Giáo xứ là một hình thức Tông đồ cộng đồng kiểu mẫu                        Công đồng Vatican 2

Cầu xin với thánh Giuse                                                                          + Gm. GB. Bùi Tuần

Khủng hoảng trong đời sống Linh mục                                       + Gm. Phêrô Nguyễn Soạn

Những Tông đồ của Chúa Kitô                                                                  + HY. LJ. Suenens

Thầy Giáo - Thầy Tu - Thầy Thuốc                                             Lm. Lê Quang Uy, DCCT VN

Mộ chôn thế kỷ                                                                       Lm. Dũng Lạc Trần Cao Tường

Đàng Thánh Giá trong ngôi nhà nguyện Mễ Tây Cơ                                  Nhà Văn Quyên Di

Tôi vẫn cố                                                                           Nhà văn Xuân Vũ Trần Đình Ngọc

Giữ gìn, hy sinh sau ngày cưới                                                           Phó tế JB. Nguyễn Định

Đức Giêsu xứng đáng là Vua mọi tâm hồn                                           Gs. Nguyễn Chính Kết

Làm thế nào để được sống lại với Đức Kitô Phục sinh                         Lm. Fx. Ngô Tôn Huấn

Nghịch lý của Thập giá                                                                                Lm. Vũ Xuân Hạnh

Đứng vững lập trường                                                                                                        STD

Dấu chứng Tình Yêu                                                               Lm. Jos. Phạm Ngọc Ngôn Csjb

Thư ngỏ xin giúp đỡ Giáo xứ Cù Mi, Phan Thiết                        Lm. Phêrô Nguyễn Đình Sáng

Quên và nhớ                                                                                  Chuyện phiếm của Gã Siêu

Giáo Xứ LÀ MỘT HìNH THỨC TÔNG ĐỒ CỘNG ĐỒNG KlỂU MẪU

Giáo xứ là một hình thức tông đồ cộng đồng kiểu mẫu, vì đó là nơi quy tụ đủ mọi hạng người thành một cộng đoàn và đem họ vào tinh thần đại đồng của Giáo Hội. Giáo dân nên tập thói quen cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình để hoạt động trong giáo xứ. Họ cũng nên có thói quen trình bày với cộng đoàn Giáo Hội những vấn dề riêng của mình hay của cả thế giới, hoăc những vấn đề liên quan tới phẩn rỗi mọi người, đế cùng nhau góp ý kiến, nghiên cứu và qiải quyêt. Họ cũnq phải tuỳ sức mà cố gắng đóng góp vào mọi công cuộc tông đồ và truyền giáo của gia đình Giáo Hội địa phương. Giáo dân phải luôn nuôi dưỡng ý thức về giáo phận, vì giáo xứ là như một tế bào của giáo phận. Họ phải luôn mau mắn đáp lại lời kêu gọi của vị mục tử giáo phận, và tuỳ sức tham gia những công việc chung cúa giáo phận. Hơn nữa, để dáp ứng những nhu cầu nơi thành thị cũng như ở thôn quê, họ không chỉ giới hạn sự cộng tác của mình trong ranh giới giáo xứ hay giáo phận, nhưng họ cố gắng mở rộng phạm vi tới cả các lãnh vực liên xứ, liên giáo phận, quốc gia hay quốc tế. Hơn nữa. việc di dân mỗi ngày một nhiều, những mối liên hệ gia tăng, và việc giao thông dễ dàng đã không để một thành phần xã hội nào sống đóng kín cho riêng mình. Vì thế giáo dân phải quan tâm đến những nhu cầu của dân Thiên Chúa Ở rải rác trên khắp địa cầu. Nhất là họ phải coi công cuộc truyền giáo như việc của chính mình, bằng cách đóng góp về vật chất hay thậm chí đích thân cộng tác.

Vì chưng, nhiệm vụ và vinh dự của người Ki-tô hữu là trả lại cho Thiên Chúa một phẩn của cải họ đã nhận nơi Người.

(Trích Sắc lệnh Tông đồ giáo dân của Công Đồng Va-ti-ca-nô II, số 10).

VỀ MUC LUC

CẦU XIN VỚI THÁNH GIUSE

Thánh Giuse là Đấng thánh rất quen thuộc. Ngài được Chúa chọn cách riêng. Mục đích để bảo vệ Đức Mẹ Maria và Chúa Giêsu trong cuộc đời trần thế.

Hội Thánh vẫn xin Ngài che chở mình. Riêng tại Việt Nam, thánh Giuse vốn được mộ mến. Ngài được tôn kính ở các nhà thờ, ở các gia đình, ở trong lòng mọi tín hữu.

Riêng tôi, tôi sùng mộ Ngài cách riêng. Ngài đã giúp tôi rất nhiều trong việc thực thi thánh ý Chúa. Tôi cầu nguyện với Ngài mỗi ngày, nhất là khi gặp khốn khó.

Trong các ơn tôi hay cầu xin với thánh Giuse, có ba ơn tôi năn nỉ cách riêng. Bởi vì ba ơn đó liên quan nhiều đến chức năng người đứng đầu cộng đoàn. Tôi xin phép chia sẻ.

1/ Tâm thức bén nhạy

Thánh Giuse có một tâm thức bén nhạy lạ thường. Lương tâm Ngài rất tỉnh thức. Một gợi ý nhẹ cũng đủ Ngài hiểu ý Chúa. Hiểu rồi, Ngài vâng ngay tức khắc.

Như việc Ngài đón nhận Maria làm người bạn đời. Như việc Ngài đưa mẹ con trốn sang Ai Cập. Như việc Ngài trở về quê cũ bằng con đường khác. Như việc Ngài cộng tác thực thi kế hoạch cứu độ của Chúa một cách kín đáo, khiêm tốn, khó nghèo, tế nhị.

Việc Ngài làm, cách Ngài làm, tất cả đều đúng ý Chúa. Vì lương tâm Ngài rất bén, mau hiểu ý Chúa.

Lương tâm nhạy bén như thế hiện nay rất cần. Nhưng thứ lương tâm đó đang trong nguy cơ suy giảm.

Một dấu chỉ báo động về sự suy giảm, là sự xuất hiện tình hình bình thường hoá đời sống tội lỗi và sống thoải mái theo ý riêng.

Người ta không còn bén nhạy với ý Chúa. Ý Chúa được nói trong Lời Chúa. Ý Chúa được nêu cao trong đời sống Chúa Giêsu, Đức Mẹ, thánh Giuse và các thánh. Ý Chúa được nhắc nhở qua các việc xảy ra thường ngày, nhất là trong các biến cố lịch sử đạo đời. Nhưng nhiều người tỏ ra bất cần.

Trái lại, người ta lại rất bén nhạy với các vấn đề xung quanh tiền bạc, chức quyền, danh vọng và các sáng kiến hưởng thụ, phô trương.

Trong lòng thì bén nhạy, thao thức về hướng đó. Bên ngoài thì thực hành bằng hành động và cách sống cũng theo hướng đó. Mỗi ngày cứ như thế, mà lương tâm chẳng thấy cắn rứt gì, hơn nữa lại cảm thấy bình an. Dần dà cách sống buông thả đó trở thành thói quen bình thường. Thế là dẫn đến chỗ mất ý thức về tội và về việc sống theo ý Chúa.

Không gì nguy hiểm cho sức khoẻ một người, khi người đó mắc bệnh tới mức trầm trọng, mà không cảm thấy dấu gì báo động. Cũng vậy, không gì nguy hiểm cho đời sống thiêng liêng của một người, khi người đó bị tội lỗi và ma quỷ thống trị, mà vẫn cảm thấy an vui. Từ đó cho đến việc bỏ thống hối, ăn năn chỉ còn là một bước rất nhỏ.

Hiện tượng trên đây đã xuất hiện trong Hội Thánh Việt Nam. Vì thế, tôi sợ cho tôi, và cũng sợ cho mọi người tín hữu. Nên tôi xin thánh Giuse thương cầu bầu cho chúng ta được một tâm thức bén nhạy. Luôn biết nhận ra ý Chúa. Không những trong những gì phải tránh, phải làm, mà còn trong những gì nên làm, nên tránh.

Ngoài ra, tôi cũng thường xin thánh Giuse ban cho chúng ta một ơn khác nữa. Đó là cách bảo vệ Hội Thánh một cách khôn ngoan.

2/ Bảo vệ Hội Thánh một cách khôn ngoan

Theo tính tự nhiên, thánh Giuse có thể nghĩ đến việc bảo vệ Đức Mẹ và Chúa Giêsu kiểu khôn ngoan thế gian. Thí dụ: Rỉ tai với một số người về sự mình được Chúa chọn vào chức vụ đặc biệt. Chiêu mộ các người thiện chí chân thành để thành lập một lực lượng cảm tình viên vv...

Nhưng, thực tế cho thấy, thứ khôn ngoan, mà thánh Giuse áp dụng trong việc bảo vệ Đức Mẹ và Chúa Giêsu lại rất khác. Khôn ngoan đó của Ngài la ở chỗ Ngài rất khiêm nhường, rất khó nghèo, rất kín đáo. Hơn nữa, khôn ngoan của Ngài còn nổi bật ở chỗ Ngài sinh sống như một người thuộc tầng lớp lao động bình thường. Ngài hoà mình vào họ. Ngài sống nghèo, liên đới với người nghèo, giúp đỡ người nghèo, chia sẻ cảnh nghèo của xóm nghèo quanh  mình. Hầu như Ngài tự chôn vùi mình vào bóng tối, không muốn cho ai biết Ngài là ai.

Xưa, thánh Giuse bảo vệ Đức Mẹ và Chúa Giêsu theo cách khôn ngoan như vừa kể. Nay, cách khôn ngoan đó vẫn còn được áp dụng ở một số nơi. Nhưng nhiều nơi lại đang áp dụng một thứ khôn ngoan khác. Thứ khôn ngoan này đặt nặng phía phô trương quyền lực: Quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị, quyền lực xã hội và cạnh tranh uy tín.

Tôi lo ngại cho Hội Thánh tại những nơi như thế. Vì thứ khôn ngoan họ áp dụng tuy hợp với thói thế gian, nhưng không hợp với Phúc Âm, nhất là không hợp với gương thánh Giuse.

Còn một ơn nữa tôi vẫn cầu xin thường ngày cho tôi và cho những người đứng đầu các cộng đoàn đức tin. Ơn đó là ơn biết cầu nguyện.

3/ Ơn biết cầu nguyện

Thánh Giuse là con người cầu nguyện. Đời sống âm thầm của Ngài chính là đời sống chiêm niệm, cầu nguyện. Ngài cầu nguyện bằng sự hiện diện thường xuyên bên Chúa.

Hiện diện thường xuyên bên Chúa là luôn luôn đặt mình trước thánh nhan Chúa, là luôn luôn nghĩ về Chúa, là luôn luôn thao thức về Chúa, là luôn luôn lắng nghe ý Chúa, là luôn luôn yêu mến Chúa trên hết mọi sự, là luôn luôn tạ ơn và thờ phượng Chúa, là luôn luôn sống và làm việc vì Chúa mà thôi.

Cầu nguyện bằng sự hiện diện như thế là một cách cầu nguyện lý tưởng.

Hiện nay, việc cầu nguyện vốn được coi là quan trọng. Nhưng trên thực tế, việc cầu nguyện bằng sự hiện diện như thánh Giuse xem ra chưa được coi trọng lắm. Cả trong các người lãnh đạo những cộng đoàn đức tin, cũng có sự chểnh mảng về cầu nguyện. Đó là một điều đáng tiếc. Nếu sự hiện diện của chúng ta lại tản mác vào các thứ xa lạ và ngược lại Phúc Âm, thì sẽ là một tai hoạ không nhỏ cho Hội Thánh.

Tình hình Công giáo đang biến chuyển rất nhiều. Có biến chuyển theo hướng tốt, và cũng có biến chuyển theo hướng xấu. Biến chuyển này xem ra khá mạnh.

Mưu lược của Satan rất tinh vi. Nhưng cậy tin thánh Giuse, chúng ta có quyền hy vọng vào tương lai của Hội Thánh Việt Nam. Mong Hội Thánh ta để ý đến thống hối, khó nghèo, luôn cố gắng bắt chước gương sống Lời Chúa của thánh Giuse. Xin Ngài che chở ta và Hội Thánh lữ hành nhiều yếu đuối, đang phải chiến đấu về nhiều mặt, để trung thành với Phúc Âm.

Gm. GB. BÙI TUẦN

VỀ MUC LUC

Khủng hoảng trong đời sống linh mục
 

Cuộc đời nào cũng có căn tính của nó. Đời sống linh mục cũng vậy. Chúng ta quá biết linh mục là người trung gian giữa trời và đất, kế tục sự nghiệp của Chúa Ki-tô ở trần gian. Đó là một thiên chức cao cả. Nhưng tại sao hiện nay có quá ít người trẻ ở các nước được gọi là văn minh, tân tiến, muốn làm linh mục. Một số người đã được thụ phong linh mục, lại muốn bỏ cuộc. Người ta gọi là khủng hoảng căn tính. Tại sao?

Lúc nào, khi nào, con người cũng cần nghe và hiểu sự thật. Các linh mục có thừa tác hàng đầu là rao giảng Lời Chúa. Lời Chúa là chân lý, nói thật thì hay mất lòng, nên các linh mục hôm nay dễ bị cám dỗ thích nghi Lời Chúa trong tư tưởng hiện tại. Chính vì thế mà có việc thỏa hiệp, cắt nghĩa Lời Chúa theo tư duy của con người, biến các phép lạ thành những lối tượng trưng và cắt nghĩa những hiện tượng lạ ấy theo sự lý giải của lý trí. Như vậy là hoạt kê bức chân dung của Lời Chúa.

Linh mục dâng thánh lễ chiếu lệ, giải tội cho qua giờ, ít sốt sắng đọc kinh nhật tụng, bỏ bê hầu hết những việc sùng kính, điều này làm cho người trẻ nản lòng, làm cho giáo dân tuyệt vọng, thất vọng và xem linh mục như là một công chức. Đó là do yếu kém trong khi thi hành chức năng thứ hai, thánh hóa các linh hồn.

Trong khi thi hành mục vụ, các linh mục thích đi vào chính trị, thích làm các công tác chuyên môn ở đời, muốn làm bác sĩ, kỷ sư, phi hành gia, nhà xã hội, nhà văn v.v... Trong lúc đó người ta cần nơi chúng ta không phải là điều họ có, mà là điều họ không có. Jean Guitton có lần viết trong báo Le Christ au Monde: "Chúng tôi không cần các linh mục làm những việc như chúng tôi, mà các linh mục làm sao làm các điều ấy có hiệu năng như chúng tôi được. Chúng tôi là những nhà chuyên môn. Còn các linh mục phải lo những chuyện của mình như bận đọc kinh, bận dâng lễ và các công tác mục vụ khác nữa. Điều chúng tôi cần, là đời sống chứng tá và các lời rao giảng của các linh mục...”

Do đó, chúng ta hãy nên xét lại trong kỳ phòng này, có những điểm nào lệch, hãy sữa đổi, và hãy chú trọng nhất trong những điểm tích cực sau đây:

- Linh mục trước tiên là người mang mầu nhiệm của Thiên Chúa đến cho con người và mở đường cho con người tiếp cận với Mầu Nhiệm ấy. Thiên Chúa là tình yêu vô biên, vô cùng mãnh liệt, cần phải có linh mục làm trung gian khơi dậy tình yêu ấy nơi con người trong Giáo Hội. Thiếu điều này, Giáo Hội chỉ là một tổ chức xã hội hay từ thiện mà thôi.

