PHÁT TRIỂN Và THAM NHŨNG

 (VNN)

Nếu có ai hỏi những yếu tố nào làm cho kinh tế của một nước tăng trưởng nhanh hay chậm, thì ta sẽ trả lời ra sao? Có lẽ đại đa số chúng ta được thấm nhuần lối suy nghĩ cổ điển, sẽ bảo: kinh tế có tăng là tùy ở tài nguyên quốc gia giàu hay nghèo, nhân công mắc hay rẻ, đầu tư nhiều hay ít. Một số người nghĩ xa hơn sẽ nói: còn tùy thuộc vào trình độ giáo dục, trình độ khoa học kỹ thuật của quốc gia cũng như chính sách quản lý của chính quyền nữa chứ.

Tất cả những điều nói trên đều đúng cả, nhưng theo các nhà kinh tế bậc nhất trên thế giới, còn thiếu một yếu tố tối quan trọng: phẩm chất của các cơ chế nhà nước.

Thật vậy, cơ chế nhà nước quan trọng đến nỗi nó là một trong 3 cái thước đo cơ bản mà tổ chức Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới (World Economic Forum) dùng đến để đánh giá khả năng phát triển của mỗi nước. Từ 25 năm nay, tổ chức quốc tế này với bản doanh đặt tại Genève, đã gom góp sự thẩm định của khoảng 8000 chuyên viên cao cấp khắp thế giới, trong đó có Liên Hiệp Quốc, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế và Ngân Hàng Thế Giới, để báo cáo hàng năm về khả năng cạnh tranh và tăng trưởng của mỗi nền kinh tế (Growth Competitiveness Index).

Để định giá chỉ số cơ chế nhà nước (Public Institution Index) người ta dùng những tiêu chuẩn gì? Sau đây là một số câu hỏi đã được dùng trong sự thẩm định nói trên và khi bạn đọc qua những câu hỏi này, tôi đề nghị bạn hãy tự trả lời cho Việt Nam chúng ta thử xem:

1. Khi cấp giấy phép xuất nhập khẩu, nhà nước có ăn hối lộ hay không, nhiều hay ít?

2. Nhà nước có vô tư hay không khi gọi thầu và ký hợp đồng với hãng thầu tư nhân?

3. Nhà nước có chuyển tài sản bất chính cho tư nhân hay những tổ chức chính trị hay không?

4. Nhà nước có ăn tiền hay không khi đánh thuế các cá nhân và các công ty?

5. Nền tư pháp, tức các quan toà, có chịu ảnh hưởng của nhà cầm quyền hay không?

6. Các công ty kinh doanh có phải tốn kém vì hoạt động của các tội phạm có tổ chức hay không?

7. Quần chúng có tin tưởng vào sự trong sạch của người cầm quyền hay không? v.v. và v.v...

Tuy những câu hỏi đều liên quan đến guồng máy và khả năng phát triển kinh tế, nhưng tất cả lại đâm xoáy vào cái vấn đề cốt lõi là sự trong sạch của các cơ chế.

Bạn vừa có dịp lượng định chủ quan về điểm này rồi, vậy thì sự lượng định khách quan của Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới về Việt Nam là như thế nào?

Về cơ chế nhà nước, năm ngoái Việt Nam đứng hạng 61, tới năm nay bị tụt xuống hạng 82 trên tổng số khoảng 100 quốc gia - không những bị tụt xuống phần cuối bảng mà điểm thì cũng lại ít hẳn đi. Điều này có nghĩa là không những nước ta, một cách tương đối, đã bị 21 quốc gia khác qua mặt mà tình trạng tham nhũng cũng đã tồi tệ hơn một cách tuyệt đối trong năm qua! Ta có thể so sánh sự lượng định này của một cơ quan quốc tế trung thực với những lời hô hào chống tham nhũng đầy hào hứng từ phía cầm quyền VN.

Nhìn đến chỉ số khoa học kỹ thuật (Technology Index), nước ta cũng lại thụt lùi từ hạng 73 xuống 92 trên khoảng 100 nước, chỉ còn hơn được một vài nước hiếm hoi như Mozambique, Malawi hay Bangladesh.

Về chỉ số môi trường kinh tế vĩ mô (Macroeconomic Environment Index), ta cũng tụt hậu.

Tổng kết thì khả năng của nước ta để cạnh tranh với thế giới và tăng trưởng kinh tế đã bị hao mòn một cách nặng nề trong năm qua.

Thưa bạn, mục đích của tôi trong bài này không phải là so điểm cho dù đó là một việc đôi khi cần làm. Quan trọng hơn là người Việt chúng ta cần ý thức rằng tham nhũng không phải chỉ là một vấn đề thuần túy chính trị hay quyền lực, mà nó ảnh hưởng tới cả kinh tế, xã hội và văn hoá nữa.

Nước ta càng tham nhũng thì càng khó phát triển, càng khó cạnh tranh với nước ngoài - các cơ quan quốc tế đều nói như thế cả. Mà càng khó phát triển thì cuộc sống của dân ta sẽ càng khó cải thiện lâu dài, mức sống càng khó bắt kịp các nước lân bang.

Nói một cách khác, mỗi lần chế độ này bao che cho tham nhũng thì họ cũng đã phung phí và phản bội công lao khó nhọc xây dựng cuộc sống của mỗi người dân lao động, cũng như công xây dựng thịnh vượng của mỗi nhà kinh doanh nước ta.