1. Bạn quan niệm thế nào về Thánh Thần? Ngài có đóng vai trò gì
quan trọng trong đời sống Kitô hữu của bạn không? Cụ thể là gì?
2. Kế hoạch phát triển Giáo Hội của Thiên Chúa là «men trong bột».
Nếu Thánh Thần kêu gọi bạn trở nên «men» cho mọi người, bạn
có đáp lại lời mời gọi ấy không?
3. Muốn thật sự gặp gỡ Thánh Thần, phải thực hiện sự gặp gỡ ấy thế
nào?
Suy tư gợi ý:
1.
Thánh Thần hoạt động mạnh mẽ, nhưng… bị quên lãng
Từ khi Giáo Hội khai sinh, vai trò và hoạt động của Thánh Thần mới
được chú ý tới nhiều, qua sự ý thức và nhấn mạnh của Giáo Hội, đặc
biệt của Đức Giêsu, của các tông đồ. Trước khi về trời, Đức Giêsu đã
hứa ban Đấng Bảo Trợ, An Ủi cho Giáo Hội: «Thầy sẽ xin Chúa Cha
và Người sẽ ban cho anh em một Đấng Bảo Trợ khác đến ở với anh em
luôn mãi» (Ga 14,16). Và Đấng Bảo Trợ ấy chính là Thánh Thần: «Đấng
Bảo Trợ là Thánh Thần Chúa Cha sẽ sai đến nhân danh Thầy, Đấng đó sẽ
dạy anh em mọi điều và sẽ làm cho anh em nhớ lại mọi điều Thầy đã
nói với anh em» (Ga 14,26). Đức Giêsu đã ra đi để giao nhân loại
và Giáo Hội lại cho Thánh Thần: «Thầy ra đi thì có lợi cho anh
em. Thật vậy, nếu Thầy không ra đi, Đấng Bảo Trợ sẽ không đến với
anh em; nhưng nếu Thầy đi, Thầy sẽ sai Đấng ấy đến với anh em»
(Ga 15,26). Chính vì thế, hiện nay chúng ta đang sống trong thời
hoạt động của Thánh Thần, Ngài đang hoạt động mạnh mẽ trong Giáo Hội
và trong chính tâm hồn ta. Nhưng ta ít chú ý tới Ngài. Chúng ta
thường quan tâm đến Chúa Cha, nhất là Đức Giêsu. Vì thế, Thánh Thần
trở thành vị Thiên Chúa bị quên lãng. Do đó, chúng ta ít hợp tác với
Thánh Thần, và Thánh Thần không biến đổi ta một cách hữu hiệu được.
Vì dù hoạt động mạnh mẽ thế nào, Thánh Thần vẫn luôn tôn trọng tự do
của con người. Thánh Thần luôn mời gọi, nhưng con người vẫn có thể
làm ngơ vì không quan tâm, hoặc từ chối lời mời gọi đó. Chính vì
thế, công việc của Thánh Thần thật hết sức khó khăn.
2. Kế
hoạch của Thiên Chúa
Thánh Thần là Đấng tiếp tục công trình của Đức Giêsu trong thế giới
và Giáo Hội. Ngài luôn luôn thúc đẩy sự đổi mới trong Giáo Hội, để
Giáo Hội ảnh hưởng tốt đến thế giới. Nhưng để được làm điều ấy,
Thánh Thần luôn luôn phải hoạt động trong mỗi cá nhân. Cá nhân có
thay đổi thì Giáo Hội mới thay đổi, cá nhân có nên thánh thì Giáo
Hội mới thánh thiện. Tất cả mọi sự đều bắt đầu từ những cá nhân, và
lan truyền từ cá nhân này sang cá nhân khác. Kế hoạch của Thiên Chúa
để xây dựng Nước Trời là chiến lược «men trong bột» (x. Mt
13,33), «muối ướp đời» (x. Mt 5,13) hay «đèn sáng cho trần
gian» (x. Mt 5,14). Men là một chất có hoạt tính, có khả năng
biến đổi chất bột tiếp xúc với mình trở nên giống như mình. Mất hoạt
tính này, men không còn là men nữa, nó trở thành một thứ bột vô
dụng. Muối hay đèn cũng có hoạt tính tương tự. Một hình ảnh khác là
lửa, nhưng lửa có tác dụng lan truyền mạnh mẽ và nhanh chóng. Chính
vì thế, Thánh Thần khi hiện xuống trên các tông đồ đã lấy hình lưỡi
lửa làm biểu trưng cho mình.