- Linh mục là chiếc cầu nối liền Trời và Đất: mời Chúa đến cho mọi người và dẫn con người đến cùng Chúa. Muốn miêu tả và làm sống động hình ảnh Đấng Vô Hình, người linh mục phải có óc thi sĩ, giàu trí tưởng tượng, phải biết trình bày một Thiên Chúa tuyệt vời cho mọi người qua cuộc sống nhiệm lạ của mình, qua lời nói hấp dẫn của mình.

Con người linh mục phải biết say mê Chúa để sẵn sàng từ bỏ tất cả mọi sự vì Chúa. Ngoài ra, linh mục phải có con mắt sâu thẳm để nhìn thấy Chúa khắp mọi nơi và thấy mọi sự ở trần gian này là dấu chỉ yêu thương của Chúa. Chính với cái nhìn này, mà “Cha Sở Nhà Quê” của văn sĩ Bernanos, đứng trước muôn vàn khổ đau và thất vọng, vẫn thốt lên: “Tất cả là hồng ân của Thiên Chúa”.

Muốn giữ được cảm thức huyền nhiệm như thấy Đấng Vô Hình này, linh mục cần phải ngày ngày chú tâm học hỏi, trau dồi trí thức, mài dũa trí tưởng tượng để thấy Chúa qua công trình Chúa tạo dựng ở trần gian và qua những tác phẩm nghệ thuật của các nghệ nhân.

Có được tâm thức về Chúa, linh mục phải trình bày những huyền nhiệm ấy qua sự giảng dạy không chỉ bằng lời, mà còn bằng cả cuộc sống của mình. Phải để Lời Chúa nhập thể vào mình và đốt cháy chính mình để trở thành đuốc soi trần gian. Như Ysaia, môi được lửa trí tuệ của Thiên Chúa đốt cháy, như Êzekiel, miệng nếm lấy Lời Chúa ngọt ngào và dư đầy, linh mục phải có môi miệng xứng hợp để chia sẻ Lời Chúa cho mọi người.

Do đó, linh mục không phải là con người bình thường, mà là con người được tách riêng, con người thánh thiêng, con người thần bí, chiêm niệm, con người cầu nguyện. Nói cách khác, linh mục là người lãnh đạo dân Chúa, một vị linh hướng. Không được biến linh mục thành một nhà tâm lý, nhà xã hội đơn thuần, vì như vậy là hoạt kê chân dung của linh mục. Bổn phận đích thực của linh mục là mang mầu nhiệm Thiên Chúa đến cho mọi người, một bổn phận phong phú và đầy thách thức. Đó là sự nghiệp của ngôn sứ, một thi sĩ, một nhà hiền triết. Tại sao lại bỏ vai trò cao quý ấy để đi làm một nhà tâm lý, một nhà xã hội hay một chính trị gia ?

Còn khía cạnh khác tưởng cũng nên nêu lên ở đây, là đời sống độc thân của linh mục. Nhiều người cho sống độc thân là phản văn minh, là phi lý, là chướng kỳ.

Nhiều người giải thích linh mục cần sống độc thân, để phụng sự Chúa và phụng sự tha nhân đắc lực hơn, để sống vô vị lợi hơn. Có thể đúng, nhưng không nhất thiết vì những người có gia đình cũng phục vụ đắc lực và có lúc cũng rất vô vị lợi, do sự trợ lực của vợ con.

Như vậy, linh mục sống độc thân để làm gì? Tại sao phải sống độc thân. Paul Tillich đã chú giải một cách tuyệt vời khi so sánh đời sống độc thân linh mục với thái độ của Maria, khi bà đập vỡ bình bạch ngọc để lấy dầu thơm xức cho Chúa trước sự phản đối hữu lý của các môn đệ. Khi được tình yêu vô biên và vô điều kiện của Chúa thâm nhập, con người đáp trả bằng một tình yêu khác thường, bằng một sự tự hiến phi lý.

Theo suy nghĩ của một số người, như một số các môn đệ Chúa, thì hành vi của Maria là không thích hợp là, kỳ quặc. Thế mà Chúa Giê-su lại ca tụng tán dương và đón nhận tình yêu khác thường này. Độc thân linh mục là một điều phi lý, phi thường và phi tự nhiên. Chính tình yêu lạ thường này là rất khó hiểu như Chúa Giê-su đã từng nói “Ai hiểu được thì hiểu”.

Nói tóm lại, linh mục là người trung gian giữa trời và đất, là con người đặc tuyển để sống vì Chúa, vì tha nhân, do đó, phải hiến dâng đời mình không chia sẻ. Người đích thực mang mầu nhiệm của Thiên Chúa, người sống ở đường biên giữa trời và đất, sẽ khó gặp thấy đời mình tẻ nhạt và vô nghĩa.

Tất cả chúng ta đều biết và đều thích nhân vật “Tôn Ngộ Không”, vì Tôn Ngộ Không đột phá mọi ngăn cách thời gian và không gian: lúc thì ở trên thiên giới, lúc thì trở lại với trần gian. Con người với khát vọng vô biên ước mong được như Tôn Ngộ Không. Và linh mục là hiện thực của ước mơ ngàn đời này.

Cho nên, nếu quả là một linh mục chính cống thì còn ngại gì khủng hoảng và thất vọng. Chúng ta đã lựa chọn và được lựa chọn đi vào con đường ưu tuyển, con đường tuyệt vời nhất. Chỉ có điều vì thiên chức linh mục quá cao đẹp, quá trong suốt, mà con người yếu hèn như chúng ta không còn chỗ nào tối tăm để ẩn mình. Càng sống chức linh mục, chúng ta càng sai lỗi, và càng sai lỗi, chúng ta tự ái nản lòng.

Hãy nghe chị thánh Catarina thành Sienna, nữ tiến sĩ của Giáo Hội, ví von:

"Nếu bạn thấy một người đến từ xa, mang cho bạn một kho tàng, người đó vượt qua cuộc hành trình dài, nên áo quần rách nát, mặt mày lấm lem, chân tay rướm máu. Bạn có giơ tay đón lấy kho tàng rồi xua đuổi người ấy đi, hay là mời người ấy vào nhà, tắm rửa và băng bó vết thương cho người ấy?

Cũng vậy, các linh mục là những người mang đến cho các bạn kho tàng quý giá, Lời Chúa và Bí Tích, các bạn hãy đón nhận với lòng tri ân và yêu thương, băng bó các vết thương cho các linh mục. Đừng đoán xét, hãy để cho Chúa làm việc ấy”.

Ngày nay, có rất nhiều người mang tâm tình của Nữ Thánh Tiến sĩ Catarina thành Sienna. Các linh mục hãy tin tưởng, lạc quan và chiến đấu cho sự đứng vững của chính mình trong ơn gọi cao quý, cho nước Chúa ngày càng hiển trị và Danh Chúa được cả sáng trong môi trường hoạt động của chúng ta.

Tôi xin đưa ra đây một vấn đề thời sự: Ngày 04 tháng 07 năm 2002, tôi có dịp dâng lễ cho một cộng đoàn đa số là người Mỹ tại San Diego, Hoa Kỳ. Sau thánh lễ, Cha xứ đề nghị tôi nói mấy lời với cộng đồng dân Chúa. Tôi đã chia sẻ như sau:

“Tôi rất vui mừng vì được dịp cùng với các bạn dâng lễ mừng ngày độc lập của đất nước Hoa Kỳ. Các bạn đã đấu tranh rất nhiều với cái giá bằng xương máu để giành được sự độc lập, tự do hôm nay. Nhưng mãi cho đến hôm nay, sự độc lập tự do ấy cũng chưa được bảo đảm, bằng chứng là các bạn đã trải qua những giờ phút kinh hoàng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ đó là: Biến cố mà người ta gọi là nine one one” (11-9).

Như vậy, yếu tố quan trọng ở đây không phải là bất cứ giá nào giành cho được độc lập tự do, nhưng chính tình thương mới là quan trọng như thánh Phaolô đã nói: “Tình thương chịu đựng tất cả, vượt thắng tất cả, tha thứ tất cả. ..”

Tôi đã đến thăm nhiều Tòa Giám mục trong cuộc công du này và tôi nhận ra có một cuộc tấn công khác, lần này không phải là khủng bố về thể lý, mà là về tinh thần. Đó là các linh mục bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ em. Nhiều giám mục đã đau buồn không cầm được giọt lệ, nhiều linh mục tốt lành đã từ nhiệm, một số giáo dân đạo đức đã ngã lòng và bị cám dỗ không giữ đạo nữa. Nhưng tôi xin nói với các bạn một câu ngạn ngữ Trung Hoa: “Một cây đổ thì gây ồn ào hơn một cánh rừng đang mọc”. Quả vậy, một thiểu số linh mục bị cáo là lạm dụng thì báo chí và các phương tiện truyền thông gây ồn ào trên khắp thế giới. Động lực rất nhiều phát xuất từ những lý do kinh tế, chính trị, tôn giáo... Trong khi đó, ai cũng công nhận ra Giáo Hội Mỹ là một Giáo Hội có sức sống phong phú như một cánh rừng đang mọc. Vậy mà mấy ai để ý tới, không có phương tiện truyền thông nào quảng bá. Đừng ngã lòng, bởi lẽ, tỷ lệ các linh mục bê bối là không đáng kể so với đại đa số linh mục làm việc mục vụ và sống đời sống ơn gọi của mình một cách hết sức nghiêm túc. Hơn nữa, các bạn nên nhớ, sau khi uống thuốc xổ, người ta sẽ trở nên khỏe mạnh hơn”.

Đưa ra những sự kiện thời sự trên đây, tôi có ý cho các cha thấy người linh mục tuy được Chúa gọi, được Chúa thánh hiến, nhưng vẫn là những con người nguyên trạng, vẫn mang những yếu hèn của mình. Nếu không có Chúa, chúng ta không làm được việc gì tốt tự chúng ta. Do đó, phải có sự phối hợp hài hòa giữa ân sủng và tự do. Khi biết cậy dựa vào Chúa, chúng ta sẽ được Chúa nâng lên như phượng hoàng nâng con trên cánh.

Con người là một xã hội hữu, có khuynh hướng sống kết đoàn, có khuynh hướng lo cho người khác, quan tâm đến người khác. Nhưng vì bị ảnh hưởng trong thế giới hưởng thụ ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa, nên đã có nhận xét: “Tha nhân là hỏa ngục”. Mà đúng như thế, khi ta ăn bữa ăn một mình thì ta hưởng trọn vẹn bữa ăn ấy, khi ta ngủ trong một căn phòng thoáng mát, là ta ngủ yên; nếu bây giờ có ai đến chia sẻ phần ăn, ta chỉ còn một nửa, ngủ chung một phòng, tức là làm ô nhiễm căn phòng đó, sức khỏe bị đe dọa, và như vậy, tha nhân làm cản trở cuộc đời ta. Nhưng đó là theo suy tư của thuyết hiện sinh vô thần đóng kín. Con người ích kỷ sẽ không làm ích gì cho ai, mà trở nên gánh nặng cho người khác. Trái lại, nếu coi tha nhân là thiên đường, thì đó là khuynh hướng cởi mở, để cho tha nhân tham dự vào đời sống của mình, và như vậy, có sự chia sẻ cho nhau, có sự đùm bọc lẫn nhau và tương thân tương ái, có đức nhân, là nhân đức quan tâm hai chiều. Muốn sống tinh thần nhập thể, cần phải có tinh thần tương thân tương ái, mến Chúa yêu người. Loay quay trong lĩnh vực này đã hết thời giờ, không còn sức lực dư đủ để nghĩ không tốt, nói không tốt và làm không tốt nữa.

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, ngày 10 tháng 11 năm 1978, trong khi ngõ lời với các Bề Trên thượng cấp các dòng tu ở Rôma, đã đưa ra ba nguyên tắc sống chẳng những cho các thầy dòng bà xơ, mà cũng cho các linh mục của chúng ta. Ngài nói: "Để được thật nhiều bạn trẻ đón nhận tiếng Chúa gọi, chúng con hãy làm sao cho đời sống mình tỏa chiếu thành một lời chứng: trước hết lời chứng về lòng trung thành tuyệt đối với giá trị của Tin mừng và đối với ơn gọi riêng của mình. Mỗi lần chúng con nhượng bộ cho sự thỏa hiệp là chúng con làm nản lòng những người bao quanh chúng con, đừng quên điều đó.

Rồi lời chứng về một nhân cách đã thành đạt và chín chắn về mặt nhân bản, biết giao tiếp với người khác một cách không thiên kiến và cũng không bất cẩn ngây ngô, nhưng với một tấm lòng chân thành cởi mở và một quân bình trong sáng.

Sau cùng lời chứng về niềm vui của chúng con, một niềm vui không phải chỉ đọc thấy nơi lời nói, mà cả nơi đôi mắt và nơi thái độ, là niềm vui tỏ rõ cho những ai đang nhìn chúng con thấy rằng chúng con ý thức mình đã chiếm được kho báu giấu kín, viên ngọc quý, nên chẳng tiếc gì mà không từ bỏ mọi sự để sống theo lời khuyên của Tin mừng".

Chúng ta thử xét xem ba điểm mà Đức Giáo Hoàng vừa nêu lên:

- Trong đời sống chứng tá của chúng ta, điều quan trọng nhất là sự trung thành. Sau khi thụ phong linh mục, trước sau như một, chúng ta có sống mực thước không sai chạy, không đổi thay với thiên chức linh mục của mình không? Nói cách khác, là phải sống chính danh. Nếu chúng ta đòi hỏi người khác phải sống tu ra tu, thế gian ra thế gian, cha ra cha, con ra con, thầy ra thầy, trò ra trò, thì cũng phải tự đòi hỏi mình sống linh mục cho ra linh mục. Khi nhìn vào một người sống trung thành với đời, người ta phát hiện ra căn cước của người ấy. Ngược lại là lang thang, lưu linh lưu địa, vô danh vô tánh. Chúa muốn chúng ta làm linh mục là muốn chúng ta trở thành Đức Kitô thứ hai có tôn chỉ, có mục đích, có vai trò, có bản chất hẳn hoi, như có nhiều lần chúng ta suy gẫm trong các ngày phòng này. Nếu chúng ta sống xa với tôn chỉ, mục đích của hàng giáo sĩ, xa linh mục đoàn, là chúng ta làm lỡ thầy lỡ thợ, hư bột hư đường. Người ngoài nhìn vào sẽ ngỡ ngàng, kinh ngạc, các bạn trẻ muốn đi tu, muốn làm linh mục sẽ nản lòng.

- Điều thứ hai mà Đức Giáo Hoàng muốn nhắn nhủ là chứng tá một sự quân bình trong nhân cách, không ngây ngô. Nói theo Kinh Thánh là phải "đơn sơ như chim bồ câu và khôn ngoan như con rắn". Muốn được như vậy, phải có sự trưởng thành về mặt tâm lý và về mặt thiêng liêng. Về mặt tâm lý, phải biết phán đoán đúng, phải biết nhận định nhân tình thế thái và nhận định một cách khách quan, không chủ quan hay qui nạp bừa bãi. Phải biết hướng dẫn tình cảm của mình không như Evà nghe lời phỉnh nịnh của rắn dữ. Phán đoán khó nhất và dễ sai nhất, là phán đoán về con người. Mẹ Bề Trên Dòng Kín phán đoán sai về chị Têrêxa. Mẹ giáo tập sai chị Têrêxa mỗi buổi sáng ra nhổ cỏ ở trước cổng Nhà Dòng, thế mà Mẹ Bề Trên lại bảo: "Con nhỏ này sáng nào cũng đi hóng gió". Hãy hỏi han cặn kẽ, điều tra cẩn thận trước khi phán đoán. Muốn được như vậy, đòi phải kiên nhẫn, khách quan, bình tĩnh và có tinh thần bác ái.

