Lễ Thánh gia thất

Bài giảng lễ chủ nhật 26 tháng 12 năm 2004

Cộng đoàn công giáo Việt Nam tại Bangkok

Lm. Roland Jacques

Anh chị em thân mến,

Hôm nay Giáo hội mừng lễ Thánh Gia Thất ; Giáo hội tôn vinh Chúa Giêsu bên cạnh mẹ Ngài, là Ðức Mẹ Maria, và Thánh Giuse.

Chữ ‘gia’ trong tiếng hán-nôm có nghĩa là ‘nhà’. Lối ghép các tượng hình để viết ra thành chữ ‘gia’ ấy trong chữ hán cho ta thấy bức tranh của một gia đình thôn quê ngày xưa : bên trên có mái nhà, dưới có con heo được xem là thực phẩm nuôi cả gia đình. Còn chữ ‘thất’ cũng có hình mái nhà ở trên, và dưới là chữ ‘thổ’ : thổ nghĩa là đất để làm nền nhà, là quê hương nơi gia đình định cư sinh sống.

Gần đây Ðức Thánh Cha có đến thăm thánh địa của Thánh Thất tại Lôrêtô ở Ý : người ta nói từ xa xưa các thiên thần đã dời nhà được xây bằng đá của Chúa Giêsu từ Nadarét đến đây ; ngôi nhà mà Chúa Giêsu đã cư ngụ, nơi mà Thánh Giuse làm nghề thợ mộc, Mẹ Maria đã đi ra để gánh nước giếng trong làng về cho cả gia đình thánh dùng hằng ngày.

Câu truyện Lôrêtô ấy, ta có thể tin hay không cũng không sao. Nhưng bài Tin Mừng ngày lễ hôm nay, cũng như bài Tin Mừng của lễ đêm Giáng Sinh lại cho chúng ta biết đến một gia đình không nhà, không cửa, không có gì thịnh soạn để ăn uống tiệc tùng cả. Trong cuộc sống đức tin của chúng ta, những người trong cộng đồng người nói tiếng Việt đang sống trên xứ người, biết được tình cảnh lưu lạc ấy lại là một điều rất quan trọng.

Hẳn nhiên, một số anh chị em chúng ta đã xây dựng được nhà cửa đất vườn nơi đây, đã có cơ sở đề nghĩ đến tương lai của mình. Nhưng có những người khác lại canh cánh nhớ đến quê nhà, nơi chôn nhau cắt rốn, nơi có mồ mả tổ tiên. Nhớ quê, nhớ nhà, nhớ bà con thân thích. Rồi còn những kẻ không nhà, nói đúng hơn là tạm trú cho qua cơn túng cùng, và những kẻ ấy cũng có thể tối nay không có gì lót bụng cho khỏi đói. Họ không chạy thoát sự tàn bạo của một vua Hêrôđê, nhưng hẳn họ có những lý do để trốn tránh.

Anh chị em thân mến,

Nếu anh chị em nhận ra mình ở trong những con người tôi nhắc đến đây, thì anh chị em là hình ảnh sống động của Mẹ Maria và Thánh Giuse đang chạy trốn qua Ai Cập. Anh chị em là người nhà của Thánh Gia Thất ! Lễ hôm nay đúng là lễ mừng anh chị em đấy ! Chúa Giêsu là anh cả, và Ngài sẽ không bao giờ bỏ quên quý anh chị em trong bất cứ hoàn cảnh nào của cuộc sống. Ngài sẽ trìu mến yêu thương và bao bọc anh chị em. Nhưng Ngài cũng kêu gọi anh chị em hãy lớn lên trong cuộc sống của mình, hãy trở nên những môn đệ thật sự, vác thánh giá trên vai mình và bước đi theo Ngài.

Quý anh chị em hẳn thắc mắc không biết văn hóa Việt Nam, một nền văn hóa mà anh chị em mến chuộng và hãnh diện, nền văn hóa đó có giúp anh chị em hiểu Phúc Âm hay không ? Anh chị em thân mến, tại sao lại không ! Phúc Âm của Chúa Giêsu Kitô chỉ đến để mang lại ánh sáng mới, một sự khôn ngoan mới hơn mà thôi !