Trong quá trình phát triển từ xưa đến nay, Giáo Hội vẫn theo chiến
lược «men trong bột», nhưng phải nói rằng Giáo Hội đã phát
triển theo chiều rộng nhiều hơn chiều sâu. Nội dung lan truyền chủ
yếu là danh nghĩa, hình thức tôn giáo bên ngoài, hơn là đích thực
sống tinh thần Tin Mừng bên trong. Biết bao Kitô hữu chỉ giữ đạo
theo tập tục (siêng năng đọc kinh, dâng lễ, chịu các bí tích, nói
chung là chuộng những thực hành thấy được, và lấy đó làm đủ, mà ít
sống đạo, ít đi vào chiều sâu tâm linh, ít khi thật sự gặp gỡ Thiên
Chúa. Việc thờ phượng Thiên Chúa chưa đúng với tinh thần «thờ
phượng Thiên Chúa trong thần khí và sự thật» (Ga 4,24), mà còn
mang nặng tính thể lý, bên ngoài, nên còn nhiều tính giả dối, không
trung thực (ngoài và trong khác nhau). Vì thế, Giáo Hội dường như
không còn phát triển mạnh như những thế kỷ trước nữa, thậm chí dừng
lại hoặc sút giảm về mặt tỷ lệ dân số (mặc dù số lượng vẫn tăng theo
đà phát triển dân số).
Chiến lược «men trong bột» đòi hỏi phải có những cá nhân thật
tốt, thật nhiệt thành. Những cá nhân tốt ấy sẽ ảnh hưởng tốt sang
những cá nhân khác bằng gương sáng, bằng những hoạt động nhiệt thành
và tích cực, biến họ nên tốt, nên nhiệt thành như mình. Nhờ đó,
những cá nhân tốt càng ngày càng được nhân lên. Càng nhiều cá nhân
tốt thì Nước Trời càng phát triển, càng lớn mạnh. Nhưng ai sẽ là men
đây? Thánh Thần luôn mời gọi chúng ta trở nên «men», không
chỉ là «men» mà còn là «men tốt». Mỗi khi lắng đọng
tâm hồn lại, chúng ta đều nghe thấy tiếng Ngài mời gọi.
3. Làm
sao trở thành men tốt?
Trong chiến lược phát triển Nước Trời, «men trong bột» phải
có một «hoạt tính» rất mạnh, nghĩa là có khả năng biến đổi
người khác nên tốt và nhiệt thành giống như mình. Như vậy, chính
mình phải là người tốt và nhiệt thành đã, chính mình phải thật sự
sống tinh thần Tin Mừng đã. Muốn thế, ta phải tiếp xúc với Thánh
Thần, nguồn phát sinh «hoạt tính» ấy. Nhưng làm sao tiếp xúc
với Thánh Thần? Bằng cách kêu cầu Ngài với những kinh hay những bài
ca về Thánh Thần chăng? Phải nói đó là những cách thấp nhất để tiếp
xúc với Thánh Thần, thường chỉ dành cho những người chưa thể cầu
nguyện tự phát hay chưa biết cách cầu nguyện. Muốn có một đời sống
nội tâm thật sự, muốn tiến triển trên con đường tâm linh, ta cần
phải tiếp xúc với Thánh Thần một cách thật sự và hữu hiệu.
4. Làm sao để tiếp xúc với
Thánh Thần thật sự và hữu hiệu?
Muốn tiếp xúc với Ngài, trước hết phải biết Ngài ở đâu, bản chất của
Ngài thế nào. Thánh Thần là thần khí (=spirit=tinh thần), hiện diện
khắp nơi, tràn đầy trong vũ trụ, trong không gian và thời gian.
Chúng ta có tinh thần, và tinh thần của ta cũng là thần khí. Một
cách nào đó, tinh thần của ta phần nào đồng bản chất với Thánh Thần.
Chính vì thế, muốn gặp gỡ Thánh Thần, phải gặp bằng chính thần khí
hay tinh thần của ta. Đức Giêsu đã nhắc nhở: «Thiên Chúa là thần
khí, và những kẻ thờ phượng Người phải thờ phượng trong thần khí và
sự thật» (Ga 4,24). Nếu ngày xưa thánh Phaolô nói: «Chúng ta,
những người thờ phượng Thiên Chúa nhờ Thần Khí của Người, mới thật
là những người được cắt bì» (Pl 3,3), thì ngày nay ta cũng có
thể nói: chỉ những ai thờ phượng Thiên Chúa trong thần khí mới là
người Kitô hữu đích thực. Đó là những người thờ phượng Thiên Chúa
bằng tinh thần, bằng tâm hồn, bằng ý thức và bằng tình yêu, bằng
việc thật sự gặp gỡ và sống trong Thánh Thần, chứ không phải chỉ
bằng những nghi thức bề ngoài, dù những nghi thức này lắm khi cũng
cần thiết. Thờ phượng Thiên Chúa bên ngoài mà không có bên trong là
thờ phượng trong giả dối, không phải là trong chân lý.