Trưởng thành về mặt yêu thương cũng vậy, biết lý trí hóa tình cảm, biết dám làm, dám xông pha, nhưng không liều lĩnh. Có khi tạm thời bị người khác hiểu lầm đánh giá thấp, nhưng vì bác ái, vì công ích, phải hy sinh về lâu về dài, không sớm thì muộn, chân lý sẽ sáng tỏ.

Trưởng thành thiêng liêng là biết lựa chọn căn bản, biết nhận định nấc thang giá trị trong đời sống thiêng liêng, tôn sùng và đạo đức, biết vác thập giá mỗi ngày mà theo Chúa, biết hy sinh, biết cùng sống cùng chết với Chúa. Đó là sự lựa chọn trưởng thành, dứt khoát, mặc dầu phải đấu tranh nhiều, thậm chí có lúc bị nhiều thương tích hay tử vong.

- Điều thứ ba mà Đức Giáo Hoàng muốn nói là Niềm Vui. Chúng ta biết căn bản của niềm vui là có tình yêu và an cư lạc nghiệp. Chúng ta có Chúa là Tình Yêu và tha nhân là đối tượng để ta phục vụ. Chúng ta có linh mục đoàn và giáo phận là chỗ dựa vững chắc, nhất là tình yêu và quê hương ấy được bảo đãm trên Nước Trời, thì không có lý do gì để buồn chán hay cau có khó thương. Khi ta vui, chúng ta chia sẻ niềm vui ấy cho mọi người và người trẻ sẽ phấn khởi đến với chức linh mục.

Chúng ta đang ở trong thiên niên kỷ mới, có nhiều căn nguyên để vui:

• Vui vì được hưởng tình yêu và hồng ân của Thiên Chúa.

• Vui vì được Chúa Giêsu Kitô đã liều thân chịu chết vì chúng ta, để chúng ta được hưởng ơn cứu độ.

• Vui vì cho đến hôm nay, Chúa Giêsu vẫn đang đến và sẽ tiếp tục ở với con cái loài người mãi mãi.

• Vui vì Chúa Giêsu đã thiết lập Giáo Hội và Giáo Hội đang tồn tại tới hôm nay và trong tương lai.

• Vui vì Chúa hằng kết hợp hằng ngày với chúng ta qua Bí Tích Thánh Thể.

• Vui vì rồi đây Chúa Giêsu Kitô sẽ lại tỏ hiện trong vinh quang vào ngày cánh chung.

Để kết thúc bài này, tôi xin kể cho các cha câu chuyện mà Graham Green đã viết trong quyển sách mang tựa đề “Vinh quang và quyền lực” (Glory and Power):

Trong quyển sách này, nhân vật chính là một vị linh mục duy nhất còn sống và đang bị chính quyền Mexicô lúc bấy giờ ruồng bắt. Tất cả những linh mục khác đều bỏ nước ra đi hay đã bị hành quyết. Ông linh mục này, người ta không biết tên, nhưng vì ông là người duy nhất còn lại và làm ích cho biết bao nhiêu người, do đó, được mọi người Kytô hữu quý mến tặng cho danh hiệu là Padre (Cha).

Vì sống trong lo sợ và buồn chán, nên linh mục ấy có tình nhân và nghiện rượu. Dầu vậy, đi đến đâu, linh mục ấy cũng giải tội, xức dầu, dâng thánh lễ, cho rước lễ, rửa tội, khuyên bảo, ủi an và làm việc bác ái. Nhưng ông phải tàng hình vì luôn bị cảnh sát theo dõi, tìm kiếm. Cuối cùng, vì thấy người bạn mình quá khổ cho nên tình nhân của ông khuyên ông trốn sang bên kia biên giới để đến New Mexico. Trên con đường đi trốn, ông bị người cảnh sát rượt theo, người này là bạn học của ông và đang truy kích ông và tên tướng cướp. Cuối cùng, vị linh mục ấy đã thoát nạn và trốn sang bên kia biên giới. Được hít thở bầu khí tự do, ông hút xì gà và đọc báo, sau khi tắm rửa sạch sẽ, coi như làm cuộc tẩy trần dứt điểm, từ giả cuộc đời cam go. Nhưng từ bên kia biên giới, một người giáo dân đã bò qua và báo cho linh mục ấy biết, anh tướng cướp bị bắn trọng thương và đang cần có linh mục giải tội. Bị thúc đẩy một cách mãnh liệt do lương tâm linh mục, ông đã mặc lại bộ đồ rách rưới và bò qua biên giới Mexico. Đang khi ông giơ tay ban xá giải cho anh tướng cướp thì người cảnh sát đứng đàng sau ông. Ông đã bị bắt và sang hôm sau, người ta nghe tiếng súng nổ trên đồi gần đó.

Như vậy, chúng ta thấy, dầu cuộc đời ông dù bê bối thế nào đi nữa, vị linh mục này cũng luôn để mình làm dụng cụ quảng bá tình thương và sự cứu rỗi của Chúa giữa những kẻ cùng khổ, lầm than cần được cứu vớt. Cuối cùng, triều thiên tử đạo đã được Chúa gởi đến cho ông.”

+ GM Phêrô Nguyễn Soạn   VietCatholic News (28/02/2005)

VỀ MUC LUC

Những tông đồ của Chúa Kitô

 Lời người dịch: Hồng y L. J. Suenens và giám mục Helder Câmara là hai khuôn mặt lớn của Giáo hội công giáo trong thế kỷ 20. Một vị từng là nhà tư tưởng trụ cột của Công Đồng Vaticanô II, là sức bật canh tân nếp sinh hoạt giáo hội, là khâm sai của Giáo Hoàng trước Hội Đồng Liên Hiệp Quốc để trình bày với thế giới về thông điệp Hoà bình trên trái đất…Còn vị thứ hai là tiếng nói của những kẻ không có quyền có được tiếng nói, là kẻ hiên ngang làm chứng Tin Mừng giữa những kẻ nghèo khốn, bất chấp dư luận chụp cho ngài chiếc nón “giám mục đỏ”.

Họ đã phục vụ Giáo hội với hai phong cách khác nhau, nhưng họ có điểm chung là những người em, những tông đồ của Chúa Giêsu Kitô. Những trang dưới đây là chứng từ về đức tin của họ vào Đấng mà họ đã gặp và đã đi theo….

Nguyễn đăng Trúc  chuyễn ra Việt ngữ từ cuốn III, Thánh Thần hơi thở sống động của Giáo hội của Hồng y L. J. Suenens

Hồng Y Suenens

Lạy Chúa Thánh Thần, xin Ngài đến tác tạo mọi sự…

Thành ngữ ‘tông đồ’ bao trùm nhiều thực tại và nhiều lãnh vực. Ở đây chúng ta nhấn mạnh đến ý nghĩa tôn giáo nguyên thủy, được hiểu là tác động tông đồ trực tiếp nhằm rao truyền Chúa Giêsu Kitô và Phúc Âm Ngài cũng như nhằm đưa Phúc Âm ấy vào cuộc sống. Tác động này đáp ứng lệnh của Thầy: “Anh chị em hãy đi khắp thế gian, công bố Tin Mừng cho mọi người” (Mc,16,15). Sinh hoạt đó đi liền với lời hứa của Đức Giêsu khi Ngài nói với các môn đệ của Ngài: “Các người sẽ nhận một sức mạnh, đó là sức mạnh của Chúa Thánh Thần, sẽ tuôn đổ xuống trên các ngươi. Bấy giờ các ngươi sẽ là những chứng nhân của ta tại Giêrusalem, trong toàn vùng Giuđêa và Samaria cho đến tận cùng trái đất” (CV 1,8).

Chúng ta sẽ đề cập đến công tác tông đồ gắn liền với mầu nhiệm Chúa Thánh Thần hiện xuống, lúc ấy lần đầu tiên, qua lời nói của Phêrô, các tông đồ loan báo những kỳ công của Thiên Chúa.

Thánh Thần hiện xuống, đó là những lưỡi lửa đổ xuống trên đầu các Tông đồ: đó là biểu tượng của sứ mạng kitô hữu qua mọi thời đại, là câu thưa lại lời yêu cầu của Chúa Giêsu: “Ta đến để mang lửa xuống trên trần gian và ta không ước ao gì ngoài việc mong lửa ấy cháy sáng lên” (Lc 12,49).

Đón nhận Thánh Thần và làm chứng Chúa Giêsu là một nội dung duy nhất: Thánh Thần chỉ đến để mặc khải Chúa Giêsu.

Ta có thể diễn tả chính xác thế này: “Canh Tân trong Thánh Thần không phải được ân ban cho chúng ta để chúng ta làm ra một nhóm đoàn sủng như một nhóm riêng, nhưng được ân ban để rao truyền Phúc Âm cho thế giới”, nghĩa là xúc tiến Nước Chúa đến giữa chúng ta. Việc làm ấy bao hàm toàn thể nhân loại.

Việc làm tông đồ của kitô hữu được đặt trên chặng đường tiếp nối sứ mạng của Chúa Giêsu. Chúa Kitô mãi sinh ra một cách vô hình trong mỗi tâm hồn con người dưới tác động của Thánh Thần. Nhưng Chúa Giêsu đã mặc lấy thân phận con người và ở giữa lòng nhân loại. Rao giảng Phúc Âm vừa nối tiếp mầu nhiệm Chúa Thánh Thần hiện xuống vừa  nối tiếp mầu nhiệm Nhập Thể. Trong phần thứ nhất chương này, chúng ta sẽ nhấn mạnh đến khía cạnh làm tông đồ trong Thánh Thần. Phần hai chúng ta sẽ nêu rõ  khía cạnh nhập thể vào trong cuộc sống thế giới hôm nay.

1. Làm tông đồ bằng lời nói

Đức tin là để rao truyền; đức tin là ‘tin mừng’ chỉ mong được loan cho mọi người. Thánh Phaolô nói: “Tôi tin, vì thế mà tôi nói ” (2Co 4,13).

Đó là một mối liên hệ chặt chẽ: đức tin và nín lặng đương nhiên là khai trừ nhau. Hello từng nói: “Giáo hội là một lời kinh Tuyên Xưng được hát lên ”. ‘Việc tuyên xưng đức tin’ gắn liền với kitô giáo. Một Giáo hội không ‘năng động tuyên xưng đức tin’, mà chỉ là ‘nghi lễ’ hoặc ‘câm nín’, thì không đáp ứng được sứ mạng làm chứng Chúa Giêsu Kitô và đem Chúa Giêsu đến với thế giới.

Chúa chúng ta dạy chúng ta: “Thật thế, ai muốn cứu mạng mình, thì sẽ mất mạng ” (Mc 8,35). Đức tin của chúng ta cũng như thế: đức tin ấy chỉ sống động khi nó biết tràn lan, nó biết cống hiến cho kẻ khác. Một đức tin phủ đầy bụi tro là đức tin sắp tàn lụi. Đức tin như ngọn lửa, nó cần sáng lên và làm cháy lên những gì nó đụng đến.

Thánh Thần được gửi đến cho các Tông đồ là để họ làm chứng về đức tin của họ qua năng lực của Lời nói: những lưỡi lửa ngày Hiện Xuống là biểu tượng của năng lực Thánh Thần bằng Lời nói, và một phần quan trọng của các đoàn sủng mà Thánh Thần ban cho là để chu toàn sứ mạng ấy.

Chúng ta biết đến nhiều ơn được thánh Phaolô kể ra ở nhiều nơi khác nhau trong các thánh thư: đặc biệt ở Rom 12,6-8; 1 Cr 12,8-10 và 28-30; Ep 4,11. Ta có thể nối dài danh sách các ơn này, canh tân lối suy luận, thích ứng phương cách áp dụng cho hợp với hoàn cảnh. Nhưng liệt kê ơn nầy ơn kia không phải chỉ là lối nói chung chung để rồi có thể nói rằng không còn có gì đáng lưu ý trong danh sách ấy. Kỳ thực có những đoàn sủng nhằm trực tiếp trình bày về sứ điệp của Phaolô và chứng thực ngay cả sự chính đáng của việc trình bày sứ điệp ấy, trong Thánh Thần.

Chúng ta thấy 1 Cr 12,8 nói về ơn có lời nói khôn ngoan, một sứ điệp về hiểu biết; Rom 12,7-8 gợi lên ơn giảng dạy và khuyên bảo; 1 Cr 12,9-10 nói đến ơn đức tin và ơn thông đạt; chưa kể đến ơn sứ ngôn thường được diễn tả bằng nhiều cách khác nhau. Những đoàn sủng như thế nằm trong khuôn khổ làm tông đồ bằng lời nói.

Ngày nay có cả một trào lưu tư tưởng có khuynh hướng dồn người kitô hữu vào thế im lặng: người ta tìm đủ ‘lý cứ’ để bảo họ nên làm thinh.

Thế giới chưa sẵn sàng lắng nghe

Luận cứ trước tiên đưa ra là lúc này người ta ‘không sẵn sàng nghe chúng ta nói’.

Trước luận cứ này, nên đưa ra hai câu trả lời. Câu trả lời đầu tiên là: “Bạn có tin là vào thời Chúa Giêsu, những người cùng sống với Ngài sẵn sàng lắng nghe Ngài không?” Chỉ cần nhìn lên Thánh giá thì ta đã có câu trả lời. Rồi đến thời các vị Tông đồ. Bạn có biết việc gì xảy ra cho thánh Phaolô ở Sân Vận Động không? Những người nghe Phaolô nói đã phản ứng như thế nào bạn biết không? Họ nói là họ không muốn  mất giờ để nghe, và ‘thôi, hẹn khi khác!’

Câu trả lời thứ hai là hỏi lại người nêu lên luận cứ này: “Có thật là thế giới không sẵn sàng nghe sứ điệp kitô giáo không?” Phần tôi, thì tôi tin là có một lời mời gọi vang dội trong tâm tư mọi người qua những thắc mắc dằn vặt để tìm hiểu xem sống, chết, khổ đau rồi để làm gì; và tiếng mời gọi này lại càng gay gắt tha thiết hơn lúc nào hết, nơi một thế giới đang ray rứt trong tình cảnh mâu thuẫn giữa tiến bộ choáng váng của các phương tiện sinh hoạt song song với sự sa sút kinh hoàng về ý nghĩa làm cho cuộc đời đáng sống.

Phải tôn trọng lương tâm con người

Một lối khác để ngăn chận đà sinh lực của sứ mạng tông đồ là việc đưa ra luận cứ nói rằng cần chấm dứt mọi sinh hoạt tông đồ vì cần phải tôn trọng tự do lương tâm của mỗi người.

Thật thế, cần phải tôn trọng lương tâm. Phải thú nhận là trong quá khứ, có lúc đức tin đã không được truyền đạt trong tinh thần tôn trọng tự do lương tâm của mỗi người. Những cuộc trở lại đạo ‘theo lối Charlemagne’ hoặc qua cách áp dụng hiệp ước Westphalie (cujus regio, illius et religio = xứ nào thì đạo nấy) là những sự kiện lịch sữ đáng buồn, ta không thể chối cãi. Cũng may mà hôm nay chúng ta không ai làm như thế. Nhưng căn cứ vào đấy để cho rằng việc trình bày đức tin của mình một cách đầy nhiệt tình và xác tín là vi phạm tự do lương tâm, thì quả là đi quá xa.

