Hạnh Phúc Thật

 

Con người sinh ra ở đời để tìm hạnh phúc.  Nhưng chính vì đi tìm hạnh phúc mà họ phải đau khổ. Đau khổ vì tìm không thấy hạnh phúc.  Đau khổ vì chưa tìm thấy hạnh phúc.  Đau khổ vì sợ mất hạnh phúc mình đang có.  Đau khổ vì đánh mất hạnh phúc. Đau khổ vì muốn tìm lại hạnh phúc.  Vậy hạnh phúc thật là gì, và làm sao để được hạnh phúc mãi mãi?

Sở dĩ con người đau khổ như thế vì họ đã hiểu lầm về hạnh phúc và đã tìm một thứ hạnh phúc chóng qua, tạm bợ, dễ đổ vỡ.  Muốn có hạnh phúc thật, chúng ta phải biết hạnh phúc là gì và làm sao để tìm được nó.  Theo định nghĩa thì có bốn loại hạnh phúc ở trên đời.

1.   Hạnh Phúc Giác Quan.

Đang đói mà được ăn là thấy hạnh phúc. Đang muốn nhậu mà bạn bè đem rượu và đồ nhắm đến là thấy hạnh phúc. Đang thèm khát tình yêu mà được người ta yêu lại là thấy hạnh phúc. Đang nghèo mạt rệp mà trúng độc đắc là thấy hạnh phúc. Đang lo mất việc mà được chủ gọi lên khen thưởng và tăng lương là thấy hạnh phúc. Đang ngứa mà được người ta gãi đúng chỗ là thấy hạnh phúc.  Đang thèm…, mà được thỏa mãn là thấy hạnh phúc…. Tất cả những loại hạnh phúc này là do bên ngoài đem đến. Chúng ngắn hạn, tạm bợ, và dù có đạt được chúng rồi, người ta vẫn chưa được thỏa mãn. Nhiều khi chúng còn đem lại những hậu quả tai hại gấp trăm cái hạnh phúc tạm bợ mà người ta được hưởng. Đang theo đuổi người yêu thì tưởng rằng lấy được người yêu là hạnh phúc. Lấy được rồi lại muốn bỏ đi vì lấy lầm, hay “vác thánh giá bùn” suốt đời. Đang nghèo thì muốn giàu. Giàu rồi thì lại sợ trôm cướp…. Thèm khát nhục dục, đi tìm thỏa mãn, rồi thì bị lương tâm cắn rứt, và đôi khi bị mang bệnh suốt đời. Nghiện ngập thèm hút sách, hút rồi thấy mình lâng lâng được đôi phút, và sau đó cảm thấy buồn rầu, thất vọng. Đây là một loại hạnh phúc thấp hèn nhất mà con người theo đuổi.

2.   Hạnh Phúc Danh Vọng

Mình thấy hạnh phúc vi được hơn người khác. Có thể vì giàu hơn người; có thể vì có quyền thế hơn người; có thể vì có tiếng tăm hơn người; có thể vì nhan sắc hơn người; có thể vì tài giỏi hơn người; có thể vì đạo đức hơn người… Những người này luôn so sánh mình với người khác. Hơn người thì thấy hạnh phúc. Thua người thì tức tối, ghen tương. Đây là một loại hạnh phúc thiếu vững chắc. Cha ông chúng ta có nói: “trông lên thì chẳng bằng ai, trông xuống thì không ai bằng mình[1].” Những người tìm hạnh phúc loại này thường tự ái và tự ti khi trông lên và tự cao tự đại khi nhìn xuống. . Làm được một lại muốn hai, và làm được bao nhiêu vẫn không đủ.  Trên đời bao giờ mà chẳng có kẻ hơn tôi, thế là tôi cứ phải chạy đua với họ và không bao giờ cảm thấy hoàn toàn hạnh phúc. Nhưng dù tôi là kẻ ăn xin, vẫn có những người thua tôi vì xin được ít tiền hơn tôi, vì không được những người ăn xin khác kính trọng bằng tôi, nên tôi vẫn có lý do để kiêu hãnh, để khinh người… Loại hạnh phúc này tuy cao hơn loại thứ nhất một chút, nhưng vẫn là hạnh phúc tạm bợ vì:

      Cười người chớ khá cười lâu,

      Cười người hôm trước, hôm sau người cười[2].