Chữ ‘gia’ trong tiếng hán-nôm không cho chúng ta hình ảnh hang lừa máng cỏ nơi Chúa sinh ra hay sao ? Dưới mái nhà, anh chị em thấy có các loài vật – con heo, con bò hay con lừa tùy theo mỗi tập tục, mỗi truyền thống. Nhưng đó là nơi mà Con Thiên Chúa làm người đã chọn làm nơi cư ngụ trên dương gian khi mẹ Ngài sinh Ngài ra đời.

Từ nay, gia đình Việt Nam nào, dù nghèo đến mấy, thì cũng nhận ra nhà của Chúa nơi nhà mình. Còn quê hương, quê cha đất tổ được diễn tả nơi chữ ‘thất’, thì mẫu gương Thánh Gia Thất cho chúng ta thấy quê nhà là nơi mà chúng ta kết dệt nên những quan hệ bạn bè và liên đới, là nơi mà tình thương yêu của Chúa dẫn lối và đồng hành với cuộc sống chúng ta.

Thật đúng như thế, trong những giây phút đen tối nhất, cha mẹ Chúa Giêsu đã là kẻ vô gia cư, và bơ vơ không ngày mai – đó là tình cảnh mà các Đấng đã sống ở máng cỏ Bêlem và trên bước đường lưu lạc qua Ai Cập. Và đó thực là Thánh Gia Thất : gia đình ấy xây dựng vững chắc trên tình yêu Thiên Chúa ; chỉ có là tình yêu ấy mới có thể thỏa lòng con người và dẫn lối chúng ta.

Nhưng làm sao gia đình ấy đem lại mẫu mực cho những kẻ có nhà, có cửa, có cơm ngon áo đẹp, và có thể có cả tiền bạc dự phòng cho những lúc khó khăn ? Tôi xin được kể cho anh chị em một câu chuyện thật sự xảy ra, mà tôi đã từng chứng kiến khi làm linh mục phục vụ cho những người Bồ Ðào Nha di cư ở Pháp.

Tôi nhớ có một ngày nọ, người cha của một gia đình 11 đứa con – và là gia đình ít giàu có hơn cả trong họ đạo của tôi – đã cho tôi một món tiền khá lớn. Ông ta kể lại lúc ông còn ở quê nhà, gia đình ông là nông dân, mấy đứa con tinh nghịch vô ý làm cháy ngôi nhà họ đang cư ngụ : họ trơ trụi không còn có gì nữa ! Thế rồi họ phải bỏ quê ra đi, lội sông vượt biên giới, mấy người lính biên phòng làm ngơ nhìn phía khác cho họ đi qua. Bé út còn đánh mất giày và phải tiếp tục đi chân đất ! Người cha ấy nói với tôi, tiền này giúp cho kẻ vô gia cư. Còn chúng tôi, năm hết tháng tận, kỳ cùng chẳng giàu cũng chẳng nghèo hơn đâu !

Anh chị em thân mến,

Chúc quý anh chị em một mùa Giáng Sinh vui tươi. Xin anh chị em mở rộng lòng đón Chúa Giêsu. Trong hoàn cảnh bấp bênh của anh chị em hôm nay, Ngài là người anh đồng hành với anh chị em, gìn giữ và dẫn dắt anh chị em. Những anh chị em nào có điều kiện đón mừng các ngày lễ Giáng Sinh và năm mới, Tết tây, Tết ta một cách sung túc, trang trọng, thì Chúa Giêsu chính là người em đang cần đến bàn tay giúp đỡ của quý anh chị em ; Chúa là người em đang cần một lời thăm hỏi chân tình, một lời nguyện xin đầy tình huynh đệ.

Trong thánh lễ này, tất cả chúng ta nối kết lại với nhau thành một gia đình duy nhất bên cạnh Chúa Giêsu, dưới cái nhìn của Mẹ Maria và Thánh Giuse. Xin Chúa cho lời cầu nguyện và tình thương yêu của chúng ta làm cho chúng ta trở nên một gia đình kitô giáo thật sự.

 Roland Jacques, O.M.I., Dương Hữu Nhân, H.S.Đ.M.

Gs. Nguyễn Đăng Trúc chuyển ngữ

KITÔ HỮU