Có một lối dụ dỗ mê hoặc theo phương cách tuyên truyền, cần phải loại bỏ đi. Nhưng tuyên dương đức tin của mình bằng làm chứng về kinh nghiệm cuộc sống kitô giáo, làm chứng cho đức tin mình đang ấp ủ và mang lại hạnh phúc tràn đầy cho tâm hồn mình, đó là chuyện bình thường và phải đeo đuổi. Và hẳn nhiên là sẽ được thực hiện với một lòng kính trọng sâu xa đối với tự do của kẻ khác.

Chúng ta phải ý thức lại một cách sâu sắc hơn nữa lời của Thầy đang vang dội ngày hôm nay: “Thầy đến để họ được sống và sống sung mãn ” (Gioan 10,10). Kitô hữu có trong mình một cuộc sống dư đầy, người ấy không thể giữ riêng nơi mình. Dĩ nhiên, ơn Chúa vượt lên trên những giới hạn trung gian hữu hình, nhưng còn có gì hạnh phúc cao cả hơn cho con người khi mình biết một cách minh nhiên về Thiên Chúa của Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, về mầu nhiệm cuộc sống Chúa Ba Ngôi, về tình yêu bao la ấp ủ con người từ ngày tạo dựng cho đến chung cuộc xuyên qua những mầu nhiệm của ơn cứu độ!

Còn gì giàu có đầy đủ hơn khi làm thành phần của một giòng linh hoạt gồm các nhà thần bí và các thánh kế tiếp nhau từ thế hệ này qua thế hệ khác, làm nên vinh quang của Giáo hội sống động và là bảo chứng cho sự trung kiên của Giáo hội này trước mặt Chúa! Người anh cả trong dụ ngôn, vì được cư ngụ ở trong nhà, nên không ý thức được những gì cha anh và người nhà của anh mang lại cho anh, và cho rằng đó là chuyện tự nhiên; người con hoang đàng, ở cách xa nhà cha, một ngày nào đó sẽ nhận ra điều này hơn là người anh của mình.

Người kitô hữu ‘có nơi cư ngụ yên ổn’ không nên vô tâm trước tình cảnh lâm nạn về cuộc sống tinh thần của thế giới. Kitô hữu nào còn nghi ngờ về tình trạng đói khát sinh lực tôn giáo mà con người ngày nay đang gặp phải, thì chỉ xin họ lưu ý đến vô số các giáo phái mọc lên như nấm, chẳng qua cũng vì chúng ta đã thiếu sót phận vụ làm chứng nhân trong cuộc sống kitô hữu chúng ta.

Chúa dạy chúng ta yêu Thiên Chúa hết linh hồn, hết sức lực chúng ta. Trong những sức lực này thì sáng kiến của chúng ta phải được đặc biệt lưu ý. Chúng ta phải nghiêm túc xét đến bổn phận ‘mang Phúc Âm’ đến với mọi người bằng đủ cách, qua nhiều phương tiện truyền đạt khác khau, từ việc đi từng nhà đến việc sử dụng truyền hình có tầm vóc quảng bá cấp thế giới. Chúa chúng ta xin chúng ta hô to Phúc Âm trên các mái nhà: Ngài xin môn đệ Ngài ít nhất phải mẫn cán và có những sáng kiến như người thế gian. Kho tàng giàu có mà chúng ta phải chuyển đến mọi người là một lời đem lại sự sống. Người ta còn cần lời ấy hơn là cần cơm bánh. Phải đích thân mang lời ấy đến cho họ.

2. Làm tông đồ bằng chính cuộc sống của mình

Kitô hữu ngày nay e dè trong việc nói lên một cách minh nhiên và trực tiếp về tôn giáo mình. Sự kiện đó đáng làm cho chúng ta lưu ý. Người thời nay đã nghe nhàm tai những lối nói ý hệ và những lời quảng cáo. Vì thế kitô hữu không thể chỉ dừng lại ở cấp độ lời nói trong sứ mạng tông đồ của mình: nỗ lực tông đồ còn phải thấm nhập và thể hiện ngay trong cuộc sống của người làm chứng. Người ta cần rao giảng trước hết điều người ta đang sống: cuộc sống ấy làm cho lời nói rực sáng lên và đi sâu vào tâm hồn người nghe. Thánh Gioan nói với chúng ta về Chúa Giêsu như thế này: “cuộc sống của Ngài là ánh sáng ” (Gioan 1,4). Mỗi người làm chứng cho Chúa Giêsu Kitô cũng phải mặc lấy sự sống rực sáng này.

Hơn bao giờ hết, thế giới cần có những kitô hữu phản chiếu trung thực ánh sáng của Chúa Giêsu Kitô. Giáo chủ Phaolô VI có lần đã nói rằng thế giới cần chứng nhân hơn thầy dạy. Nên ít nói mà làm gương tốt nhiều hơn. Thế giới cần thấy được một kitô giáo nơi cuộc sống của kitô hữu. Không khác lối giáo dục trẻ em, người ta cần một lối giáo lý bằng hình ảnh, bằng sự phản chiếu lung linh từ ánh sáng của đời sống cụ thể.

Kitô hữu phải tuyên dương Phúc Âm bằng mọi phương cách sống của mình. Và họ phải làm bằng hai phương cách không tách biệt nhau: bằng việc làm chứng tích cực khi biết giữ được sự nhất quán giữa đức tin của mình và lối sống, lập trường, những sở thích và những điều mình không chấp nhận; bằng tâm tình sám hối, sự thú nhận một cách khiêm tốn và đầy tình huynh đệ, trước Thiên Chúa và trước mọi người, về tất cả những gì đi ngược Tình Yêu Thương nơi cuộc sống cá nhân và nơi những mối tương giao xã hội của mình. Nhìn nhận mình chưa yêu thương hoặc yêu thương chưa đầy đủ, thì đó cũng đã là làm chứng cho Tình Yêu.

Ngày nào kitô hữu chỉ được nhìn theo mẫu mực đánh giá thuần nhân loại, thì người ấy không làm ai ngạc nhiên, cũng không làm xáo trộn những luật chơi, lối sống theo thủa theo thời trong xã hội. Nhưng ngay khi người ấy sống đức tin của mình, thì bắt đầu lại có vấn đề: kitô hữu gây chấn động vì họ dấy lên những câu hỏi chung quanh mình. Từ lãnh vực cuộc sống hôn nhân, gia đình, nghề nghiệp, đến lãnh vực của người công dân hay cuộc sống xã hội: trong toàn cuộc sống của mình, kitô hữu phải làm chứng về những lý do, những giá trị, về thái độ chọn lựa riêng, phát sinh từ  nguồn sinh lực đức tin của mình.

Như thế, cái gì sẽ ‘nói lên’ sứ điệp kitô giáo? Một lời nói dĩ nhiên phải diễn đạt một sứ điệp; nhưng một cử chỉ, một hành động, một bước tiếp cận, một lối sống lại là lời hùng hồn. Những sách giáo khoa thần học luôn nhấn mạnh rằng mạc khải được thể hiện bằng lời nói, nhưng cũng được khai mở bằng những hành động như người Đức thường nói: Wortoffenbarung và Tatoffenbarung. Công đồng Vaticanô II tuyên bố rằng mạc khải của Thiên Chúa kết tụ nơi Đức Giêsu Kitô “bằng sự hiện diện và sự biểu lộ mà chính Ngài đã làm qua lời nói và việc làm của Ngài ” (Dei Verbum, số 4).

‘Bằng sự hiện diện’. Khi truyền đạt một sứ điệp bằng sự kiện, bằng việc làm, bằng cuộc sống mình, thì người ta gợi lên được một quang cảnh bao quát hơn là chân trời chỉ được vẽ ra qua ‘giáo thuyết’. Điều đáng nêu lên ở đây không phải là để hạ thấp giá trị của giáo thuyết, nhưng là đặt giáo thuyết vào một bối cảnh rộng hơn, bao quát hơn, đó là chính con người.

Georges Gusdorf đã đi vào triết học để phân tích năng lực sáng tạo của lời nói, một thực tại con người mang lại ý nghĩa cho thế giới. Khi mô tả một cách tinh tế tia sáng vô song của ‘lời được nói ra’, ông đề nghị chúng ta tiến xa hơn nữa khi ông nói về giáo sư Alain: “Lời dạy của thầy ít được lưu ý hơn là ‘phong thái cụ thể của thầy, một cử chỉ, một nụ cười làm ta sững sờ’.” Ông viết tiếp: “Cũng như sự hiện diện của Đức Giêsu từng được mỗi người tin Ngài tiếp nhận như một mối giao cảm trực tiếp và linh động, nơi sự hiện diện ấy lời nói mời gọi, kết dệt một cuộc gặp gỡ giữa hai bên, và một vài câu đã thực sự phát thành tiếng kỳ thực như một âm vang của một sức sống kỳ diệu."

Trong Tông huấn Evangelii Nuntiandi, Giáo chủ Phaolô VI viết: “Giáo hội phải rao truyền Phúc Âm trước hết bằng tác phong và cuộc sống của mình, nghĩa là bằng chứng tá sống động về lòng trung tín của mình với Chúa Giêsu Kitô, về sự nghèo khó và thanh thoát, tự do đối với những quyền thế trần gian, nói tóm là về sự thánh thiện của mình ” (số 41).

Như thế kitô hữu cần cho thế giới nghe Phúc Âm bằng chứng tá của ‘lời tuyên xưng’ và phải cho người ta thấy Phúc Âm bằng chứng tá của cuộc sống mình. Chỉ nói xuông thôi, thì chứng tá bằng lời sẽ có nguy cơ trở thành hời hợt, trừu tượng, không bao giờ tương hợp được toàn bộ lối diễn tả và cảm nhận của con người. Chứng tá bằng lời nói vận dụng trí khôn và mời gọi kẻ khác tiếp nhận chân lý. Chứng tá bằng cuộc sống trực tiếp đụng đến toàn sinh hoạt con người và đi sâu vào những khát vọng nền tảng hơn cả của họ. Nhưng hai lối làm chứng này cần bổ sung cho nhau. Thánh Phaolô đã nhấn mạnh điều đó trong thư gửi giáo đoàn Thessalônica: “Phúc Âm của chúng ta không phải đến với anh chị em bằng lời nói mà thôi, nhưng còn đi kèm những việc làm đầy uy lực, với tác động của Thánh Thần và sự bảo đảm tuyệt đối (1 Th 1,5).

3. Làm tông đồ qua cuộc sống cộng đoàn

Người ta có lý khi nói rằng ngày nay Giáo hội còn cần những cộng đoàn sinh hoạt linh động hơn cả những định chế mới hoặc những chương trình mới.

Điều đó ăn khớp với sự phát triển của kitô giáo. Sách Tông đồ Công vụ chép rằng: phát xuất từ những cộng đoàn kitô hữu, “Tất cả những tín hữu để chung mọi của cải làm của chung; họ bán hết cửa nhà và tài sản, rồi phân chia hết cho tất cả theo nhu cầu của từng người. Ngày ngày, một lòng một dạ, họ chuyên cần đến Đền thờ và bẻ bánh tại nhà họ, dùng bữa trong bầu khí vui tươi và thanh đạm. Họ ca tụng Chúa và được dân chúng mến phục. Và mỗi ngày, Chúa đưa đến thêm cho cộng đoàn những kẻ sẽ được cứu độ” (CV 2,44-47).

Giáo hội khởi thủy cần đến một lối sống cộng đoàn kitô hữu như thế để nâng đỡ họ trong bầu khí ngoại giáo chung của thời ấy.

Ngày nay, vào thời ‘hậu công đồng Vaticanô II’, thời chúng ta đang sống, nhu cầu như thế phát sinh trở lại. Người ta có thể sống thành ‘cộng đoàn’ ở những cấp độ chia sẻ đời sống khác nhau, nhưng vẫn nuôi dưỡng sinh lực của sứ điệp kitô giáo đặc loại của mình cũng như năng lực tông đồ xuyên qua cuộc sống cộng đoàn.

Tương lai Giáo hội sẽ tuỳ thuộc một phần quan trọng nơi chứng tá của những cộng đoàn kitô hữu đang nảy sinh nhiều nơi như những ngọn lửa thắp sáng niềm hy vọng.

Helder Câmara đã nói đến tầm quan trọng của những cộng đoàn giáo hội cơ sở cho tương lai của Giáo hội Mỹ Châu Latinh. Tuyên ngôn Puebla cũng đã nhấn mạnh đến sự kiện ấy. Ta đang chứng kiến thế giới ngày càng xa nếp sống kitô giáo, và ta thấy những hàng chữ này của Steve Clark càng xác đáng hơn:

“Muốn sống một cuộc sống kitô giáo chân thật, kitô hữu cần có một bối cảnh sinh hoạt trong đó kitô giáo được chấp nhận một cách công khai, nơi đó người ta nói với nhau về điều người ta tin, người ta sống đức tin ấy. Nhưng, người công giáo càng ngày càng thấy ít có được bầu khí như thế. Khi một xã hội không còn tiếp nhận kitô giáo nữa, thì người ta thấy cần tạo nên những cộng đoàn bên trong xã hội để cuộc sống kitô giáo được thực hiện ”.

4. Những thắc mắc về sinh hoạt tông đồ ngày nay

Sau khi nhắc lại những định hướng mà Thánh Thần ứng khởi vào thời đầu của các thánh tông đồ, sau khi cùng nhau ý thức về kinh nghiệm của công đồng kitô hữu thời nguyên thủy, ta có thể trở về với thực tại của Giáo hội ngày nay. Đây đó đôi khi lại dấy lên những thắc mắc, hiểu lầm, ngay giữa những người nghĩ mình được kêu gọi để làm công tác tông đồ trực tiếp và thuần túy tôn giáo. Những người này khắc khoải tự vấn, và nêu lên câu hỏi để mọi người cùng suy nghĩ:

-       Mọi vong thân, tệ trạng chính trị xã hội chưa giải quyết! Phải chăng điều duy nhất đáng làm là lo cho những hoàn cảnh này? Phải chăng ta sẽ mang trách nhiệm nặng nề về một lối trốn chạy thực trạng trước mắt để tìm đi vào một lối vong thân tôn giáo? Phải chăng vì hoàn cảnh xã hội bất công mà quên lãng việc rao truyền minh nhiên sứ điệp tôn giáo: lòng nhân hậu của Thiên Chúa, Chúa Kitô đến cứu độ, mầu nhiệm phục sinh, cuộc sống vĩnh cửu? Về điểm này, cũng nên lưu ý thêm là không phải xứ nào, miền nào cũng có thể xem là tự nhiên đã có đức tin tôn giáo nơi nếp sống, nơi văn hóa của họ, như trường hợp các nước ở Âu Châu!

-       Mỹ Châu Latinh chứng kiến những bạo động ăn sâu trong các chế độ độc tài và vô tâm mà người dân ngày ngày phải chịu đựng. Ngoài ra, không tháng nào ta lại không đọc được những tài liệu, sách báo tường thuật về tình trạng thảm khốc, chán chường mà những người dân trong các chế độ xã hội chủ nghĩa phải trải qua. Hơn nữa, dù ở trong chế độ chính trị nào, hệ thống văn hóa nào, cơ cấu kinh tế nào thì con người vẫn luôn dòn mỏng, yếu đuối, bất toàn, và đã mang phận làm người thì con người thời nào cũng đều như thế. Biết bao người làm cách mạng lại trở nên độc đoán, thác loạn, chướng khí và tàn bạo! Trong bất cứ chế độ nào của xã hội con người thì cũng có những kẻ trộm cướp, nói láo, gian manh, lường gạt và giết người. Đằng sau bảng liệt kê này, ta không nghe được tiếng vọng của một lời kêu gọi lên đường để gặp gỡ cụ thể khích lệ cuộc sống tinh thần, chia sẻ trực tiếp niềm tin của mình, hiệp thông với cuộc sống siêu nhiên hay sao? Không có chỗ trống nào cho hình thức làm tông đồ như thế hay sao?