3.   Hạnh Phúc Cao Thượng

Hạnh phúc cao thượng là loại hạnh phúc của Thánh Hiền, của người Quân Tử, của bậc Bồ Tát.  Những người này không còn nghĩ đến mình nữa. Họ sung sướng khi làm điều lành.  Họ muốn tìm hết cách để giúp cho người khác bớt đau khổ. Họ tìm ra những phương pháp để diệt khổ. Đức Khổng Tử dạy: “Điều gì mình không muồn ngưởi khác làm cho mình, thì đừng làm cho người”[3]. Chúa Giêsu dạy: “Hãy làm cho người khác điều mình muôn người ta làm cho mình”[4]. Đức Phật Thích ca vạch ra con đường Trung Đạo.  Ngài nhận ra tội lỗi chính là nguyên nhân của mọi đau khổ trên trần gian. Ngài dạy người ta về Tứ Diệu Đế[5]Bát Chính Đạo[6] để giúp con người thoát khổ và đạt được cõi Niết Bàn.  Chúa Giêsu dạy chúng ta “Tám Mối Phúc Thật”[7] và dạy ta yêu kẻ thù [8]. Đức Lão Tử cũng dạy chúng ta yêu kẻ thù [9]. Còn Đức Phật thì dạy chúng ta đối xử với mọi người với lòng từ bi [10].  Như thế các tôn giáo lớn đều dạy người ta ăn ngay ở lành, đều dạy người ta sống cao thượng. Khi con người vượt lên trên dục vọng và danh lợi để sống với một lý tưởng cao thượng, người ta sẽ được hạnh phúc lâu bền hơn. Vì theo luật Nhân Quả, Thiên Chúa sẽ thưởng phạt mỗi người tùy theo việc họ làm [11] khi còn sống trên thế gian. Tuy nhiên mức độ hạnh phúc con người có thể được hưởng ở đời sau cũng bị giới hạn bởi Tội Nguyên Tổ và những tội cá nhân chúng ta làm ở đời này. Vì thế dù có sống cao thượng đến đâu đi nữa, nếu không có ơn cứu độ, ơn tha thứ và ân sủng của Thiên Chúa thì con người vẫn không được hoàn toàn hạnh phúc.

4.   Hạnh Phúc Tuyệt Vời

Con người sở dĩ đạt được mức hạnh phúc thứ ba ở trên vì họ được Thiên Chúa soi sáng để biết một phần chân lý.  Nhưng nếu chỉ ở mức này, mà không có sự mặc khải của Thiên Chúa thì giáo huấn của họ vẫn còn pha lẫn nhiều sai lầm.  Con người chỉ được hạnh phúc tuyệt vời, được hoàn toàn sung mãn, khi được gặp Thiên Chúa [12], được làm con cái Ngài ở đời này và được hưởng Nhan Thánh Ngài đời sau. Vì con người được tạo dựng cho Thiên Chúa, nên con người chỉ được thỏa mãn hoàn toàn khi được ở cùng Thiên Chúa. Đức Khổng Tử coi Thiên Chúa như một Đấng Cao vời mà chỉ Thiên Tử mới có quyền cúng tế.  Đức Lão Tử coi Thiên Chúa là “Đạo” mà con người không thể hiểu thấu được [13]. Đức Phật thì cho rằng không có Thiên Chúa, và Đức Phật dạy các đệ tử đừng thắc mắc gì về về tình trạng của những người đã nhập Niết Bàn ra sao, thế giới từ đâu mà đến…. Vì thắc mắc như thế chỉ làm cho người ta ra điên khùng[14]. Các vị trên dù thoát tục đến đâu đi nữa thì vẫn chưa biết những gì siêu vượt lý trí con người. Các vị ấy cũng chỉ biết lờ mờ về Thiên Chúa và chưa gặp được Ngài. Chỉ có một mình Đức Kitô là Đấng cho chúng ta biết: “Thầy là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống. Không ai đến được với Chúa Cha mà không qua Thầy.”[15]  Chúa cũng nói rõ mục đích của Chúa khi xuống thế gian là để cho chúng ta “được sống và sống dồi dào”[16]  và Chúa nói rằng chính Ngài sẽ ban cho chúng ta sự sống đời đời [17].  Như thế các bậc Thánh Hiền ở trên chỉ cho chúng ta con đường để đạt được mức hạnh phúc thứ ba. Còn Chúa Giêsu đến để dẫn chúng ta về cùng Chúa Cha, để được hưởng Hạnh Phúc Tuyệt Vời.