Thánh Thần tuy tràn lan trong vũ trụ, nhưng lại hiện diện «đặc
sệt» và tràn đầy nhất trong tâm hồn ta: «Nào anh em chẳng
biết rằng anh em là Đền Thờ của Thiên Chúa, và Thánh Thần
Thiên Chúa ngự trong anh em sao?» (1Cr 3,16; «Thánh Thần đang
ngự trong anh em là Thánh Thần mà chính Thiên Chúa đã ban cho anh em»
(1Cr 6,19). Vì thế, muốn gặp gỡ Thánh Thần, không gì tốt hơn là gặp
Ngài trong chính bản thân mình, bằng tinh thần của mình. Việc gặp gỡ
Ngài rất dễ dàng: chỉ cần hồi tâm lại, ý thức Ngài đang hiện diện
ngay trong bản thân mình, và muốn được tan hòa vào trong Ngài. Điều
quan trọng trong việc gặp gỡ Thánh Thần là những ý thức và tâm tình
có thực bên trong, chứ không phải là những lời cầu nguyện phát biểu
ra, dù là phát biểu trong tâm trí. Tuy nhiên, nếu những lời ấy tự
nhiên bộc phát ra từ đáy lòng, thì cũng là điều rất tốt. Tuyệt đối
không nên sáng tác ra bất kỳ lời nào khi không có những tâm tình
đích thực bên trong, vì cầu nguyện như thế là thờ phượng trong giả
dối. Lời bộc phát ra phải luôn luôn phù hợp với tâm tình có thực bên
trong mới là thờ phượng trong chân lý.
5. Ý
thức và tâm tình phải có khi tiếp xúc với Thánh Thần
Khi hồi tâm để tiếp xúc với Thánh Thần, ngoài việc ý thức sự hiện
diện thật sự của Ngài trong tâm hồn ta, ta nên ý thức rằng Ngài là
nguồn sức mạnh, nguồn yêu thương của ta. Hãy giục lòng tin tưởng
rằng: nếu năng tiếp xúc với Ngài thì sức mạnh và khả năng yêu thương
vô biên của Ngài sẽ truyền sang ta, như năng lượng từ dòng điện
truyền sang dụng cụ điện, làm dụng cụ ấy hoạt động. Thường xuyên
tiếp xúc với Ngài như vậy, nội lực và tình thương của ta ngày càng
tăng lên một cách cảm nghiệm được.
Ngoài ra, ta cần tan hòa trong Thánh Thần bằng tâm tình «tự hủy»
(kenosis, «tự sát tế» của Đức Giêsu. Nghĩa là có sự quyết tâm
muốn quên mình, xóa bỏ mình trước Thiên Chúa và tha nhân, không tự
coi bản thân mình, ý riêng của mình, và những gì của mình là quan
trọng. Tâm tình ta cần có là: «Người phải lớn lên, còn tôi phải
nhỏ đi» (Ga 3,30), nhỏ đi chừng nào tốt chừng nấy.
Song song với tâm tình «tự hủy» cần phải có là tâm tình «vị
tha». Nghĩa là có sự quyết tâm sống cho Thiên Chúa và tha nhân,
đặc biệt sẵn sàng làm tất cả những gì Thánh Thần đề nghị để gieo
tình thương và hạnh phúc nơi nơi, cho tất cả mọi người chung quanh
ta.
Và cuối cùng là lắng nghe tiếng của Thánh Thần vang dội trong lòng
mình. Tiếng của Ngài ngày càng trở nên rõ ràng và mạnh mẽ nếu ta
luôn luôn quảng đại đáp lại lời mời gọi của Ngài. Tiếng của Ngài sẽ
dần dần yếu đi nếu ta bỏ lơ hay không đáp lại lời mời gọi ấy.
Thường xuyên gặp gỡ Ngài như thế, chắc chắn cuộc đời ta sẽ biến đổi
và trở nên men tốt, muối tốt và ánh sáng rực rỡ cho xã hội, Giáo Hội
và đặc biệt cho môi trường chung quanh ta. Và đó chính là cách ta «thờ
phượng Thiên Chúa trong thần khí và sự thật».
CẦU NGUYỆN
Lạy Cha, Cha đã ban Thánh Thần cho thế giới. Nhưng dường như sự hiện
diện của Ngài trong thế giới ít được người Kitô hữu quan tâm đến
trong đời sống thực tế của mình. Nếu có thì thường chỉ được nhắc đến
trong phụng vụ. Xin Cha giúp con năng tiếp xúc với Thánh Thần để
được tan hòa trong Ngài và nhận được tràn đầy sức mạnh và khả năng
yêu thương của Ngài. Nhờ đó con trở nên muối men cho đời, cho những
người chung quanh con, để biến họ nên tốt lành và hạnh phúc hơn.
Gs. Nguyễn Chính Kết