-       Không còn có sự ác hay thương đau nào khác cần giải phóng hay sao? Chẳng hạn như những giới hạn của chúng ta, lắm lúc thật đáng thương, về tâm lý cũng như thể lý; những bịnh tật và sầu khổ gắn liền với cuộc sống chúng ta, ngay đối với những kẻ nhiều tiền lắm của; những buồn tủi và xót xa của tình cảm không được đáp đền, tan nát, đổ vỡ; những cảnh tử biệt sinh ly… . Những ai gặp đớn đau như thế nơi thân xác, nơi tâm hồn mình – dù họ có hy vọng hay không hy vọng vào một lối giải phóng chính trị, kinh tế – thì họ có quyền được nghe lời Chúa nói với những ai đang gánh nặng trên đường đời hay không? Kỳ cùng ta tự hỏi, Chúa đến giữa chúng ta để cứu ai?

-       Chúng ta được mời gọi để cử hành công cuộc giải phóng con người theo cung cách tôn giáo. Nhưng, công cuộc ấy có nhiều cấp độ. Công cuộc giải phóng kinh tế hay chính trị cần được cử hành, vì đây là ‘hành vi cứu người và là sự triển nở của Nước Chúa’, ít nhất ‘khi ta hiểu nó là một nỗ lực thăng tiến sinh hoạt con người’. Nhưng có những cấp độ giải phóng khác nữa, nhất là ở một cấp độ hết sức sâu xa, mà giải phóng được hiểu là “Chúa Kitô làm cho con người thành tự do thực sự, nghĩa là Ngài cho phép con người được sống kết hiệp với Ngài, là nền tảng cho mọi mối tương giao huynh đệ của nhân loại ”. Ở đây, giải phóng ở cấp độ tôn giáo, siêu nhiên, và phải được hiểu là phần chính yếu của mầu nhiệm cứu độ. Không thiếu những người chờ mong công cuộc giải phóng này, tùy phương cách và mức độ ý thức khác nhau. Chúng ta không thấy mình có phận vụ đáp ứng những ước vọng như thế hay sao? Chúa đã không từng nói: Cần phải làm việc này nhưng đừng quên sót điều kia ” (Lc 11,42) hay sao? Lời nói ấy luôn có giá trị trong mọi thời đại.

+ Hồng Y LJ. Suenens, Gs. Nguyễn Đăng Trúc chuyển ngữ      (Còn tiếp)

VỀ MUC LUC

THẦY GIÁO - THẦY TU - THẦY THUỐC

Quý độc giả Ephata và Chứng Nhân Đức Kitô thân mến,

Nhiều người vẫn bảo trong xã hội Việt Nam, chỉ có 3 giới được trân trọng gọi bằng “Thầy”: Thầy Giáo, Thầy Tu và Thầy Thuốc. Tại sao vậy ? Xin thưa vì cả ba đều cùng lúc dạy người, giúp người và cứu người. “Thầy” cũng còn được hiểu là cha, là bố của ta, là đấng sinh thành cho ta làm người.

Về “Thầy Tu”, chắc chắn ai trong chúng ta cũng có thể hồi nhớ lại trong đời mình ít là một vị Giám Mục, Linh Mục, hay Tu Sĩ đúng nghĩa là thầy và là cha, là mẹ của chúng ta. Còn bản thân tôi bây giờ được người ta kính cẩn gọi là “cha”, được các bạn trẻ sinh viên quý mến kêu “bố ơi”, thú thật nhiều khi thấy hổ thẹn vì còn nhiều bất xứng lắm. Cứ phải cố gắng noi gương các “cha” của mình mà sống, mà ứng xử cho đàng hoàng hơn.

Về “Thầy Giáo”, tôi từng là giáo viên vỏn vẹn có 5 năm khi mới hơn 20 tuổi, lại không dạy học trò mà chỉ thỉnh thoảng bồi dưỡng chuyên môn cho các giáo viên, do vậy chưa bao giờ tôi dám nhận mình là thầy giáo đúng nghĩa. May mắn là tôi đã có được những thầy cô giáo mà tôi mang ơn dạy dỗ trời bể, đến mức có thể gọi là người cha, là người mẹ thứ hai, không sinh, không dưỡng nhưng lại giúp tôi nên người. Tôi nhớ mãi ngày mình khấn trọn trong DCCT, mẹ tôi vừa qua đời hơn một tháng trước, ngay sau Lễ, soeur Tô Thị Anh, Dòng Đức Bà – cô giáo đã dạy tôi môn Tâm Lý Gặp Gỡ Chiều Sâu – nhỏ nhẹ bảo: “Anh Uy ơi, tôi xin tặng cho anh một nụ hôn thay cho má của anh nghen !” Và cô đã ôm chầm lấy tôi, xiết chặt. Vẻ bên ngoài thì hơi Tây một chút, nhưng tình cảm gửi gấm bên trong thì đúng là một vòng tay ấm áp của một người mẹ.

Còn với người “Thầy Thuốc”, tôi đã 2 lần được đại phẫu: năm 1979 khi sắp vỡ tung khúc ruột thừa, tôi còn nhớ tên ân nhân cứu sống mình là bác sĩ Bảo, bệnh viện Sài-gòn; và năm 2001 mổ lấy một khối u trong ruột tại một bệnh viện hiện đại quận 16 Paris, tiếc là tôi đã vô tình đến nỗi quên không tìm gặp cũng không nhớ được tên vị giáo sư bác sĩ người Pháp đã cứu mình.

Vậy đó, thầy giáo thì rèn đúc nên tâm hồn mình, thầy tu thì hướng dẫn tâm linh cho mình sống cho phải đạo, còn thầy thuốc thì chăm sóc và cứu chữa mình để mình được tiếp tục sống. Chúng ta mang ơn các Thầy mà lại không bị các Thầy đòi phải trả ơn, nếu mình có muốn trả ơn thì chỉ có cách sống nết na hơn, tốt lành hơn mà thôi. Các Thầy tuyệt vời của chúng ta chẳng mong gì điều gì khác.

Ừ nhỉ, chưa ai nghĩ đến chuyện trong năm chọn ra một ngày của “Thầy Tu”, xã hội chúng ta chỉ mới có Ngày “Thầy Giáo” 20 tháng 11 và Ngày “Thầy Thuốc” 27 tháng 2 hôm nay. Tôi cứ băn khoăn mãi không biết sẽ viết gì đây nhân Ngày đặc biệt này, may quá lại gặp được bác sĩ Hoàng Đức Quyền, trước đây hơn mười năm khi còn là sinh viên đã từng sinh hoạt ở DCCT. Tôi ngỏ ý xin anh viết cho Ephata một chút gì đó về nghề “Thầy Thuốc”, anh kêu bận quá, tôi nài nỉ thêm mà không chắc sẽ nhận được gì, không ngờ sát lúc báo phải hoàn tất thì nhận được qua E-Mail lời tâm sự dưới đây.

“...Sáng nay, vì đến tua trực, tôi vào Phòng Sanh và một sản phụ trẻ tuổi đã làm tôi chú ý. Hình như tôi đã gặp em ở đâu đó. Thôi đúng rồi, cách đây 2 năm, tôi biết em khi em còn đang học lớp 11. Chúng tôi đã nhận ra nhau, em nhờ tôi giúp đỡ vì không có người quen nào. Tôi đã động viên em, hướng dẫn những điều cần thiết. Cuộc “vượt cạn” của em tưởng chừng diễn tiến bình thường, nào ngờ... kết cục thì... chỉ cứu được con trai của em, còn em thì các bác sĩ phải bó tay vì “băng huyết do nhau cài răng lược”.

Em chỉ là một trong nhiều sản phụ gặp trục trặc trong lúc vượt cạn. Nhiều sản phụ phải cắt tử cung vĩnh viễn không mang thai được nữa; hoặc băng huyết nặng sau sanh, nhiễm trùng hậu sản, sức khỏe giảm sút rất nhiều sau khi sinh con... Tôi đã cảm nghiệm thật sâu sắc về sự hy sinh mất mát của người mẹ khi phải “mang nặng, đẻ đau” một đứa con. Những cảm xúc đó đã đánh động tôi viết thành một bài thơ, tạm gọi như vậy, vì thực ra hồi còn đi học Phổ Thông, tôi luôn bị điểm kém môn Văn.

CẢM XÚC: Kính tặng các Bà Mẹ,

Đặc biệt Người Mẹ yêu quý của con...

                  Em nhìn tôi, đôi mắt đen tròn ngơ ngác,

                  Sao quen quá đôi mắt này đã gặp.

                  Mới năm nào còn cô bé ngây thơ,

                  Mà giờ đây, Em đã là Sản Phụ.

         Tiền chuyển dạ, em nhìn tôi nhờ vả.

         Môi em cười, miệng em nói líu lo.

         Ôi vui quá em trở thành người mẹ,

         Đau khổ nào bằng hạnh phúc này không ?

                  Chuyển dạ rồi, những cơn đau vật vã,

                  Em mím môi, tay bấu chặt thành bàn.

                  Ai hiểu em lúc này em nhỉ,

                  Những cơn đau xé thịt da người.

    Vì kiệt sức đôi mắt em đờ đẫn.

    Bỗng vọng lại một tiếng khóc... oe... oe...

    Miệng thều thào, toàn thân em ngất lịm,

    Mặt nhợt nhạt, vầng trán đẫm mồ hôi...

    Một vùng đỏ thẫm và em đã ngã gục.

    Tôi thót người, bất lực nhìn theo,

    Chiếc băng ca lướt nhanh vào phòng mổ.

             Ôi thương quá tấm thân gầy chịu đựng,

             Để được con, em chết cả đời người !

             Bàng hoàng nhìn em, tôi nghĩ về Mẹ,

             Một đàn con, bấy nhiêu lần sinh nở,

             Gánh nặng lo toan của ăn cái mặc.

             Đau khổ quá nhiều, Mẹ tần tảo sớm hôm...

     Cảm ơn Mẹ đã cho con cuộc sống,

     Mẹ ơi Mẹ ! hãy sống mãi bên con !

Bác sĩ HOÀNG ĐỨC QUYỀN

Đọc xong, tôi xúc động thật sự như tôi đã xúc động khi đọc được một bài ngắn trên báo Tuổi Trẻ mang tên “Bài giảng đầu tiên” cũng xin đăng lại trong số báo kỳ này. Ước gì xã hội bây giờ có được nhiều nhiều những bác sĩ có cái Tâm như thế đối với cha mẹ, đối với học trò, đối với đồng nghiệp, và nhất là đối với bệnh nhân, để bớt dần đi những... “con sâu màu trắng làm rầu nồi canh”...

Lm. LÊ QUANG UY, DCCT, Ngày Thầy Thuốc 27.2.2005

VỀ MUC LUC

MỘ CHÔN THẾ KỶ

Bài hát Mộ Phần Thế Kỷ của Phạm Duy đang vẳng vẳng đâu đây với lời ca ghi mốc thời điểm cuối đông của một thế kỷ, của một ngàn năm theo vòng xoay của cái chấm nhỏ li ti là trái đất trong giải ngân hà để chuyển mình sang xuân của một thiên kỷ mới. Con người cũng như vạn vật đang chôn đi những tàn tạ rã nát để mở ra một nhãn quan mới với giá trị mới về cuộc đời.

Vùi sâu trong mộ chung

Hoặc vùi nông trong mộ hoang:

Anh hùng rơm hay chủ nghĩa phi thường...

Hãy lấp kỹ tội hèn của chúng ta.

Người đi trong mùa đông,

đội khăn tang, mang tình thương

theo người phu đi vùi hết mộ phần.

Rồi tan trong mộ sâu

Một thây ma đang buồn đau,

Thế kỷ sau sẽ dùng bón hoa màu...

Mai đây nấm mồ, một nụ vàng sẽ hé...

Hoa ơi tên gì? Có phải hoa hướng dương?

HỒI SINH TỪ MỘT CÁI XÁC CHẾT

Có lần ghé St Petersburg bang Florida, tôi thấy tượng một vị thánh Việt thật trẻ với những nét khá đặc biệt. Hỏi ra mới biết đây là một ông thánh gốc thuộc loại bụi đời chôm chỉa! Cứ tưởng phải là con nhà lành mới có thể làm thánh, đâu ngờ một người vốn có thành tích bất hảo, chuyên nghề cướp giật mà cũng làm thánh được mới lạ, được phong hiển thánh trong danh sách sách 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam.

Đó là trường hợp thánh Phaolô Hạnh, sinh vào khoảng năm 1827 tại Tân Triều, tỉnh Biên Hòa, nhưng lớn lên thì cùng với hai người anh chuyển về Sài Gòn, chọn vùng Cầu Muối, Chợ Quán, để làm ăn. Nói tới Cầu Muối là nói tới những băng đảng hắc ám. Phaolô Hạnh đã trở thành "đại ca" của một trong những băng đảng này.

Sống trong tội lỗi với cái nghề bất lương này, anh Hạnh luôn cảm thấy lương tâm bất ổn, vì dù sao anh cũng là người Công Giáo, hạt mầm đức Tin vẫn âm thầm nẩy nở trong anh. Anh thấy không thể tiếp tục đi con đường như vậy được nữa, và anh đã tìm cách thoát ra khỏi cái đường dây đã làm cho đời anh ra nhầy nhụa ghê tởm. Nhưng đâu có dễ dàng như vậy được, vì chốn giang hồ thì có luật giang hồ: ai lật tẩy đường dây thì phải đền mạng! Dù vậy anh Hạnh cũng tìm cơ hội để làm lại cuộc đời.

Một hôm biết được đàn em của mình đã làm một chuyện hết sức tồi bại, là đi ăn cướp nhà một thiếu phụ nghèo khổ, "đại ca" Hạnh bỗng cảm thấy thương tâm và quyết ra tay áp lực bắt chúng phải trả lại tất cả cho nạn nhân. Thế là bọn chúng tức giận quyết tâm trả thù bằng cách đi tố cáo với chính quyền rằng anh Hạnh là người Công Giáo.

Thời đó vua Tự Đức đang ra lệnh cấm đạo gắt gao, nên anh Hạnh đã bị bắt ngay và bị hành hạ dã man để bỏ đạo. Quan đã ra lệnh tra tấn bằng kìm nguội kẹp vào thịt anh, rồi lấy những thanh sắt nung đỏ dí vào người anh, mùi khét xông lên nồng nặc. Vậy mà anh vẫn cương quyết tuyên bố: "Tôi là người Công Giáo, dù có phải chết tôi cũng không bao giờ bỏ đạo." Phaolô Hạnh đã yếu đuối trong đường tội lỗi, nhưng khi đã trở về lãnh nhận ơn tha thứ của Chúa thì lại nhận được sức mạnh lạ lùng.

Ngày 28 tháng 5 năm 1859, anh Hạnh đã bị án chém đầu tại Chí Hòa lúc 32 tuổi.

TIN VUI ĐẦU CÀNH KHÔ BỖNG HOA NỞ TRÀN

Yếu tố gì đã khiến một người bê bối từ một cái xác chết như Phaolô Hạnh mà còn có thể tìm lại sức sống mới đầy hoạt lực đến can đảm xưng đạo và chết vì đạo?

Những cành cây trơ trụi mùa đông xem ra vô vọng bỗng dưng trổ những mầm xanh tươi mơn mởn khi mùa xuân đến.

Người trở thành cây mùa đông

Lá úa rơi vun cao cội nguồn

Nhưng cuối bước đi trăm năm một lần

Đầu cành khô bỗng hoa nở tràn.