Trong khi vật chất và xác thịt có thể đem laị cho chúng ta một chút hạnh phúc giác quan. Nhưng chúng cũng mang đến cho chúng ta nhiều tai hại khôn lường nếu chúng ta để chúng làm chủ con người chúng ta. Tiếng khen, danh vọng, và tiền tài cũng làm cho chúng ta thỏa mãn phần nào những thèm muốn hão huyền. Nhưng chúng cũng đem theo chúng hận thù, ghen ghét và tranh chấp là căn nguyên của vô số bất hạnh trên thế gian. Sống như thánh hiền, như quân tử sẽ làm cho lương tâm chúng ta yên hàn, và có thể cũng được một phần nào hạnh phúc đời này và đời sau. Tuy nhiên với sự yếu đuối của con người, muốn tự mình tu luyện để trở thành hiền nhân như Đức Phật, Đức Khổng Tử hay Đức Lão Tử dạy không phải là dễ. Đồng thời những hạnh phúc này cũng chỉ có giới hạn. Chúng ta có thể không cảm thấy đau khổ, nhưng nếu thiếu Thiên Chúa chúng ta sẽ không bao giờ cảm thấy hạnh phúc trọn vẹn. Đó là thứ hạnh phúc mà các tôn giáo ngoài Kitô Giáo có thể đem đến cho con người. Muốn được Hạnh Phúc hoàn toàn thì con người phải qua Đức Kitô. Đức Kitô xuống thế gian không những để chỉ cho chúng ta con đường Hạnh Phúc Tuyệt Vời, mà Người đã chết để đem đền bù tội lỗi chúng ta và giao hòa chúng ta với Chúa Cha, làm cho chúng ta thành nghĩa tử của Ngài. Người là con đường dẫn đến Chúa Cha, đồng thời là lương thực nuôi dưỡng chúng ta trên con đường ấy.  Ngoài Người ra, không ai có thể giúp chúng ta đạt được hạnh phúc này.

Tuần Thánh 2007

GLV Phaolô Phạm xuân Khôi


[1] Ca Dao Việt Nam

[2] Ibid

[3] Luận Ngữ 12:2

[4] Mt 7:12, Lc 6:31

[5] Phật Học Cơ Bản, Phần II, Bài 1, Ban Hoằng Pháp Trung Ương GHPGVN,

[6] Ibid, Phần II, Bài 3

[7] Xem Mt 5:3-10

[8] Mt 5:44. 

[9] Xem Đạo Đức Kinh 49

[10] Xem Kinh Pháp Cú 331-333

[11] Xem Mt 16:27

[12] Thánh Augustinô, Tự Thú, I,I,I:PL 32, 669-661

[13] Xem Đạo Đức Kinh 1.

[14] Tăng Chi Bộ IV, 77

[15] Ga 14:6

[16] Ga 10:10

[17] Xem Ga 10:28