩu.

Người Do Thái không cho phép thế hệ trẻ quên đi những nhục nhằn của cha ông. Vì đó cũng là động lực nối kết tinh thần dân tộc. Hướng đạo sinh tuyên thệ trên đồi Massada nơi những kháng chiến quân đã rút lên tử thủ cho đến người cuối cùng chứ không chịu đầu hàng; và những đứa trẻ từ khắp các nước Âu Mỹ được cha mẹ đưa về làm lễ nghi Bar Mitzvah bước vào tuổi lớn, hãnh diện đọc bài Kinh Thánh đầu tiên bằng tiếng mẹ đẻ bên Bức Tường Khóc ở Giêrusalem, nơi người Roma đã phá bình địa tất cả, chỉ để lại một bức tường đền thờ như một khắc ghi mối nhục để mà khiếp sợ không dám cựa quậy nữa. Vậy mà người Do Thái vẫn cứ cứng đầu bước tới, vẫn cứ cựa quậy, làm cho thế giới nể vì, do biết nhất định không quên nỗi nhục.

Những xô đẩy chập chùng của kiếp phù sinh, những vết thương mỗi ngày mỗi hằn sâu vào da thịt, những nhục nhằn uất nghẹn cho thân phận người mình chuyên bị bắt làm con cờ thí, nhất là trong cuộc vượt biên mua sự sống và tự do bằng cái chết, Trần Thu Miên đã khắc ghi vào tâm thức làm động lực tác hành và tìm ra lẽ sống cho người còn sống sót sau bằng ấy chuyện ghê gớm như kiểu nói của Tô Thùy Yên:

"Sống trên đời chuyện ghê gớm quá,

vậy mà ta sống có kỳ không."

Tôi đọc mà muốn khóc, những dòng thơ Trần Thu Miên trào ra như dòng nước mắt với "câu kinh đọc, giọt mưa tuôn," ước mong lớp người ra đi cũng xây được một dấu tích tại một địa điểm nào đó làm "Bức Tường Khóc," mãi mãi dội lên trong tâm khảm người ra đi "kinh cầu hồn cho người vượt biển":

Xin làm loài chim biển

quanh quẩn một đời với đại dương

khi bình minh tới dâng cao lời hát

gọi những vong hồn chết đuối ngoài khơi;

hay một đời rong ruổi

khắp Biển Đông tìm xác anh em

đã chết oan thuở vượt biên ngày nọ

giờ ở chỗ nào trong đáy biển sâu...

Xin làm mây trên biển

màu trắng khăn tang phủ đất trời

thương những người đi nhục nhằn tức tưởi

thiếu nữ bỏ đời, hải tặc vô tâm.

Độ rung trên càng mạnh khi gia đình mình cũng có những người chết trên biển như vậy. Rồi trong cuộc sống ly hương với bao mộng ước, bỗng một ngày nào đó, một biến cố lớn xảy đến, một người thân chết với "câu kinh nghe rất tội tình, tiễn nhau nằm chết một mình xứ xa," tạo một cơn chấn động mãnh liệt làm thay cả nhãn quan về cuộc đời. Mường tượng đến sọ người cũng là mường tượng đến sọ ta, mà ngậm ngùi nhận ra được nét vô thường của cuộc sống.

Như loài ve sầu chết

sau một đời ngủ say

ta rồi đi cũng đến

nơi chốn về thiên thu...

Như là thân cát bụi

khi về với cỏ cây

bao nhiêu điều mong ước

sẽ tan vào hư không.

SỨ ĐIỆP NÀO CHO THỜI ĐIỂM 2000?

Chả lẽ đời người chỉ là một chồng chất những vật vã giẫy giụa của một sinh vật đáng thương trong một quãng thời gian ngắn ngủi rồi lăn ra chết?! Nếu cuộc sống là hư ảo, là bể khổ, thì  việc mình sinh ra và hiện hữu trên mặt đất này tự nó đã là một phi lý, dù có đưa ra luận lý này hay biện chứng "bước tiến tất yếu của lịch sử" kia.