(Phạm Duy, Hóa Sinh)

Những bờ đất đá khô cằn bỗng dưng tràn ngập hoa nở rực rỡ đủ màu sắc. Đó là sức sống mùa xuân, vượt khỏi sức tưởng tượng bình thường.

Đó là niềm tin vào sức mạnh ơn thánh: tình thương tha thứ và chuyển ban sinh lực mới:

"Vì này, Ta tạo nên trời mới đất mới. Những sự đã qua, người ta sẽ không còn nhớ đến, chúng sẽ không còn vẩn lại trong lòng. Trái lại, hãy hoan lạc, hãy nhảy mừng luôn mãi trên điều Ta tạo dựng" (Isaia 65:17-18).

Sức Thánh Linh như nhựa sống mùa xuân, như người yêu muôn thuở đánh thức những cành cây khô héo như trong Kinh Thánh:

Lời chàng văng vẳng bên rào

Em ơi tỉnh dậy ra chào Chúa Xuân

Mưa ngớt tạnh đông tàn băng giá

Hoa đồng nhà muôn đoá khoe tươi

Nhạc xuân rộn rã nơi nơi

Ngàn chim đua hót vang trời líu lo.

(Diễm Tình Ca 2:10-12)

Sức sống mùa Xuân này đã đánh thức một Mai Đệ Liên nhầy nhụa tội lỗi,

một tướng cướp Dismas gục đầu tin vào tình thương bên thập giá Chúa,

một Âu Cơ Tinh đắm mình trong vũng bùn nhơ nhớp.

Không một cảnh huống vô vọng nào mà không có thể bừng lên mùa xuân mới với sức sống mới, chỉ trừ những ai chấp mê con đường tự đầy ải mình.

Một tay đàn anh cướp giật cỡ Phaolô Hạnh vẫn có thể trở về làm lại cuộc đời và làm thánh. Cám ơn thánh Phaolô Hạnh, cám ơn những cành cây khô, hay với Tô Thùy Yên cám ơn hoa đã vì ta nở.

Đó chính là câu truyện Kinh Thánh Chúa Giêsu đã làm cho La-gia-rô sống lại, sau khi đã chết thối xác tới bốn ngày rồi: "La-gia-rô, hãy ra đây!" Người đã chết liền đi ra, chân tay còn quấn vải liệm, mặt còn che khăn. Đức Giêsu bảo họ: "Hãy tháo gỡ vải bọc, để anh ta được đi lại thong thả." (Gioan 11: 43-44)

PHÚT TÌM LẠI SINH LỰC

Sử gia Rodriguez trong tài liệu "Tử Đạo Á Đông" đã ví cuộc đời của Phaolô Hạnh "như một bông hoa tím mọc dại bên đường, cho đến ngày có người đi ngang qua dẵm nát, thì mới tỏa hương thơm. Phaolô Hạnh quả là bông hoa bị che khuất bên vệ đường Giáo Hội, cho đến khi bị vò nát trong cuộc bách hại, mới tỏa ra hương thơm ngát khiến chúng ta phải lâng lâng ngây ngất... Giữa một đô thị ô nhiễm đầy bon chen thấp hèn, những gian dối bất công và những nỗi cơ cực, thì mọi người mong đợi những cánh hoa báo hiệu mùa Xuân mới đang đến, đem lại bầu khí trong lành hơn. Cánh hoa Phaolô Hạnh đã tỏa hương nhờ sức mạnh Thánh Linh làm cho những ai chán ghét mùa đông tội lỗi, lạnh giá, sẽ thấy lòng mình xuất hiện một niềm vui bí ẩn, hy vọng tràn trề vào tương lai, và khắc sâu vào tâm khảm hình ảnh mùa xuân vĩnh cửu"

Cuối mùa đông, những bờ đất đá hay cành khô trơ trụi đang bật lên cả triệu triệu mầm nụ mới. Cuối một thế kỷ, cuối một ngàn năm, tất cả đều biết "lấp kỹ tội hèn" trong những "nấm mồ" của những gì đang qua đi để tin vào sức sống bao la của đất trời. Mùa xuân của ngàn năm mới đang hé mở đây rồi, đang chuyển mình vào một khúc vũ trong nhịp sống thần linh. Chả lẽ mình cứ tiếp tục khư khư giữ lại những gì đã tàn tạ một cách tội nghiệp?

Cám ơn đất đá trổ hoa.

U mê hạt bụi hồn ta bám hoài?

Lm. Dũng Lạc Trần Cao Tường

VỀ MUC LUC

Đàng Thánh Giá trong ngôi nhà nguyện Mễ Tây Cơ

Trong một chuyến đi Chicago, tôi đã đặt chân vào ngôi nhà nguyện ấy.

Đó là ngôi nhà nguyện trong một cao ốc tối tăm vùng Nam Chicago, nơi được dùng làm trụ sở của tổ chức Catholic Charities. Mặt tiền của cao ốc này là con đường tấp nập xe cộ; cửa sau cao ốc thông ra một khu đậu xe, với con đường đất dẫn vào, gập ghềnh, lồi lõm, Ngay trên đầu lối xe vào là chiếc cầu xi măng, trên đó xe điện chạy rầm rập suốt ngày đêm.

Rõ ràng, đây không phải là một cao ốc khang trang, tráng lệ nó hợp với khung cảnh của vùng Nam Chicago, nơi có nhiều người da đen và người Mễ, những người nghèo, thuộc tầng lớp thấp kém trong xã hội. Tầng trệt của cao ốc này là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của những người Mễ Tây Cơ.

Có lẽ trong tầng trệt của cao ốc này, ngôi nhà nguyện là căn phòng đẹp nhất, với những bờ tường cẩn đá cuội to bên dưới, một bàn thờ làm bằng một phiến gỗ mộc, một nhà tạm bên góc trái với ngọn đèn dầu leo lét, và một giàn đèn màu hắt ánh sáng từ trên trần xuống.

Tôi quì trong nhà nguyện, tĩnh tâm một lúc rồi ngó lên bốn bức tường tìm kiếm một hình ảnh thân quen: mười bốn chặng đàng thánh giá. Trong bất cữ một thánh đường hay nguyện đường Công giáo lớn nhỏ nào, đều có hình ảnh của mười bốn chặng đàng thánh giá. Đó là những hình ảnh ghi lại những biến cố quan trọng trong đoạn đường khổ nạn của Chúa Kitô, bắt đầu từ sự kiện Ngài bị đưa đến dinh quan tổng trấn Philatô luận tội và kết thúc ở sự kiện xác Ngài được táng trong huyệt đá. Người giáo dân, khi muốn tưởng nhớ đến công ơn cứu chuộc của Chúa Ki tô thì đứng trước mỗi chặng đó, đọc kinh, suy niệm, gọi là ''đi đàng thánh giá".

Điều làm tôi kinh ngạc là ngôi nhà nguyện trang trí theo nghệ thuật Mễ Tây Cơ này không có mười bốn chặng đàng thánh giá. Tôi đã từng đến những ngôi nhà nguyện rất nhỏ hẹp, rất đơn sơ nghèo nàn, nghèo đến độ không có nổi hình ảnh của mười bốn chặng đàng thánh giá; nhưng thay vào đó, người ta đã cắt mười bốn hình thánh giá nhỏ bằng giấy, gắn lên tường, tượng trưng cho mười bốn chặng đàng thánh giá. Ở đây, hình ảnh không có, thánh giá bằng nhựa, bằng giấy cũng không có, tường vách trống trơn. Thay vào đấy, họa sĩ nào đó đã dùng màu, vẽ dày đặc trên bốn bức tường. hình ảnh những người đa đen, người Mễ, những cảnh gồng gánh, cảnh làm việc tại công trường... trông hết cả vẻ trang nghiêm của một nơi phượng tự. Tự nhiên tôi thấy giận giận trong lòng. Cái tật vẽ tùm lum tà la trên tường nhà, đường phố, cầu cống của người Mễ xâm nhập cả vào nơi cầu nguyện.

Tại sao lại có một sự vô ý thức đến như thế!

Vì công việc, tôi phải ở lại trung tâm sinh hoạt tôn giáo của người Mễ này vài ngày. Và cũng vì trách nhiệm, mỗi ngày tôi phải vào ngôi nhà nguyện đó nhiều lần. Lần nào cũng vậy, thay vì tìm thấy sự bình an trong tâm hồn thì tôi chỉ cảm thấy... mất bình an. Càng mất bình an bao nhiêu thì tôi càng có cảm tưởng những hình ảnh trên tường đó càng nhảy múa, trêu ghẹo tôi bấy nhiêu. Hóa ra, thay vì được ''tĩnh tâm" thì tôi lại bị ''động tâm''. Nguyên do cũng chỉ vì ngôi nhà nguyện không có mười bốn chặng đàng thánh giá, lại thêm nữa là tường vẽ đầy những hình ảnh kì quái làm mất vẻ trang nghiêm.

Cho đến buổi sáng kia, một vị hình mục đến dâng Thánh lễ trong ngôi nhà nguyện này. Trong phần giảng thuyết, ngài khai triển chủ đề ''Chúa ở trong tha nhân ''. Ngài nói: ''Chúng ta không nhìn thấy Chúa, nhưng nhìn thấy anh em chung quanh ta cũng chính là thấy Chúa, vì Chúa ở trong những người anh em đó. Chúng tạ cũng không trực tiếp phục vụ Chúa, nhưng khi chúng ta phục vụ những người anh em cũng là chúng ta phục vụ  chính Chúa, vì Chúa ở trong những người anh em đó.

Tôi ngồi nghe, hơi thờ ơ. Những tư tưởng này tôi cũng đã được nghe nhiều lần, không có gì mới lạ. Nhưng tôi bắt đầu chú ý khi vị linh mục đề cập tới những bức tường trong ngôi nhà nguyện. Bằng một giọng đều đặn nhưng không thiếu sự rung cảm, ngài nói:

Anh em thử nhìn lên bốn bức tường trong nhà nguyện này. Anh em không thấy mười bốn chặng đàng thánh giá cũng không thấy Chúa đâu. Nhưng có Chúa đó, và cũng có cả mười bốn chặng đàng thánh giá đó.

Tôi kinh ngạc, chú ý nghe. Và vị linh mục nói tiếp:

Anh em hãy nhìn bức hình thứ nhất: một người da đen bị trói hai tay, đứng trước những người khác. Anh em không nhìn thấy Chúa đâu, nhưng có Chúa trong người da đen ấy. Chúa Ki tô đang bị đưa ra trước tòa quan tổng trần Philatô đó... Anh em hãy nhìn bức hình thứ hai, anh em không thấy Chúa đâu, chỉ thấy một người đang vác những vật rất nặng trên vai, lưng anh ta còng xuống. Chúa đó, Chúa Ki tô vác thánh giá trong người anh em đang mang nặng đó... Anh em hãy nhìn bức hình thứ ba, anh em không thấy Chúa đâu, chỉ thấy một người bị đè dưới một đống gạch. Chúa đó, Chúa Ki tô bị ngã xuống đất dưới sức nặng của cây thánh giá...Anh em hãy nhìn bức hình thứ tư, anh em không thấy Chúa đâu, chỉ thấy một phụ nữ đẹp sầu muộn đang nhìn một người đang bị đánh đập. Chúa Kitô đó, trên đường khổ giá, Ngài đã gặp Đức Mẹ sầu bi.

Lần lượt, vị linh mục giảng giải trọn vẹn mười bốn chặng đàng thánh giá vẽ trên tường. Tôi và những người ngồi trong nhà nguyện chăm chú lắng nghe. Nghe mà cảm thấy trong lòng sung sướng. Đây là lần đầu tiên, tôi cảm nghiệm bài học "Chúa ở trong tha nhân '' một cách thật mãnh liệt và sống động.

Buổi,chiều, tôi gặp vị linh mục yà tỏ ý cảm phục vì sự ngài nhìn ra ý nghĩa của những hình ảnh ''kì quái '? trên tường. Ngài cười nhẹ, đáp:

Tôi nghĩ đó là sự nhạy cảm văn hóa. Buổi sáng sớm nay, tôi vào nhà nguyện, ngồi suy niệm. Bất chợt, nhìn lên tường, ngắm những bức tranh ấy, tôi tìm ra được ý nghĩa của chúng.

Tôi không có được sự ''nhạy cảm văn hóa '' của vị linh mục kia. Nhưng qua sự giải nghĩa của ngài, tôi học được một bài học còn quan trọng hơn sự ''nhạy cảm văn hóa''. Chuyện xảy ra là, sau buổi sáng hôm ấy, mỗi lần vào nhà nguyện Mễ Tây Cơ đó, tôi không còn cái tâm trạng ''giận giận '' và ''mất bình an '' nữa; trái lại, lòng tôi thấy bình an thư thái và chan chứa yêu thương. Tôi thấy ngôi nhà nguyện đẹp và dễ thương, những giờ cầu nguyện trong ngôi nhà nguyện ấy thật là ý nghĩa.

Trước đây, tôi thấy ngôi nhà nguyện dễ ghét, vì tôi không hiểu được ý nghĩa những bức tranh vẽ trên tường. Bây giờ, ngôi nhà nguyện dễ thương, vì tôi đã hiểu được ý nghĩa những bức tranh ấy. Bài học tôi học được chính là ở chỗ đó: ngôi nhà nguyện cũng y như một con người và những bức tranh vẽ trên tường cũng giống như tâm hồn của người ấy. Có những người, khi mới thoạt gặp, tôi đã thấy ''mất cảm tình'' ngay, nơi họ có cái gì kì cục, khó ưa và tôi tìm cách xa tránh họ, không muốn tiếp xúc với họ.Tình cờ gặp họ, dù họ không làm gì đụng chạm đến tôi, tôi cũng thấy ghét, thấy bực mình. Thế nhưng, nếu có cơ hội nào, tôi đi được vào cõi lòng của người ấy, tôi biết được tâm trạng, sự suy nghĩ, niềm vui nỗi buồn, niềm đau và sự hạnh phúc của người ấy, tôi sẽ thấy người ấy có những điểm dễ thương và tâm hồn người ấy có nhiều điều đáng quí.

Hi vọng rằng từ nay, khi tiếp xúc với một người, tôi sẽ không vội ưa hay không ưa, mà cố gắng tìm hiểu tâm hồn họ. Và tôi tin rằng nơi tâm hồn bất cứ một ai cũng có những điểm đáng quí, dễ thương.

Nhà Văn Quyên Di

VỀ MUC LUC

TÔI  VẪN  CỐ

Lấy ý từ bài :”Chấp nhận chính mình” của

Giám Mục GB. Bùi Tuần (CNÐK).

Thân tặng toàn thể bạn đọc.

Tôi phải chấp nhận mình như thế đó!

Bởi trong tôi đầy tội lỗi, sa đà

Lòng tôi thường hay đố kị người ta

Luôn ích kỉ và đôi khi gian dối!

Những mê say làm tôi thường bối rối

Nặng xác thịt -  Không nặng nghĩa thủy chung

Ðêm ngày lo sao thỏa mãn tận cùng

Tôi mê rượu - Mê trà -  Nhiều thứ khác...!

Cha mẹ tôi không dạy nghề đổ bác

Ðã những lần tôi mở bát ăn thua

Vợ, đàn con coi như những trò đùa

Ðói rách mặc - Tôi cứ chơi xả láng

Kẻ nghèo khổ tôi không hề đại lượng

Giúp đỡ người qua cơn khó lao đao

Nhìn phớt qua - Người có hỏi - Ừ ào

Tôi thản nhiên - Không biết  về  bác ái!

Con người tôi  thực  còn nhiều ngu dại

Học không thông – Tôi chậm tiến quá đi!

