Những Anawim của Thiên Chúa…

Chúa nhật 6 thường niên C (Lc 6,17.20-26)

Sau khi lên núi cầu nguyện suốt đêm và tuyển chọn trong số các môn đệ 12 vị làm Tông đồ cách long trọng, giờ đây Chúa Giêsu cùng các môn đệ của Người xuống núi đến một chỗ bằng phẳng có đông dân chúng tụ tập. Chính tại đây, thánh sử Luca ghi lại bài giảng của Chúa Giêsu về 4 mối phúc và 4 mối hoạ được lồng trong loạt “bài giảng dưới đồng bằng”. Về xuất xứ của các mối phúc – hoạ này, dựa theo văn mạch Tin mừng, chúng ta sẽ dễ dàng nhận ra chủ ý của Luca. Thật thế, Luca cho thấy rằng trước đó, Chúa Giêsu đã bị những người giàu có, quyền thế Pharisêu và Kinh sư hạch sách nhiễu nhương (x. 6,1-11); đang khi đó, các môn đệ và dân chúng mà chủ yếu là những kẻ nghèo hèn, bệnh hoạn tật nguyền thì lại kéo đến với Chúa để nghe lời Người (x. 6,17-19). Chính từ trong bối cảnh này, Chúa Giêsu công bố mối phúc cho những ai đến nghe lời Người và mối hoạ cho những kẻ hạch sách, khinh khi.

Khác với Mátthêu, Tin mừng Luca gắn kết các mối phúc đầu liên hệ chặt chẽ với nhau để nói đến thân phận nghèo khổ của con người. Người nghèo ở đây, theo nghĩa Kinh thánh, là những “Anawim” đồng nghĩa với những kẻ khố rách áo ôm, sống hoàn toàn lệ thuộc vào người khác. Chúng ta có thể hiểu Anawim theo hai nghĩa.

Theo nghĩa xã hội, Anawim là những người nghèo thật sự, bất lực, chịu nhiều thiệt thòi, không thể bênh vực cũng như không thể chống cự lại được. Đó chính là hạng người cùng đinh vô sản, cuộc đời của họ đầy khóc lóc đau thương.

Theo nghĩa tôn giáo, Anawim là những con người sống đời sống khiêm hạ. Cuộc đời của họ không chỉ khiêm nhu trước mặt người đời mà còn cúi mình khiêm hạ trước Thiên Chúa và đón nhận thánh ý Người. Bởi lẽ, hơn ai hết, các Anawim này hiểu rõ mình chỉ là tôi tớ khiêm nhu của Thiên Chúa và đặt hết niềm vậy trông nơi tình yêu quan phòng của Người. Họ hiểu rằng cuộc đời của họ luôn luôn và vẫn phải luôn là những trẻ thơ tựa nương vào lòng mẹ để tin tưởng và phó thác.

Chính từ trong ý nghĩa này, Chúa Giêsu đã chúc phúc cho những Anawim khó nghèo. Chúng ta biết rằng, tự bản chất, nghèo khó không phải là cái đáng quý. Tuy nhiên, nghèo khó có giá trị hay không tuỳ thuộc vào thái độ của người đón nhận. Thật vậy, người nghèo mà bất mãn sự đời, đố kỵ tham lam thì chẳng khác gì những người giàu có sống xa Chúa. Như thế, nghèo chỉ có giá trị khi chúng ta biết đón nhận với lòng tin tưởng phó thác cậy trông. Bao lâu chúng ta chưa ý thức thân phận nghèo hèn bất lực của mình, khi ấy chúng ta chưa nhận ra quyền năng và tình yêu của Thiên Chúa. Chúa Giêsu chúc phúc cho những người nghèo không phải vì họ đã làm gì nên công trạng, nhưng là vì cảnh đời nghèo khó của họ và hơn thế nữa chính do bởi lòng tin tưởng phó thác mà Thiên Chúa đứng về phía họ. Cho hay, hạnh phúc của con người không phải được xây dựng trên khía cạnh vật chất mà chính là được xây trên tình yêu của Thiên Chúa cũng như lòng cậy trông của con người.

Chúa Giêsu dùng các mối hoạ để cảnh báo những người giàu có, ăn chơi phè phởn, hả hê sung sướng và được thiên hạ ca tụng. Sở dĩ những hạng người này đón nhận lời chúc dữ là bởi vì chính sự giàu sang của họ, chính sự ăn chơi vô độ của họ cách nào đó đã khép chặt tâm hồn họ. Với cái nhìn thiển cận, họ chỉ nhìn với cái nhìn nông cạn, thực tế của đời sống hiện tại mà không biết rằng, lợi ích thực sự không nằm ở đó. Sự giàu sang không cho phép họ nghĩ đến người khác, khép kín tâm hồn lại trước những người nghèo khổ, bệnh hoạn tật nguyền. Và, điều quan trọng hơn chính ở chỗ, sự giàu sang, vinh hoa phú quý trên đời này như một ông thần chiếm lĩnh toàn bộ con tim, khối óc và hành động của họ, không còn chỗ cho Thiên Chúa ngự trị. Xét cho cùng, những kẻ giàu sang này kỳ thực là những người nghèo đáng thương. Họ nghèo vì nhiều lẽ: nghèo về lý tưởng cuộc đời, về ý nghiã cuộc sống; nghèo về lòng bao dung thương xót và nhất là nghèo về một cuộc sống hạnh phúc trường cửu mai sau.

Hơn ai hết, Chúa Giêsu đã sống triệt để các mối phúc để nêu gương cho chúng ta. Riêng phần mình, thiết tưởng chúng ta hãy tự phản tỉnh để nhìn ra con người thật của mình: giờ đây tôi là người có phúc hay là người mang hoạ? Có thể chúng ta chẳng giàu có gì nhưng vấn đề không phải ở đó, không phải ở chỗ chúng ta có nhiều của cải hay không mà chính là thái độ dính bén vào của cải nhiều hay ít. Là Kytô hữu, chúng ta hiểu rằng danh vọng, giàu sang nơi trần thế này chỉ là giới hạn sớm muộn gì nó cũng tan biến, nay còn mai mất, điều chúng ta thực sự hạnh phúc đó chính là lòng cậy trông, tin tưởng phó thác trong tình yêu của Thiên Chúa và hạnh phúc trường cửu mai sau.

 Lm Jos. Phạm Ngọc Ngôn, Csjb