Hai môn đệ trên đường Emmaus cũng đã từng đối diện với một quãng đường phi lý xám xịt cụt lối như thế. Vậy mà trong bóng đen dầy đặc, một tia sáng lóe lên. Hai người bỗng thấy được chính Chúa vẫn đang đồng hành với mình qua mọi khúc quặt; Ngài đã sống lại mở lối dẫn đầu lịch sử. Đó là giây phút đốn ngộ. Đó là khoảnh khắc con mắt niềm tin được bật sáng. Họ trở lại cuộc sống với một con mắt hoàn toàn được khai mở, nhìn đời với một nhãn quan mới, giá trị mới. Đó cũng phải là con mắt vào thời điểm 2000.

Từ những "khô đạo" với "niềm tin đã chết, câu kinh đọc vu vơ",  con mắt của người tin đạo bỗng tỉnh ngộ nhận ra Chúa Tình Yêu đang ngay bên cạnh mình, qua tình mẹ với "niềm tin như biển rộng, tình thương như mây trời", qua ươm mơ cho con khôn lớn bằng tim nhân ái "đi làm đẹp cuộc đời", qua việc sống lại những hình ảnh thời ấu thơ với "bài thánh ca hát bằng tim trong trắng", "vì Chúa ở bên con, trên màu hoa sắc lá", qua sức sống tình yêu thể nghiệm nơi đứa con vừa sinh ra đời:

bố run run nhìn con rồi nhìn mẹ,

ôm trên tay bằng chứng của tình yêu,

ôm trên tay niềm hạnh phúc vô bờ

ôm trên tay một nhiệm mầu tuyệt đối.

Chạm đến được sức sống này là nối được vào dòng hơi thở sinh khí mà Chúa Giêsu đã chuyển đạt cho các môn đệ: "Lạy Cha, giờ đã đến, xin Cha tôn vinh Con Cha, để Con Cha tôn vinh Cha, theo quyền năng đã ban cho Con trên mọi phàm nhân, để Con ban sự sống đời đời cho tất cả những ai Cha đã ban cho Con. Mà sự sống đời đời đó là họ nhận biết Cha, Chúa Trời duy nhất và chân thật, và nhận biết Đấng Cha sai đến, là Giêsu Kitô."  (Gioan 17:1-3)

PHÚT TỊNH TÂM

Kết mà như mở, mọi tính toán xếp đặt xem ra tạm ổn mà vẫn như chưa nắm bắt được gì. Trong lúc như hụt hơi, tẻ nhạt hết nhựa sống, tôi cũng muốn thắp sáng lại niềm tin thật đơn thành qua ánh mắt người mẹ. Gia tài "mẹ để lại cho con, câu kinh đọc một đời" là lời kinh đơn sơ mộc mạc qua tràng chuỗi như sợi dây thần cột chặt neo vào Chúa. Lời kinh dội lên trong tâm như hơi thở tình yêu chuyển từ đời nọ sang đời kia, cũng là ống sinh khí nhiệm mầu nối vào dòng sức sống linh thiêng.

Tôi cùng xác tín sứ điệp Tin Vui đạo Chúa với nhà thơ Trần Thu Miên, thể nghiệm sức sống tình yêu là lẽ sống: "Càng ngày tôi càng thấy niềm tin chính là tình yêu. Và chỉ có niềm tin và tình yêu mới đem lại bình yên... Cảm ơn mẹ đưa con vào đời bằng những lời kinh nguyện đơn sơ. Xin cho con đi hết cuộc đời với trái tim của người biết cảm nhận được hồng ân Chúa qua nụ cười tiếng khóc trẻ thơ, qua vỗ về an ủi của người yêu, qua chia sẻ thân tình của bạn bè, qua lắng lo đùm bọc gia đình. Và xin cho con luôn luôn nhìn thấy Chúa trong mọi hoàn cảnh."

Cho tôi lại câu kinh chiều mẹ đọc

ngọt như thơ, tha thiết tựa trời mưa;

cho tôi lại niềm tin yêu tuổi nhỏ

tuổi thơ ngây chưa vương vấn bụi trần.

Lm.Dũng lạc Trần Cao Tường