Sức lực tôi cũng chẳng mạnh mẽ gì

Tôi đau ốm– Luôn luôn tôi kiếm thuốc

Việc nặng nề  mới trông đà chùn bước

Việc  văn phòng -  Tôi cũng chẳng tinh thông

Tôi chỉ được có một nết chạy rông

Bởi biếng lười ăn sâu vào xương tủy!

Tôi rất muốn đạt thành nhân chi mĩ

Nhưng trong tôi nhiều khiếm khuyết, thô đơn

Tôi chấp  nhận  vì chẳng biết sao hơn

Nhưng gắng sức làm những điều có thể.

Chúa sinh ra – Ðấng Ngôi Hai nhập thể

Ngài cũng đau, cũng khổ, cũng đơn khiêm

Nhưng Ngài dâng lên tất cả ưu phiền

Tôi lấy mẫu  từ Ngài cho cuộc sống!

Xác yếu hèn nhưng linh hồn là trọng

Tôi vươn lên - Tôi cố sức vươn cao

Bỏ thói hư - Mỗi ngày cố làm sao

Tôi tự thắng - Ðể giúp tôi tiến mãi!

Có Ngài bên – Tôi không hề kinh hãi!

California đêm 8-3-2005

Nhà Văn Xuân Vũ  TRẦN ÐÌNH NGỌC

VỀ MUC LUC

ĐỨC TIN LÀ HÀNH ĐỘNG

Đứng vững lập trường

Trong đời sống đức tin, bạn sẽ gặp những câu hỏi khó trả lời. Vậy bạn phải trả lời thế nào cho những câu hỏi sau đây:

1-     Chúa Giêsu có phạm tội không? Tại sao?

2-     Chúa Giêsu có sống lại thật không? Tại sao?

3-     Mọi tôn giáo có cùng dậy những ý trưởng cơ bản không?

Theo George Barna và Mark Hatch trong sách Boiling Point của họ, thì nhiều người xưng là Tín hữu thấy khó trả lời những câu hỏi như vậy. Khi hai ông khảo sát những tín đồ hữu danh vô thực, thì một phần tư nói Chúa Giêsu có phạm tội, một phần ba nói Ngài không từ kẻ chết sống lại, và một phần ba nói mọi tôn giáo đầu giống nhau về cơ bản.

Đây là những số thống kê gây bối rối, vì biểu lộ sự thiếu hiểu biết Kinh Thánh trầm trọng. Muốn trả lời những câu hỏi trên một cách chính xác cần học biết Kinh Thánh vì là nền tảng của Giáo lý Phúc Âm và Tông truyền.  Mời bạn đọc thư Phaolô gởi Cô-lô-sê như sau: “Anh em hãy bén rễ sâu …Hãy coi chừng chớ để ai gài bẫy anh em bằng mồi triết lý và những tưởng giả dối rỗng tuếch theo truyền thống người phàm…”  (Côlôxê 2: 7-8)

Vậy,

Thứ nhất: Bạn nên chuyên tâm đọc và nghiên cứu Kinh Thánh.

Thứ hai: Bạn nên khiêm tốn học hỏi ở những người tha thiết tìm tòi Kinh Thánh.

Thứ ba: Bạn luôn mở lòng xin ơn Thánh Thần dẫn dắt bạn vào nguồn Lời Chân lý, Lời ban sự Sống.

 STĐ

VỀ MUC LUC

Thư ngỏ xin trợ giúp Giáo xứ Cù Mi, Phan Thiết xây dựng Nhà thờ

Kính gởi : Quý Vị Hảo Tâm.

Kính thưa Quý vị,

Tôi là Linh mục Phêrô Nguyễn Đình Sáng, Chánh Xứ Cù Mi, Phan Thiết.

Xin được viết thư ngỏ này, kính mong Quý vị yêu thương giúp đỡ cho giáo xứ chúng tôi, một giáo xứ có chiều dài lịch sử 120 năm nhưng lại là một giáo xứ miền quê nghèo, xa xôi nhất của Giáo phận Phan Thiết.

Giáo xứ Cù Mi hiện nay thuộc Xã Tân Thắng, Hàm Tân, Bình Thuận ( gần Suối Nước Nóng Bình Châu).

Giáo xứ đựơc thành lập năm 1885, đã trực thuộc 4 giáo phận (Quy Nhơn, Sài Gòn, Nha Trang, Phan Thiết), đã có 23 đời cha xứ.

- Cha Phêrô Huỳnh Công Ẩn đưa 9 gia đình từ Bình Định, Phú Yên, Nha Trang đi lập nghiệp và xây dựng giáo xứ. Nhà thờ tạm 45m2 cột gỗ mái lá dừa.

- Năm 1890, Cù Mi nhập Địa Phận Sài Gòn.

- Năm 1934, Cha Micae Nguyễn Văn Giàu làm quản xứ, xây dựng nhà thờ, nhà xứ, nhà trường, nhà trẻ. Giáo xứ trên đường phát triển. Thế nhưng, chiến tranh nổ ra ác liệt, liên miên, nhà thờ phải chuyển đi nhiều nơi, đàn chiên tản mác, có những lúc phải dời vào rừng sâu, tránh bom đạn. Dù hoàn cảnh thế nào giáo dân vẫn sống đạo với lòng tín trung và phó thác vào tình thương của Chúa.

- Năm 1957, Cù Mi thuộc Giáo Phận Nha Trang, dưới thời Đức Cha Piquet Lợi và Đức Cha FX Nguyễn Văn Thuận.

- Năm 1963, Cha Vincente Nguyễn Đạo Quán làm quản xứ, xây nhà thờ mới. 

- Năm 1965, chiến tranh dữ dội, bom đạn phá tan tành nhà thờ. Giáo dân hơn 1500 người phải lánh nạn về Tân an.

- Năm 1975, Cù Mi thuộc Giáo Phận Phan Thiết, dưới sự cai quản của Đức Cha Nicola Huỳnh Văn Nghi. Giáo dân từ Tân An trở về Cù mi, bắt tay xây dựng nhà thờ gỗ, tường gạnh, ổn định cuộc sống Đạo, an cư lạc nghiệp.

- “Đất lành chim đậu; Đất rộng người thưa”. Dân chúng từ miền Bắc, miền Trung đổ về Cù Mi lập nghiệp, khai phá lập nên ruộng vườn. 4 giáo họ mới được thành lập.

- Số Giáo dân quá đông, 6500 người mà nhà thờ tạm đã 30 năm, nay xuống cấp trầm trọng. Đức Cha Nicola đã cho phép xây dựng ngôi nhà thờ mới với diện tích 1000m2,  tổng kinh phí khoàng 3 tỷ đồng (200.000USD). Lễ đặt viên đá đầu tiên ngày 22.2.2005. Đây là ngôi nhà thờ thứ 10 trong suốt chiều dài 120 năm lịch sử  giáo xứ.

Kính thưa Quý vị,

Giáo Xứ Cù Mi thuộc vùng sâu vùng xa, miền quê nghèo, quanh năm vất vả với ruộng rẫy, cuộc sống người dân còn thiếu thốn trăm bề. Được xây dựng ngôi nhà thờ mới, xứng đáng làm nới thờ phượng Chúa chính là niềm khát mong của bao thế hệ giáo dân nơi đây. Họ nghèo của cải vật chất nhưng rất giàu tấm lòng, luôn nhiệt thành đóng góp công sức cùng nhau xây dựng Nhà Chúa.

Kính mong Quý vị ân nhân quãng đại giúp đỡ. Có thể trực tiếp hay giới thiệu cho những người hảo tâm quen biết.

Chúng tôi hy vọng sẽ nhận được sự trợ giúp của Quý vị để Ngôi Nhà Thờ mới sớm được hoàn thành tốt đẹp.

Xin liên hệ địa chỉ :

         Lm Phêrô Nguyễn Đình Sáng

         Nhà Thờ Cù Mi

         Tân Thắng, Hàm Tân, Bình Thuận

         Email : petsang@ pmail.vnn.vn

         Tel : 062.875.041

Hoặc : Toà Giám Mục Phan Thiết

          326 Trần Hưng Đạo, Phan Thiết, Bình Thuận

          Email : anrephu.tgm@ hcm.vnn.vn

          Tel : 062.819560

Nguyện xin Thiên Chúa từ nhân, Xin Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời , Bổn Mạng Giáo Xứ ban bình an cho Quý vị và gia đình.

Cù Mi, ngày 2.3.2005

Lm Chánh xứ cùng toàn thể Cộng Đoàn Dân Chúa Giáo xứ Cù Mi xin ghi ơn.

VỀ MUC LUC

QUÊN VÀ NHỚ

        Chuyện phiếm của Gã Siêu

Sách Liệt Tử có ghi lại một câu chuyện như sau :

Nước Tống có một người đã đứng tuổi, tự nhiên mắc phải chứng bệnh kỳ lạ, đó là bệnh quên.

Buổi sáng lấy gì của ai, buổi chiều đã quên. Hôm nay ai cho cái gì, ngày mai lại chẳng nhớ. Ra đường quên cả đi, về nhà quên cả ngồi. Trước đã làm gì, bây giờ quên hết. Và hiện nay đang làm gì, sau này cũng chẳng nhớ. Cả nhà rất lo lắng  về bệnh tình của anh ta, bèn tìm thầy chạy thuốc, chữa hết mọi cách mà cũng chẳng khỏi.

Sau đó, có ông thầy đồ, người nước Lỗ, nói rằng chữa được. Vợ của người bệnh hứa với ông thầy đồ là nếu chữa lành bệnh cho chồng, thì sẽ chia cho ông phân nửa gia sản.

Trước hết, ông thầy đồ thử anh ta bằng cách lột áo ra để cho bị rét lạnh, thì anh ta xin áo. Bỏ đói không cho ăn, thì anh ta xin ăn. Sai đem vào chỗ tối, thì anh ta xin ra chỗ sáng. Thấy những phản ứng như vậy của người bệnh, ông thầy đồ càng tin tưởng và nhận lời chữa bệnh.

Chẳng ai biết ông thầy đồ đã chữa như thế nào mà sau bảy ngày, anh ta trở lại bình thường. Tuy nhiên, khi tỉnh táo bình thường, anh ta lại sinh nóng giận, chửi vợ đánh con, cầm dao rượt ông thầy đồ  đã chữa cho mình.

Những người chung quanh bắt giữ anh ta lại và hỏi lý do tại sao lại làm như thế, thì được anh ta trả lời như sau :

- Lúc trước tôi mắc bệnh quên, thì lòng tôi thảnh thơi khoan khoái, trời đất có còn hay không, tôi chẳng cần biết. Nay hết bệnh, tôi nhớ tất cả mọi sự, cả những chuyện của mấy mươi năm về trước : chuyện vui và chuyện buồn, chuyện yêu và chuyện ghét, chuyện thành công và chuyện thất bại, nên lòng tôi trở nên rối bời, ngổn ngang trăm mối. Chuyện buồn, chuyện ghét và chuyện thất bại thì lại nhớ lâu và nhớ sâu hơn. E rằng sau này những chuyện ấy sẽ bám theo tôi mãi mãi, dù có muốn quên cũng không quên được. Và nếu bị dày vò như vậy, thử hỏi tôi có tức giận được hay không chứ ?

Nghe xong câu chuyện trên, hẳn có người sẽ thầm nghĩ :

- Nếu trí nhớ mà như vậy, thì thà rằng mắc bệnh quên còn hơn.

Tuy nhiên, nghĩ đi thì cũng cần phải nghĩ lại, bởi vì người mắc  bệnh quên cũng đau khổ lắm chứ. Gã xin đưa ra một vài trường hợp điển hình.

Trường hợp thứ nhất, đó là bên cạnh nhà gã có một bà cụ, hầu như suốt dọc cuộc đời, bà cụ là một người rất khôn ngoan, ăn nói đâu ra đấy, đúng bài bổn hẳn hoi, khiến mọi người đều phải tâm phục khẩu phục bà cụ sát đất. Bà cụ không những quán xuyến việc nhà một cách tuyệt vời, mà còn tham gia những công tác xã hội, thậm chí lại còn giúp đỡ ông chồng trong những chức vụ mà bàn dân thiên hạ đã tín nhiệm trao cho ông ta, theo kiểu :

- Gái ngoan làm quan thay chồng !

Thế nhưng, vào những tháng năm cuối cùng, bà cụ bỗng dưng quên hết, quên sạch sành sanh, không còn nhớ gì cả,  ngay đến con cháu trong nhà bà cụ cũng quên mất tiêu. Có thể nói được rằng “ổ dĩa cứng” trong đầu óc bà cụ đã  bị xóa tất tật, hoàn toàn trắng, chẳng còn lưu giữ được bất kỳ một kỷ niệm nào của dĩ vãng và hiện tại.

Bà cụ trở nên như một đứa con nít, ai cho gì thì ăn nấy. Có lúc còn vầy vò cục phân của mình như đứa nhỏ nhào nặn cục đất sét. Tới nhà thờ, bà cụ chen lấn, tiến lên phía trước và thượng cẳng chân hạ cẳng tay với những người chung quanh. Đi tới đâu, hễ thấy guốc dép là bà cụ lẳng lặng xách về nhà. Tội nghiệp cho mấy đứa cháu phải mang đi trả lại cho khổ chủ.

Trường hợp thứ hai, đó là là một anh bạn của gã. Sau thời gian học tập cải tạo, anh ta được trả tự do, nhưng cũng từ đó anh ta mắc phải chứng bệnh quên. Mấy lần anh ta suýt chết vì tai nạn giao thông, bởi lẽ đang đi ngoài đường, bỗng dưng anh ta quên tiệt, chẳng biết mình đang làm gì, thành thử chiếc xe của anh ta cứ vô tư lao vào lề đường, ủi vô gốc cây, hay hôn vào đít xe khác.

Lần nào đến thăm, anh ta cũng hỏi địa chỉ. Gã thấy anh ta ghi vào sổ hẳn hoi. Thế nhưng, chỉ năm phút sau trong câu chuyện, anh ta cũng lại hỏi địa chỉ và cũng lại ghi vào sổ hẳn hoi. Và lần đến thăm nào cũng vậy.

Trường hợp thứ ba, đó là là một anh bạn khác, tên Khánh, người gốc Qui Nhơn. Anh bạn này nổi bật về tính hay quên, nên được thiên hạ ưu ái dành cho cái biệt hiệu rất dễ thương là Khánh Siêu.

Có những lần đi tắm, nhưng anh chàng lại hay quên, nên không mang theo quần áo thay, thành thử khi tắm xong, cứ đứng trong phòng mà la oai oái.

Thiên hạ thì mặc quần đùi trước, rồi mới mặc quần dài sau. Thế nhưng anh chàng lại hay quên, nên mặc quần dài trước, rồi sau mới xỏ quần đùi, thảo nào kéo mãi mà nó chẳng chịu lên.

Sống trong lưu xá, thì giờ nào việc nấy, nhưng anh chàng lại hay quên, nên thường lộn giờ. Trong khi thiên hạ vô lớp học, thì anh chàng lại ung dung xuống nhà cơm. Trong khi thiên hạ xuống nhà cơm, thì anh chàng lại thong thả đến nhà nguyện…Về những chuyện quên của anh chàng, thì nói tới nói lui cũng chẳng bao giờ hết. Đã bảo : Siêu mà !

Sau cùng, trường hợp thứ tư là chính bản thân gã. Với tí tuổi đời đeo nặng trên vai, gã cảm thấy trí nhớ mỗi ngày một cùn. Ngày xưa còn bé thì học đâu nhớ đấy. Còn bây giờ thì học đâu quên đấy.

Thậm chí có những chữ vừa mới bật tự điển xong, thế mà chỉ một lúc sau bỗng dưng quên béng đi mất. Có những người rất thân quen, thế mà bỗng dưng quên mất tên. Lắm lúc phải mất vài ngày cái tên ấy mới “tái xuất giang hồ” trong bộ nhớ của gã.

Tuy nhiên, gã cũng rất lấy làm an ủi, bởi vì có một ông triết gia nào đó đã định nghĩa một cách tối om như sau :

- Trí nhớ ấy hả ? Đó là một khả năng hay quên.

Mà đúng như vậy. Nếu chúng ta nhớ hết mọi chuyện, từ chuyện to cho chí chuyện nhỏ, từ chuyện xảy ra hồi còn bé cho chí chuyện xảy ra bây giờ trong ngày hôm nay, thì đầu óc chúng ta sẽ nổ tung vì không đủ chỗ chứa, hay bản thân chúng ta sẽ hóa điên mất thôi vì tình trạng…quá tải.

Trong những cuộc tiếp xúc, gã ghi nhận được hai trạng thái quên :  quên cố tình và quên vô tình.

Trước hết là quên cố tình, khi chúng ta lạm dụng cái quên để thủ lợi cho mình. Chẳng hạn đi siêu thị, chúng ta quên không trả tiền, hay chúng ta không nhớ gì lúc “cầm nhầm” hàng hóa cũng như vật dụng của người khác.

Tiếp đến là quên vô tình, khi chúng ta quên một cách vô tư mà không hề so đo tính toán. Chẳng hạn một anh bạn nhậu ngoắc cần câu, khi tỉnh lại, hỏi gì anh ta cũng chẳng  nhớ :

- Tối hôm qua anh đã hứa với tụi này một chầu bia.

Anh ta trả lời :

- Thế à.

Nếu nói tiếp :

- Tối hôm qua, anh đã bảo rằng nhà anh đã khóc với anh.

Anh ta cũng trả lời :

- Thế à.

Và nếu còn tiếp tục hỏi :

- Tối hôm qua, không hiểu tại sao anh đã gục mặt xuống bàn mà chết tại trận, lại suýt nữa còn cho chó ăn chè ?

Anh ta cũng chỉ trả lời :

- Thế à.

Nếu suy nghĩ sâu hơn một tí, gã nhận ra rằng giữa quên và nhớ, chúng ta thường sống theo một nghịch lý như sau :

- Đó là có những điều cần phải nhớ, thì chúng ta lại quên. Trong khi ấy, có những điều cần phải quên, thì chúng ta lại nhớ.

Chẳng hạn chúng ta cần phải nhớ công ơn của cha mẹ, công ơn của thầy cô, cũng như công ơn của biết bao nhiêu vị ân nhân đã âm thầm góp phần xây dựng cuộc đời, thì chúng ta lại quên.

Trong khi đó, những hận thù, những oán ghét, những lỗi phạm của kẻ khác cần phải được quên đi, thì chúng ta lại nhớ mãi, nhớ hoài.

Nghịch lý này cũng giống như nghịch lý mà một cô gái đôi khi đã gặp phải trong khi tập thể dục thẩm mỹ, để có được một thân hình xinh đẹp  :

- Đó là có những chỗ cần phải tóp vào, thì nó lại phình ra. Trong khi ấy có những chỗ cần phải phình ra, thì nó lại tóp vào.

Thành thử thay vì ngực nở bụng thon, thì cô gái kém may mắn này lại hóa ra…ngực thon bụng nở.

Sở dĩ chúng ta luôn sống theo cái nghịch lý giữa “quên và nhớ” như trên là vì trong cuộc sống chúng ta thường nhìn thấy những cái xấu, mà ít khi nhìn thấy những cái đẹp của người khác.

Gã xin đưa ra một thí dụ, chẳng hạn như Giáo hội Công giáo. Trải qua dòng lịch sử, Giáo hội đã làm được biết bao nhiêu điều tốt đẹp cho nhân loại, từ văn hóa và nghệ thuật đến luân lý và đạo đức. Những điều tốt đẹp này ít khi được nhắc đến.

Thế nhưng, lỡ có một  sai phạm hay một “xì căng đan” nào đó, thì lập tức người ta thổi phồng, người ta la lối, người ta phản đối om xòm…Người ta chỉ nhìn thấy cái rơm cái rác trong mắt người khác, mà quên đi cái xà trong mắt mình.

Hay như một câu danh ngôn đã bảo :

- Một cây ngã đổ sẽ gây ồn ào hơn cả một cánh rừng đang mọc.

Cũng vậy, một tác giả đã viết như sau :

- Thông thường người ta hay chú ý tới vết đen trên trang giấy trắng hơn là nhìn  tờ giấy trắng còn một vết đen. Hai cách nhìn, một chiều tiêu cực và một chiều tích cực.  Cách nhìn của tiêu cực hướng người ta về vết đen, để rồi không nhìn thấy trang giấy trắng. Cách nhìn tích cực hướng người ta đến trang giấy trắng còn lại một vết đen. Cách nhìn tiêu cực là cách nhìn tẩy chay và phê phán. Còn cách nhìn tích cực là cách nhìn khích lệ và xây dựng.

Có một câu chuyện kể lại rằng :

Vừa đặt chân tới một miền đất mới, các vị sư phải tự tay kiến thiết mọi thứ. Một chú tiểu được trao nhiệm vụ xây một bức tường. Chú tập trung vào công việc, luôn kiểm tra xem những viên gạch đã nằm đúng chỗ hay chưa và hàng gạch có ngay ngắn hay    không ?

Công việc tiến triển khá chậm vì chú là một người kỹ lưỡng. Tuy nhiên, chú không lấy đó làm buồn, bởi vì chú biết rằng mình đang xây một bức tường tuyệt đẹp lần đầu tiên trong đời.

Cuối cùng, chú cũng làm xong công việc vào lúc hoàng hôn buông xuống.

Khi đứng lùi ra xa để nhìn ngắm công trình lao động của mình, chú bỗng  cảm thấy một cái gì đó bất ổn đập vào mắt : mặc dù chú đã rất cẩn thận khi xây bức tường, nhưng vẫn có hai viên gạch bị nghiêng. Và điều tồi tệ nhất, đó là hai viên gạch ấy lại nằm ngay chính giữa bức tường. Chúng như đôi mắt đang trừng trừng nhìn chú.

Kể từ đó, mỗi khi du khách đến thăm ngôi chùa, chú đều dẫn họ đi khắp nơi, trừ nơi có bức tường.

Ngày kia, hai vị sư già đến tham quan ngôi chùa. Chú đã cố lái họ sang hướng khác, nhưng hai vị sư già vẫn nằng nặc đòi tới xem khu vực có bức tường mà chú đã xây.

Một trong hai vị sư già, khi đứng trước công trình ấy, đã phải thốt lên :

- Ôi bức tường gạch mới đẹp làm sao !

Chú hỏi lại với tất cả sự ngạc nhiên :

- Ngài nói thật chứ ? Ngài không thấy hai viên gạch xấu xí ở ngay giữa bức tường đó sao ?

Một vị sư già từ tốn trả lời :

- Có chứ, nhưng tôi cũng thấy 998 viên gạch còn lại đã ghép thành một bức tường tuyệt vời ra sao.

Nhiều lúc chúng ta đã quá nhạy cảm đối với lầm lỗi của người khác. Khi bắt gặp ai phạm lỗi, chúng ta nhớ kỹ từng chi tiết. Và hễ có ai nhắc đến tên người đó, chúng ta lại nhớ ngay tới lầm lỗi của họ, mà quên bẵng đi mất những  điều tốt đẹp họ đã làm.

Người ta thường bảo :

- Dù là một tên tướng cướp, thì trong lồng ngực của hắn cũng có được một mảnh tim vàng.

Thế nhưng, chúng ta chỉ nhìn thấy cái tội cướp của giết người của hắn,  mà chẳng bao giờ chịu khám phá ra mảnh tim vàng đang ẩn dấu trong lồng ngực của hắn.

Chúng ta giống như người đeo hai giỏ. Cái giỏ phía trước đựng những sai lỗi của người khác, còn cái giỏ phía sau lưng đựng những sai lỗi của bản thân.

Vì thế, chúng ta thường nhìn thấy rất rõ và nhớ rất kỹ những sai lỗi của người khác, để rồi lên tiếng phê bình và chỉ trích một cách gắt gao.

Còn những sai lỗi của bản thân, chúng ta lại cố tình không nhìn thấy và nếu có nhìn thấy, chúng ta cũng sẽ đưa ra một ngàn lẻ một lý do để bào chữa, để bênh vực. Hay nói cách khác, chúng ta cố tình  lờ tít và quên đi những lầm lỗi của bản thân.

Chúng ta thường cư xử khoan dung với bản thân mà nghiêm khắc với người khác, đáng lý ra chúng ta phải cư xử khoan dung với người khác mà nghiêm khắc với chính bản thân mình.

Bây giờ gã xin áp dụng hai phạm trù “quên và nhớ” vào đời sống gia đình, cũng như  xã hội.

Trước hết, đó là trong đời sống gia đình.

Những người nhiều kinh nghiệm đã đưa ra một lời khuyên như sau :

- Trước hôn nhân, hãy biết mở to đôi mắt. Còn sau hôn nhân, hãy biết nhắm đôi mắt lại.

Gã thắc mắc và tự hỏi :

- Tại sao lại như thế ?

Trước hôn nhân, đó là thời gian tìm hiểu, chúng ta cần phải mở to đôi mắt, để ghi nhớ những khó khăn, khám phá những khuyết điểm, rồi suy nghĩ, đánh giá và quyết định.

Còn sau hôn nhân, đó là thời gian chung sống, chúng ta cần phải nhắm đôi mắt lại, để nhường nhịn và chịu đựng, để quên đi và tha thứ những lầm lỗi của nhau, nhờ đó tạo được một bầu khí hòa thuận và cảm thông, bởi vì :

- Một sự nhịn là chín sự lành.

Thế nhưng, chúng ta thường hành động trái với lời khuyên  quí giá trên, thành thử nhiều cuộc hôn nhân đã thất bại, đã đổ vỡ ê chề.

Thực vậy, trước hôn nhân, vì những lời nói yêu thương đường mật, vì những đam mê tình nóng bỏng thúc đẩy, chúng ta đã nhắm đôi mắt lại, thay vì phải mở to đôi mắt ra. Chúng ta không còn ghi nhớ được những khó khăn, không còn khám phá ra những khuyết điểm và không còn đánh giá đúng mức hoàn cảnh chúng ta đang sống.

Và nếu có mở to đôi mắt, chúng ta cũng chỉ nhìn thấy tình yêu và cuộc sống là một màu hồng rực rỡ, để rồi chúng ta hăm hở bước vào hôn nhân :

- Yêu nhau tam tứ núi cũng trèo,

Thất bát sông cũng lội,

Tứ cửu tam thập lục đèo cũng qua.

Hay như một bài hát của Trịnh Công sơn :

- Tình yêu như trái phá con tim mù lòa.

Đúng như Thánh Vịnh cũng nói :

- Họ có mắt mà không nhìn, có nhìn thì cũng chẳng thấy.

Còn sau hôn nhân, vì va chạm với thực tế phũ phàng, chúng ta cảm thấy đời không như là mơ. Lúc bấy giờ, thay vì phải nhắm đôi mắt lại, chúng ta lại mở to đôi mắt ra để lúc nào cũng ghi nhận và nhớ  kỹ những bất đồng và sai lỗi, những bực bội và tức tối. Tình yêu đang ngả dần sang một màu xám ảm đạm và bắt đầu tàn lụi.

Để cứu vãn cái tình yêu đang bắt đầu tàn lụi ấy, thiết tưởng chúng ta cần phải nhắm đôi mắt lại, có nghĩa là chúng ta cần phải biết tha thứ những lầm lỗi của người khác, cũng như phải biết quên đi những bực bội và tức tối, để cùng nhau xây dựng một cuộc đời chung, một mái ấm gia đình chung.

Tiếp đến, đó là trong cuộc sống xã hội.

Thiết tưởng chúng ta cũng cần phải biết “nhắm và mở”,  cũng cần phải biết “quên và nhớ”.

Thực vậy, chúng ta cần phải biết nhắm đôi mắt lại trước những oán thù và những sai lỗi của người khác, có nghĩa là chúng ta cần phải biết quên đi những oán thù và những sai lỗi ấy.

Có hai người thổ dân Nam Phi rất ghét nhau. Ngày kia, một trong hai người gặp đứa con gái nhỏ của kẻ thù mình trong rừng. Tên ấy nổi sùng bắt cô bé, lấy dao chặt đứt hai ngón tay rồi thả ra. Cô bé vừa chạy về vừa khóc lóc. Bàn tay máu chảy ròng ròng. Còn tên hung thủ vừa đi vừa la lớn :

- Ta đã trả thù được rồi.

Mười mấy năm sau, ngày kia có một tên ăn mày tới xin bố thí. Người đàn bà nhận ra đó chính là kẻ đã chặt hai ngón tay của mình, vội vàng trở vào nhà, bảo đầy tớ mang sữa bánh ra cho hắn ăn. Khi hắn đã ăn no rồi, người đàn bà liền dơ bàn tay cụt ra cho hắn coi và nói :

- Tôi cũng đã trả thù được rồi.

Tên ăn mày xúc động và bật khóc. Như vậy, người đàn bà đã biết quên đi nỗi oán thù ngày xưa.

Đồng thời, chúng ta còn cần phải biết mở to đôi mắt, có nghĩa là chúng ta phải biết khám phá và ghi nhớ những điều tốt, những điều hay nơi người khác, nhờ đó mà xích lại gần nhau hơn.

Bảo Thúc chết, Quản Trọng thương tiếc khóc như mưa, ướt đẫm cả vạt áo.

Có người hỏi :

- Ông với Bảo Thúc không phải là họ hàng thân thích gì, mà sao ông thương khóc quá như vậy?

Quản Trọng nói :

- Ngươi không rõ, để ta nói cho mà nghe. Ta lúc nhỏ khốn khổ, thường buôn chung với Bảo Thúc, lúc chia lãi, bao giờ ta cũng lấy phần hơn, mà Bảo Thúc không cho ta là tham, biết ta gặp cảnh quẫn bách bất đắc dĩ phải lấy thế. Ta ở chỗ chợ búa thường bị lắm kẻ nạt dọa, Bảo Thúc không cho ta là nhát, biết ta có lượng bao dung. Ta bàn việc với Bảo Thúc, nhiều khi việc hỏng, Bảo Thúc không cho ta là ngu, biết có lúc may, lúc không may cho nên công việc có lúc thành, lúc bại. Ta ba lần ra làm quan, ba lần bị bãi, Bảo Thúc không cho ta là chẳng ra gì, biết ta chưa gặp thời, chưa tìm được vua giỏi. Ta ba lần đánh nhau thua cả ba, Bảo Thúc không cho ta là bất tài, biết ta còn mẹ già phải phụng dưỡng…Sinh ta ra là cha mẹ, biết được lòng ta là Bảo Thúc. Mà đối với người biết mình, thì mình đem cả tính mệnh ra hiếu còn chưa cho là quá, huống chi thương khóc thế này đã thấm vào đâu.

Tuy nhiên, khám phá ra điều hay, điều tốt nơi người khác rồi ghi nhớ cũng không phải là điều dễ. Phải yêu thương họ, thì chúng ta  mới có thể làm được việc ấy, bởi vì  khi yêu thương ai, thì :

- Củ ấu cũng tròn và trái bồ hòn cũng ngọt.

Gã Siêu

VỀ MUC LUC